hósdagur 11. mars 1993síða 12

Síða 12 Nr. 48 — 11. MARS 1993 Ráðini til Palleba frá IMF-ara: Sleppið ikki vonini — Tað er so avgjørt ein framtíð fyri tykkum, sum búgva á hesum klettum. Tað týdningarmesta ráðið, eg kann geva føroyingum í hesum torføru tíðum, er at hava vón fyri framtíðina. Hesa vón má hvør einstakur finna innt í sær sjálvum. Hetta sigur amerikanski IMF-arin, Eric Clifton, í sam- rødu við Tíðindablaðið Sostalin. Hann vísir annars á, at teir tríggir IMF-búskaparfróð- ingarnir eru hvørki gandakallar ella hava eiheldur nakra patentloysnir. Teirra uppgáva er at koma við ráðum. - Vit eru ikki gandakallar og hava eiheldur nakrar patentloysnir uppi á tykkara trupulleikar. Okkara upp- gáva er fyrst og fremst sum ráðgevar at veita tykkum ta ráðgeving, vit eru førir fyri út frå bakgrund okkara. Tað kann so verða, at tit kunnu brúka hesi ráð ella ikki. Hetta sigur Eric Clifton, amerikanski buskaparfrød- ingurin og ein av IMF-arun- um. Tíðindablaðið Sosialurin tosaði við hann sunnumorg- unin, tá teir triggir IMF- ararnir pakkaðu sitt vidføri å Hotel Hafnia og hildu leiðina ul Keypmanna- havnar fyri sidani at fara víðari til USA. Eric Clifton er oddamað- urin av teimum trimum. Hann hevur tikid prógv sum búskaparfréðingur vid lærda háskúlan í Indiana. Eitt skifti undirvísti hann í búskapi við Butler Uni- versity. Hann hevur eisini arbeitt sum biiskaparfrød- ingur hjá tjóðarbankanum í New York. Seinastu 10 ár- ini hevur hann arbeitt hjá IMF og hevur serliga tikid sær av uppgávum í Latín- amerika. Seinastu tvey árini hevur Erc Clifton arbeitt í Europa, serliga í Eystur- europa. Seinasta uppgávan hjá honum hevur so verið at kanna føroyska búskapin og ráðgeva landsstýrinum og donsku stjórnini, hvussu vit best koma burtur úr krepp- uni. Hetta hevur hann gjørt saman við suðurkoreanska buskaparfrødinginum Kye Sikh Lee og islendska bú- skaparfrødinginum Birgir Amasyni Ikki rætt at samanbera Vit spurdu hann um tað er rætt at samanbera støðuna í Føroyum viðeittnú støðuna í flein eystureuropeiskum londum ella menningar- londum sum heild! — Eg haldi ikki tað er rætt at gera nakra beinleiðis samanbering. Búskapar- spurningar eru teir somu kring allan heim, men sjálv- andi hevur hvort land júst sín búskap. - Eg haldi tað vildi verið skeivt av mær at sammett Føroyar við okkurt åvist land, tí øll lond eru ymisk. Eric Clifton vónar annars, at føroyingar kunnu læra av royndunum onnur lond i liknandi stødu hava gjørt sær. Vit spurdu Eric Clifton, hvat slag av kreppu talan er um — er tað Ld. ein struktur- kreppa? - Eg havi longu sagt frá, at Teir tríggir IMF- ararnir, Kye Sikh Lee, Eric Clifton og Birgir Árnasson. Mynd: Kalmar vit úttala okkum ikki um serstakar spurningar sum henda tit her seta mær. Har má eg bara vísa til tær frá- greiðingar, sum vit hava lauð landsstýrinum og donsku stjórnini. Skilagott at selja råvøru Nú er tað so, at tit arbeiða nógv í menningarlondum. Og har hevur ein ta fatan, at ein av størstu trupul- leikum teirra er, at londini útflyta råevni til idnadin í teimum meira framkomnu londunum — heldur enn at gera meira burtur úrrá- vørunum og útflyta dýrari Tíðindablaðið (5171) verur. Tað eru tey, sum siga, at júst hetta er ein av orsøkunum til okkara kreppu! Spurningurin er ringur at svara. Flestu lond utflyta vørur alt eftir, hvat tey fåa mest burtur úr. Um eitt land er ríkt upp á råvøru, so haldi eg tað er natúrligt, at tað út- flytir råvøru. Eg haldi eisini, at tá hesi lond menna seg og økja um sítt virksemi, fara tey eisini inn í nýggjar fram- leiðslur, eitt nú ul veruliga idnadarframleidslu. Men eg haldi ikki at hetta at framleiða og selja råvøru er nakað ringt fyri eitt land. Um eftirspurningur er eftir råvørum og tað fæst góður prísur fyri tær, so kann tað vera skilagott. Men fleiri føroyingar halda, at orsøkin til krepp- una er júst tann, at vit meira ella minni hava verið tving- að ul at selja teimum multnationalu fyritókunum í ødrum londum råvøru heldur enn at gera lidug- verur! Eg eri ikki samdur vid hasi útleggingini og ynski heldur ikki at tosa meira m tað. Men tað eru fleiri fram- standandi politikarar og vinnulívsmenn, sum halda, hetta er høvuds- orsøkin ul kreppuna! Eg haldi vit skulu gevast nú. Tú roynir at fáa tína egnu meining fram við has um spurningunum. Nei, tað haldi eg ikki Eg spyrji bert um nakað, sum mangir føroyingar hugsa og siga. Men lat tað fara Vit spurdu Eric Clifton um stóðan hjá londunum í Norduratlantshavi, nu eingin fiskur er til, er at sammeta vid eina náttúru- vanlukku! — Eg haldi, at broytingar í fiskiveidini er ein spurning - ur, sum er ringur at svara. Og fari eg at lata hann liggja her. sn - Ikki leysnir Nú hevur tú verið í Føroy- um í 10 dagar og í eina viku í ti fyrra umfarinum. Er so stutt tíð nóg mikið ul at kunna seg við eitt heilt nýtt og ókent samfelag og til at koma við loysnum? — Lat meg endurtaka. Vit eru ikki komnir til Føroya fyri at vísa tykkum á loysn- ir. Vit eru komnir higar fyri at ráðgeva tykkum. Hesar 10 dagamar, vit hava verið her, hava vit so kunnað okkum við viður- skiftini so frægt vit kunna ið. Ganga føroyingar eini torførari tíð á meti? — Eg vóni, at framtíðin verður góð fyri Føroyar. Hvat skulu føroyingar hava eina vón í? — Eg haldi, at vón er nak- að, sum finst innan í hvørj- um einstøkum menniskja, at Just og tað er so eisini nakað, sum hvør einstakur må ar- beida vid sjålvur. Er framiíð fyri okkum sum búgva her? So avgjørt. Vónin Nú hevur tú ráðgivið lands- stýrinum, men hverji ráð hevur tú til vanliga féroy- ingin í hesum torføru 1id- um? - Tad er at hava vón fyri framtíðina. Tad mest týð- andi er eftir míni meining, at hver einstakur finnur hesa vón innan í sær sjálv um. Vit spurdu at enda ErK Clifton, hví teir eru so varn ir at úttala seg ul fjølmidl- Møguliga eru vit ov varnir. Og ad er kanska e1s ini ein av orsøkunum ul, at mong — og hetta er av lørv- andi vitan og innliti — mis- skilja, hvat vitstanda fyri og gera. Tað eru tey, sum halda, at ul eru miskunnarleysir og taka ikki hædd fyri teim um menniskjum, sum tykk ara ráðgevir2 gongur út yvir í ell nú menningar londum. Er tað so Í mongum av teimum londum, har eg havi arbeitt fyri IMF og har uppgáva mín hevur verið at fáa hesi lond at fáa skil á síni figg) arvidurskifui, hevur verið breið semja um, hvat skal gerast. Í øllum teimum londum, har arbeiða leggja vit stóran dent á livi umstødurnar hjá fólki, ser liga teimum veikastu og teimum bólkum í samfelag num, sum eru ringast fyri og ikki tola at verða verri fyri Hesi seinastu árini hava vit lagt stórri dent á umhvørv ismál eins og á tað, sum lond brúka til hernadarlig endamál. Eg haldi ti, at tess meira fólk fáa at vita um okkara arbeiði, tess fleiri misskilj- ingar verða ruddaðar av vegnum. — Eg skal tó viðganga, at høvdu vit verið meira opnir fyri fjølmiðlunum, so var hetta kanska ødrvisi. Pápi Hvat verður so tín næsta uppgáva? — Eg fari helst aftur til Eystureuropa. Men konan skal eiga um ein mánað, og verður tað næsta barn okk- ara. Mín næsta uppgáva verður tí at taka mær av barninum. jan