fríggjadagur 23. apríl 1993síða 20

Síða 20 Nr. 76 — 23. APRIL 1993 Ein skjót vid- | gerð neyðug -Tað ber ikki til at lata standa til: politisku myndugleikarnu og arbeiðsmarknaðurin hava skyldu til sjógvar. sum raka okkara samfelag K viðgerð sigur Lasse Klein, tingmaður brævi til umboð fyri politisku flokkarnar og umboð fyri ubeiðsmarknaðin í sambandi við uppskot sitt til, hvussu vi fd end ! standa saman tá ræður um landsins framtíð, og tí er neyðu et ut teir Drota- #1 . ! Í [VØFDONISKA , ] rT SAT styrisflokkin l fáa eina endurreisn av buskapinum vid at leggja dent á heildartiltók. Neyvar fara føroyskir politikarar at fáa eitt bein til jørðina, um teir spurn- ingar sum troka mest á, ikki fáa eina skjóta polit iska og arbeiðsmarknað arliga viðgerð Tað er einum og hver) um greitt, at stødan versnar dag frá degi, og skulu vit hugsa um at fáa fleiri hendur í arbeiði, so kal virksemið í sam agnum SkKjast, So at rongd kann !aast á attur í da Fu c av al beidstøra folkinum í vinnuloyst, ella 5.000 fólk, og heldur henda gongdin fram verður roknað við, at í summar fer talið at økjast upp til 8.000 fólk, og seinni út á heystið millum 10. 12.000 fólk, ella heltvin iv arbeidsføra fólkinum, ti ber tað ikki ul at lata standa til, poliusku myndugleikarnir og ar- beiðsmarknaðurin hava skyldu at standa saman tá um ræður landsins fram- tíð. »Grunnurin« farin til verka Grunnurin frå 1992 hevur sagt frå, at hann hevur ætlanir um at taka sam- rådingar upp um at sanera ella nidurskriva skuld hjá flakavinnuni uppi á landi, og tá hetta er gjørt, er ætlanin at næst sugið skal verða vinnan á sjónum. Ætlanin er at sanera øll tey virki, sum hava åhuga fyri ti, í eitt felag, og grundgevingin fyri hes- um er, at hetta er løgfrødiliga sæð tann lættasti og skjót-asti hátturin at gera hetta uppá. Hesi sjónarmið hava sum kunnugt fingið harða mótstøðu frá ávísar! politiskari síðu, ikki ti at flokkamir hava nakað i- MÓL at vinnan verður sá nerað, men heldur háu urin hetta verður gjørt uppá. Fyrimunirnir at saner alla vinnuna í eitt felav eru, at hetta er ein skjót loysn, eingin ivi um tað vit hava tá møguleikar tyn 1) at vinnan verdur rikin á ligu: iði num figgjar- 2) at vinnan i stórri mun kann laga seg eftir marknaðinum, 3) at vit fáa fleiri folk í arbeiði. Sum stødan er blivin, er ikki møguligt at laga politiska hugsjónarstaðið hjá flokkunum inn í eima viðgerð sum hesa, og ti eiga politisku flokkarnu heldur at viðgera hvørjar treytir eiga at galda, um so er, at hetta verður leiðin fram, og ti kundi og hugsað mær, at hesi sjónarmið vóru partar av viðgerðini ingar; Vit eiga at kunna góð- taka eina felags saner- ing undir hesum treyt- um: 1) at hon tekur hædd fyri landafrødiligu stød- uni i samfelagum, 2) at råvørutilfeingid verður javnað millum virkir í ellum sýslum í mun til ta framleiðslu virkini í sýsluni hava framleitt seinastu 10 árini, og skal býtið mill- um sýslur hava stødi í teimum 75.000 tonsun- um, sum fiskifrødingar mæla til er ráðiligt at fiska, 3) at fiskur, sum verður keyptur frá útlending- um, frítt kann seljast til tey virkir, sum bjóða uppá fiskin, 4) at virkini í seinasta lagi 1. januar 1994 verða sjålvstødugar eindir. Dentur skal leggjast á, rkini aftan á 1. januar erða skipað í talciðe, har emgin gur meira enn 10% av partapeninginum timm ley næstu árni, og at partabrøvini: áðrenn tey verða bjóðað til sølu, fyrst skulu latast sum tilboð ul upprunacigarar. Meðan treytirnar í sambandi við sølu til upprunacigarar altíð skal verða galdandi, skal nevndin í partafelagnum taka stóðu ul »hvønn« uttanfyristandandi partabrøvini kunnu seljast ul fimm tey næstu árini. Hetta verður gjørt fyri at Uuyggja partapen- ingin á føroyskum hond- um Kommunur, sum hava møguligan tøkan pening, skulu hava møguleika at stuðla einum virki á stað- num, við upp ul I mi6. kr. i partapeningi, kortini ikki meira enn 10% av partapeninginum. Eisini vinnufeløgini, sum hava einar 500 mið. kr. til ymisk endamál, eiga at brúka partar av sínum peningi til hetta endamál. Hetta kann ger- ast á tann hátt, at feløgini lána pening til limir sínar sum arbeiða á virkjunum, sum síðan seta partapen- ing í virkið og skal aftur- gjaldast feløgunum eftir góðkendari reglugerð. Samráðingar eiga ú at verða tiknar upp við vinnufelagini um hesar spurningar. Øll fólk, sum seta parta- pening í virkini, skulu hava møguleika at trekkja upphæddina av í skattskyldugu inntøkuni. Hetta kundi verðið gjørt á tann hátt, at upp ul kr. 10.000,00 vóru trektar av i skattskyldugu inntøkuni eitt einstakt år, og upp ul kr. 30.000,00 yvir try fylgjandi år. Uppskotið hjá menningar- stjóranum 0.0. — Stødan er so álvarsom í okkara samfelag, at tað bert er ein spurningur nær næsta skriðan leyp, og figgjarstøda samfelagsins fullkomiliga verður løgd i oyði. Henda stødan hevur ført við sær, at ein bólkur av persónum, sum hevur menningarstjóran ul tals- mann, hevur gjørt upp- skot ul uiltøk fyri at broyta búskapargongdina í Føroyum, og upp-skotið leggur dent á: # at virksemið skal økj- ast, # at kostnadastødid lækkar, # at skatturin lækkar, # at MVG gjaldið lækk- ar, # at ein loysn fæst á set- húsalánum, Tíðindablaðið CS # at fleiri hendur koma í arbeiði. Hetta er fyribils einasta uppskot av sínum slag, sum tekur samanum grundliggjandi spurning- ar, sum hava møguleika ul at broyta støðuna í samfelagnum, við botni, ið ein viðgerð kann verða bygd á. Uppskot og viðmerkingar Einasta gongda leið burt- ur úr trupulleikunum er, at allir partar í hesum samfelag vísa samfelags- sinni, og í staðin fyri at brúka orkuna upp á egin áhugamál, so heldur brúka orkuna í bardaga- num fyri at loysa trupul- leikarnar, tí sum stðan er vorðin, er tað eingin, sum trýr ella hevur álit á, at einstakir flokkar, vinnu- feløg ella peningastovnar eru førir fyri at loysa kreppuna, soleiðis sum hon í dag sær út. Tað er óhugsandi at tað ber til at viðgera eitt slíkt uppskot sum hetta, uttan so at allir partar góðtaka, at uppskotið kann verða eitt grundarlag undir samtalum millum allar partar, sum kunnu hugs- ast at ávirka gongdina rætta vegin, og ti er mitt tilmæli hetta — at allir politiskir flokkar, — at øll vinnufeløg, møguliga saman vid pen- ingastovnunum, sessast vid fundarbordid og um- røda uppskoud, út frå tí sjónarmiði, at búskapar- liga endurreisnin leggur dent á heildartiltøk, sum sumbra fløgur, útflutning og vinnu, men sam- stundis varðveitir og mennir vælferðarsam- felagið og tryggjar, at byrðarnar verða javnaðar so væl sum gjørligt. Undirritaði heldur tað vera rætt og rímiligt, at tað er løgmaður, sum stendur sum innbjóðari av einum tílíkum fundi, og eigur hon at taka stig til ein tilikan fund skjótast gjørligt. Oneyðugt skuldi verið at lagt dent á, at megin- treytin fyri einum tílíkum fundi er fyrst og fremst, at áhugamálini hjá øllum pørtum verða løgd í dvala meðan fundarvirksemið fer fram. Lasse Klein