leygardagur 22. mai 1993síða 6

Kate Sanderson um umhvørvisfelagsskapir: Nái Jan KOMIN hen tjap Í 5 telia Ka 14 daga N W( | N iðuráð im Mer ð rkið síðani IN Tå hevði felagsskapurin avgjørt tydning fyri veru liga arbeiðið at áseta hvussuhvalaverdan í heimi num skuldi skip: Fu kanst s telagið hev num nú eru nógvar og umfevnandi, at IWC als ikki kann virka longur, sigur Kate Sander son IWC avoldaður IWC ger m.a. kanningar av hvalastovnum. Nu eru t.d 90.000 sildrekahvalir ul, og vísindamenn i IWC skulu sidani rokna seg fram til, hvussu nógv kann takast av stovninum - Talan er um so stóran stovn, at als eingin grund er ul atdrála við at veiða hetta hvalaslag. Skuldu vit sam- mett við fiskastovnin í Før- oyum, so var ikki ein fiskur veiddur undir Føroyum, sigur Kate Sanderson. - Eitt er at IWC roynir at staðfesta, hvussu nógv kann veiðast av hvali, men fyri at draga málið út, tosa teir nú um at seta reglur fyri dråps håtunum. Hetta kann tykj- ast heilt burturvið, ú í dag verður hvalur bert veiddur ul félkafødi. Ti kann ein slíkur stovnur ikki oyðast sum td. umhvørvisfelags skapir tosa so nógv um Kate tosað seg heita um hvala Sanderson hevur spurningin longu áðrenn vit hava sett okkum niður. Hon er avgjørd í sínum sjónar miðum, og tú heldur, at okkurt annað er at tosa um vid hvalaserførding okkara sum hevur verið føroving um gott umbod å slikum stevnum kring um i heimi- num, í nógv ár. Upprunaliga læra mál kt M Si dt hør um 1 laveiðan myndina i | gjørdi granskingarupp råvu um grind, sum próv økutltar. Hon skrivaði rit gerð um hvalaveiðu í Før yum Kate Sanderson fór ikki avstað aftur. Hon giftist við Carl Johan Jensen, rithøvu erga ver synir, sum eru uy og fimm ára nda og tes 1 v gamlir í dag Kendur forsprákari Herfyri var eitt sjónvarpslið úr Australia i Føroyum og gjørdi samrødu við Kate Sanderson Hon er kend i Australia sum forspråkari fyri, at før- oyingar drepa grind. Foreldrini hava verið í Føroyum fleiri ferðir hesi árini síðani 1985, og tey havaeisini stóran áhuga fyri Føroyum - serliga mamman ger stórt kunningararbeiði í Australia, um grindaveiðu í Føroyum Tá mamman visti um sjonvarpsupptøkuna, vard avtalað millum møggurnar báðar í hvor sínum heims- paru, at Kate Sanderson skuldi hava synirnir við í sjónvarpinum, so omman tær høvi at síggja teir, tå sendingin verður varpað út, sigur Kate okkum. Tað sigur eisini eitt sindur um — familjuvidurskiftini, hvussu tad er at liva i hvør sinum samfelag, so fjar- skoun frá hvørjum øðrum - Hvussu er tað sum út- lendingur at liva í so lítlum samfelag sum okkara? - Eg eri ald upp á eystur- strondini í Australia í stór- býum sum Sydney og Me- bourne, og tað kann ikki Gera sær dælt av ókunnleika ' millum fólk Tad er okkkurt við he tætta umhvørviu ur mær uyggleika Samsvaraði ikki Í Australia liva fólk so heilt aðrvísi* enn í Førovum andið er so Ómetaliga stórt og fólk kennast ikki á sama hátt, sum í Førovum Pápi mín var upprunal:ga bankastjóri, og tá eg var barn fluttu vit år einum stað í annað. Nu er pápi min gi in sum bankastjóri og virkar sum figgjarligur rådgevi í felboune, har foreldrini eru vorðin fastbúg vandi Eg eigi tiggjar systrar sum búgva í hver sínum heradshomi av Australia - Jú, eg em eitt sindur longur burtur enn tær, men koruni, vit eru von við stór- ar fjarstødur, og tí hugsa vit ikki so nógv um tað. Tá Kate Sanderson kom ul Føroya í 1985, kom um sama mundið eisini annar útlendingur hendavegin. Tað var kendi umhvørvis- maðurin Watson, og skip hansara Sea Sheppart. - Eg læs um hetta í blødu- num, og fekk áhuga fyri málinum. Veita ikki fakkunnleika - Tað var so logið fyri meg at síggja, at føroyska sam- felagið var so væl útbygt. Fólk koyrdu í bilum og høvdu allar hentleikar, sum eitt framkomið samfelag hevur. Koruni fóru tey oman í fjøruna at drepa grind Fyri meg sum útlend- ing, 1ð als ikki havi livad so nær náttúruni, samsvaraði tað als ikki vid ti eg áður hevði hoyrt, at aldargamli veiðuhátturin og nútíðar samfelagið gekk saman í eina eind - Eg hugsaði um Austral- ia, har sjónvarpið altid á- varar siggjamar, tá Ld. ein seyður verður dripin, at ru myndir, sum fólk kan ka ikk la at já gar avaringar Tad, eg visti um grinda dráp var tað, sum umhveør vistelagsskapir søgdu, eitt nú at hetta var ein ítróttur, og at:tað var óneyðugt at drepa grind, tí hon var ikki tikin upp Hetta samsvaraði ikki við veruleikan her á landi . ] x yri RValavelou hugaði - Tad er helst ti at hvalurin er ovast i fødiketuni í sjón- um, eins og fólk eru tað á landi. Harnæster hvalurin f- myndin av ti fitta og góða í barnasøgum og filmum. Øll minnast helst "Flipper" filmarnir, sum vóru so nógv frammi í barnasjónvarpi- num. - I sjeytiårunum varð négv tosa um oyding av hvalastovnunum, og at stór- hvalurin nærum var oyddur fyrst í hesi øld. Samstundis komu umhvervisfelags- skapirnir, og teir løgdu eftir hvalinum, helst tí tað er so lætt at fáa fólk at taka undir við, at varðveita hvala- stovnin. - Trupulleikarnir við umhvørvisfelagsskapunum er, at teir ikki veita fakligar upplysingar, men mest spæla vid kenslunum hjå fólk: - Hóast vit fingu altjóða hvalaveiðubann í 1986, og als einki verður loyvt at veiða, so gevast umhvørvis- felagsskapirnir ikki við sín um álopun: Hesir felagsskapir vita, at tað kostar einki at krevja hvalaveiðubann, men tað Vit vanlig fólk ikki - Teir skriva til fólk um allan heim. Fólk fáa í boði at góðtaka hvalaveiðu ella at arbeiða fyri at varðveita hana. Vilja tey mótmæla hvalaveidu, er eitt liðugt Kate Sanderson umboðaði orðað bræv sent við, sum fólk síðani verða biðin um at senda higar og hagar. Nýtir somu framferð M.a. hevur tað verið upp gávan hjá Kate Sanderson fyri umsitingina í Tinganesi at svara slíkum brøvum. - Eg geri nærum einki av slíkum longur, ti eg haldi at tað er meir umráðandi at umboda Føroyar, eitt nú í NAMMCO og IWC. I Føroyar id onksu sendinevnd- ini í Kyoto. Limir vóru i sendinevndini, sum beinleiðis gingu ímóti áhugamálunum hjá Føroyum og Grønlandi, og spurningurin hevur nú tikið seg upp. hvert tað lønar seg fyri føroyingar at vera umboðað i IWC geri beint tað sama sum um- hvgrvisfelagsskapirnir, og vendi mær til fjølmidlarnar, har vit grundgeva fyri, hvi vit drepa grind Urslitid av arbeiðinum øll hesi árini, er nú, at Kate Sanderson hevur fingið starv sum leiðari í NAMM- CO. Hon fer í august mánað til Ncregs, har skrivstovan hjá NAMMCO er í Trónd- heimi. Saman við Jess Paul- Vit umvæla ØLL BILMERKI ' skjótt og bíliga BILUMVÆLINGAR Slættanegøta 9 (v/ Velbastadvegin) Tlf. 18383 - Box 3013 - 110 Tórshavn Bilmek