leygardagur 27. februar 1993síða 2

Fyritaksstjóri Krisjan Dati IMF - Bush ella Clinton! I vikuni komu teir triggir serfrøding- arnir frá altjóða gjaldoyrisgrunnum IMF aftur ul Føroya og teir hava longu havt drúgvar fundir við bæði Búskaparráð og landsstýrið. Hvat er komið burtur er enn ov tidliga at siga Men vit hava loyvi at gita. EFTIR fyrstu vitjanina í fjør góvu ser- frødingarnir frå IMF landsstýrinum eitt lítið upprit, har teir í stuttum søgdu sina hugsan um nøkur stór og ålvarslig samfelagsmál. Eitt nú varð stórur dentur lagdur á stovnsrøkt og somuleiðis løgdu teir dent á, sambært tidindaskrivi úr Tinganesi, at tær sostalu skipaninir ikki verða tiknar burtur Hesum kunnu vit bert taka undir við og er hetta vónandi tekin um, at IMF- ararnir ikki fara at brúka U- landamodeliid sum grundarlag fyri at ráðgeva okkum EFTIR ”vitjanina” í Føroyum stødgadu teir wiggir IMF-aramir á í Keypmanna- havn og høvdu fund við danskar mynd- ugleikar. Hvat tosað varð um á ti fund- inum vita vit ikki, men helst hevur tann fundurin verið rættiliga avgerandi fyri ta avtalu, sum Føroya landsstýri og danska stjórnin gjørdi herfyri í samband við trupulleikar í feéroysku peningaverðini og hjá landskassanum SPURNINGURIN er hvørj ráð teir tå góvu dønum og hvørji ráð IMF-ararnir nú fara at geva landsstýrinum. Vit loyva okkum at gita, at danska stjórnin longu hevur brúkt fleiri av ráðunum frá IMF- Starvsmannafelagid og Tryggingin gjørt semju: Nøkur niður I jøn arunum sum grundarlag fyri krøvum sínum mótvegis føroysku myndugleik unum í sambandi við seinastu avtaluna um at bjarga banka og skaffa landskassa likviditet. Men er tað so, at upprunaliga uppleggið frå embæusmonnunum á Christiansborg um avhøvding av Atlantic, uppileggin i valskipan ol. vard resepun IMF gav teimum, so hava vit ikki nógv gott í væntu frá hesum monnum. MÁLGAGN tjédveldisfloksins ger nógv burtur úr IMF-arunum í blaðnum í gjár. Blaðið spyr um ráðini frá út lendingunum fara at hava stødi í bú- skaparliga politikkinum hjá Reagan/- Bush/Thatcher við skerjingum og læk- kandi almennum virksemi og iløgum ella um tey fara at líkjast meira poliukk inum hjá Clinton! Her nemur tjóðveld- isblaðið við nakrar sera áhugaverðar og sentralar spurningur. Men tað er sum so einki nýtt í teimum. Tí hetta var júst tað sum undanfarni løgmaður dróg fram í orðaskifuinum í fjør í sambandi við IMF-ararnar. Har vísti hann á, at tað nyttar ikki at steðga øllum virksemi eins og vit kenna tað frá Reagan/Busch og Thatcher-tíðini. At landsstýrið tó varð tvingað ul at gera so efur krovum frá dønum er so nakað annað. Men vit meta ikki, at tað er gott fyri hetta landið, um ráðgevingin nú fer at koyra uppá at steðga øllum virksemi og serliga ikki vi tí fyri eygað at fáa eina Skilagóða endurreisingarætlan fyri Føroyar. NAKAD annað er so, hvat kemur at henda restina av hesum valskeiðnum. Tey 5,5 prosentini eru nú strikad, og í staðin fáa tey 250 krónur um mánaðan. Upp í arbeiðstíð Tey starvsfólkini, sum í heyst vóru sett niður í hálva tíð, eru eisini rakt av skerjingini. Tó ikki soleið- Is, at tey missa nakað av lønini. Tey skulu hinvegin arbeiða tað meira, sum lønarskerjingin svarar til. -onnur upp í arbeiðstíð Klokkan tvey hósnáttina skrivadu leiðslan á Trygg- ingarsambandinum og nevndin í Starvsmannafel- agnum undir eina semju. Eftir hesi semju verða verandi sáttmálar galdandi óbroyttir árið út. Men grundlønin verður frå 1. mars lækkad vid 4,5 prosentum. Hetta er eisini galdandi fyri EDV-starvs- fólkið. Í mun til starvsfólk á ødrum stovnum, sum fingu S.5 prosent í ein eftirlønar- grunn, hava starvsfólkini á trygginnini fingið hesar pengar útgoldnar. Hetta av teirri grund, at tey á tryggingini høvdu eina serliga cftirlønarskipan. Annars er eisini tað kom - ið í semjuna sum Starvs- mannafelagid fekk vid mótvegis landsstýrinum. Hetta, at á øllum stovnum verður sett ein samstarvs- nevnd, har umboð fyri leiðslu, áliusfólk og vara- álitisfólk sita. Hendan nevnd skal hava innlit í tey viðurskifti, sum eru nærri ásett í eini reglugerð, sum fylgjur somu reglum sum viðvíkjandi landsstýrinum. tor.- Her verður neyðugt hjá landsstýrinum saman við góðum ráðum frå andstøduni at greiða bæði dønum og IMF-arum frá at tað ber ikki ul at steðga øllum virksemi í landinum. Vit vita, at tað skal gerast ein endurreisingarætlan fyr Føroyar, og tað er hesa ætlan, sum vit sjálvi mugu og skulu hava avgerandi ávirkan á. At danir í sambandi við tær avtalur vit hava gjørt eisini koma at hava nakað at siga, eru vit so noyddir at boyggja okkum fyri. Og tað eru helst tey, sum halda, at soleiðis sum stødan er vorðin í Føroyum - við tørvandi landspoliukki - so er tað gott tað sama, at aðrir kunnu vísa á, hvussu farast skal fram, tá lokalpolitikkurin forðar okkum í hesum AT tað er skomm og stórt spell, at vit ikki hava klárað at styrt uttan at verða leinkjað ul lokalpoliusk áhugamál er ein sannroynd, og tí mugu vit nú gera alt fyri at reka veruligan landspolitikk herefur. Harvið verður ikki sagt, at samfelagið alt skal sentraliserast og at alt virksemi á bygdunum skal steðga upp. Men vit eru noydd ul at meta um, hvat vit hava ráð ul, og í okkara framtíðar tilrættalegging av samfelagnum at gera skilagóðar iløgur, sum tæna flest møguligum ÁHUGAVERT verður nú at síggja, hvat IMF-ararnir hava at siga, sum teir ikki longu hava teskad donskum myndugleikum í oyrað. Munnu teir t.d fara at koma við ráðum um, hvussu okkara skúlaverk, okkara heilsuverk osfr. skal verða skipað í framtíðini fyri at fáa sum mest burtur úr pengunum og ØIl fáa nú møguleikan at bjóða Strandferðslu- ni tænastur orkuni! Munnu teir td. fara at siga sína hugsan um eitt sera umstritt evni her á landi í mong harrans ár, nevniliga sjúkrahúsverkið. Ella er hetta uttanfyri teirra rådvegingarøki! Um ikki, fara teir tå ar mæla til at sentralisera sjúkrahúsfunkuónina meira og minka um virksemið á hinum smærri sjúkrahúsunum ella hvat! Hetta var í hvussu er ein av teimum spurningum, sum formaðurin í Ráðgevandi Nevndini í samrødu við Sosialin, helt, at IMF- ararnir fóru at hyggja nærri at og úttala seg um. OG tað kundi verið so nógv annað at spurt IMF-ararnar um. M.a. hvat teir halda um ætlanina at gera undirsjóv- artunnil undir Vestmannasund, eitt projekt, sum Atli Dam og Svend Åge Ellefsen hava verid heitastu talsmenn fyri, meðan tað mesta av félkinum hevur verið ímóti! Munnu teir t.d. fara at vísa á, at tað hevði verið skilagott at farið undir eina slíka almenna iløgu? Vit vita tað ikki, men tað kundi verið áhugavert at hoyrt teirra meining um undirsjóvartunnil og sjúkrahús, tí hetta eru júst tveir av teimum spurningum, sum mest hevur verið tosad um í Før- oyum hesi seinastu árini. Men tá vit vilja hoyra meiningina hjá hesum IMF- arunum um slíkar spurningar so er tað út frá ti vón, at hesir ikki arbeiða eftir Reagan/Bush/Thatcher-modellinum ella modellinum at eygleiða okkum sum eitt veruligt triðjaland. Í hesum eru vit samdir við starvsfelagarnar á 14. anda Almentskeið Í Sy Frédskapar- setrinum Stig; byrjanarskeið Bøkur: Turid S. Joen- sen: Lærid islendskt 1 og 2 v/ bandi. Lærar: Turið Sigurð- ardóttir Tíð; Månadag og hós- Strandferðsla Landsins hevur havt lýsingar í bløðunum, har stovnurin hevur sagt frá, at øllum stendur í boði, at bjóða stovninum tænastur í sam- band við alt tað, Strand- ferðsluni tørvar. Til skip, bátar, akfør, verkstað, av- greiðslur og skrivstovur. Av Strandferðsluni verð- ur sagt, at hetta er partvíst | fyri at fåa eitt stórri úrval : av veitarum, og harvið . helst eisini lægri prísir. Haraftart at geva øllum sum hava hug, ein møgu- leika at vera vid at bjóða Strandferdsluni tað, tey hava at selja ella tænastur at veita. Lýsingarnar hjá Strand- ferðsluni hava heldur ikki staðið ósvaraðar, tí mong hava ring og boða frá teirra áhuga. tór.- dag kl. 16.15—18.00 í mars og apríl. Stað: Foroyamáls- deildin, V. U. Hamm- ershaimbsgøta 9. Kostnaður: 200 kr. Byrjað verður hósdag- in 4./3. kl. 16.15. Innskriving á Føroya- málsdeildini, tlf. 15304. Føroyamålsdeildin ——.