mikudagur 16. juni 1993síða 2

Í FRÆLSI — JAVNAÐUR — BRØDRALAG Ábyrgðarblaðstjóri- Jan Miller Fyritaksstjóri Krisjan Daht Ljósmyndari Kalmar Lindenskov Baðfok Randi Jacobsen - Dagny Jeensen - Térfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Utgevar: P/1 $eslalurin Uppsetng PA Soslalurin Prent PA Pressan 1981 Justinus Eidesgaard Bústaður. Argjavegi 26 Teiglon: 11820 66. ÁRGANGUR Postadr : Posttmoga 78 110 Tórshavn Teletar 14720 Argjum Maifundurin - september fundurin og hvat so!!! TINGIÐ samtyku mánadagin avtaluna millum Føroyar og Danmark um endur fígging av okkara uttanlandalánum vm Nú er so efur at samtykkja hesa avtalu í Danmark og eftir øllum at dóma fer avtalan í fólkaungið ul viðgerðar, ti hetta tykist Framburdsflokkurin at krevja. Tvs. at vit aftur skulu vidgerast á danska fólkaungi og harvið eisini í allan ú donsku pressuni - upp á gott og ilt OG skrivingin er longu byrjað. Flein av donsku blødunum hava í seinastuni gjørt nógv burtur úr Føroyum, og givið er tað, at tá avtalan kemur fyri fólka ungið fer tað eisini at koma fram, at 'vitjanirnar" hjá landsstýrinum í Dan mark eru ikki lidnar vid hesi avtaluni Tverturímóu er hon bert ein partur av eimi stórri heildarætlan - endurreising arætlan um ein vil - fyri Føroyar EIN kann so bara imynda sær, hvat blød sum Ekstrablaðið tá fara at skriva Tey eru í hvussu er ikki mjúk í hesum døgum og kunnu vit m.a. visa ul eina oddagrein í umrødda blað í farnu viku har verður m.a. sagt: "Deres egen poli tiske ledelse og såkaldte centralad- ministration har gennem årene udvist en uduelighed, der grænser til det for bryderiske." EITT er so tað fjølmiðlarnir skriva. Annað er, hvat stjórnin til ta tíð fer at krevja av føroyingum afturfyri at skula veðhalda fyri uppaftur fleiri lánum og umfígging av lánum. Her kunnu vit bara nevna kommunumar, sum hava eina ovurstóra skuld ul eitt nú donsk kreditfeløg. FUNDURIN i september verður tí helst lika so týðandi sum hann í mai, ella kanska verður hann tann tydningarmesti av øllum! Tí við honum skal ein verulig og samlad endurreisingarætlan fyri Før- Oyar setast út í kortið. Danir hava víst vælvilja móti føroyingum - eisini hvat viðvíkur einum møguligum komandi undirskoti á fíggjarlógini fyri 1994. Undir viðgerðini av maiavtaluni á ungi Summartónar 1993: vóru fleir rødarar inni á, at danir uttan iva fara at seta nýggja treytir við, tá teir í september skulu taka stóðu ul eitt nú møguligt undirskot á komandi fíggj arlóg og so mangt annað. Víst varð á, at danir fara neyvan at góðtaka at vera við ul at rinda undirskot á eini fíggjarlóg sum miðjar mót at varðveita trý sjúkra hús - um somu tíð, sum danir sjálvir leggja niður smærri sjúkrahúsini MEN her hevur løgmaður víst á, at danir fara neyvan at leggja seg út í, hvussu vit seta upp fíggjarlógina. So nógv er spart og skert, at tað ber ikki til at minka meira um teir ymsu postarnar á fíggjarlógini. Gamla kravið um javnvåg á fíggjarlógini er rætt og slætt ikki aktuelt longur, tí so nógv er longu spart, at alt rapar skal meira skerjast Hetta hava danir innsæð, og ti góðtaka teir eitt undirskot á fíggjarlógini og vilja eisini verða við ul at veðhalda fyri at kunna fíggja hetta undirskouð TAÐ er ringt at siga nakað við vissu um, hvert danir í september fara at seta okkum nýggjar treyur. Gera teir hetta bera teir so aftur ótta fyri at verða skuldsettir fyri at leggja seg út í før- oyskan innanrikispolitikk. Hinvegin eru teir eisini greiðir yvir, at danski skattgjaldarin fer ikki at sita tigandi og hyggja at, meðan partur av skatta- pengum hansara fer ul at fíggja al- mennar dupultfunktiónir sum eitt nú sjúkrahúsini eru tað. TAÐ er nokk eisini vert at merkja sær, at tá nýggi formaðurin í Ráðgevandi Nevndini í fjør varð spurdur, hvat hann sum fremmandur hugsaði, tá hann sá, at vit høvdu trý sjúkrahús í Føroyum, svaraði hann, at hetta gjørdi hann sera bilsnan, tí vit høvdu um somu tid so gott útbygt vega- og samferðslukervi. Nú er sami Bonnerup valdur í eina 3- manna endurreisingarnevnd, sum skal geva donsku stjórnini uppskot um, hvussu Føroya koma á føtur aftur. Ein hevur loyvi at gita, at sami Bonnerup, sum júst hevur vitjað í Føroyum, møguliga fer at lata okkurt orð falla til donsku stjórnina um, at "den gár ikke at støtte financiering af tre sygehuse”. JUST spumingurin um sjúkrahúsverkið er áhugaverður, tá tosað verður um hvørj møgulig krøv danir fara at seta okkum í sambandi við nýggjum veð haldum ol., tí her nettup er talan um dupultfunkuónir. Tað verður so ersini áhugavert at frætta, hvat núverandi danski heilsumálaráðharrin fer at siga ul uppskotið ul kanning av føroyska sjúkrahúsverkinum, har hann hevur fingið ul uppgåvu at siga føroyingum hvussu vit skulu reka okkara sjúkra húsverk mest rationelt og effektivt men við teirri treyt, at:tað skulu vera try desiderað sjúkrahús. Tað er í lagi, at vit biðja uttanveltaðar kanna okkara sjúkrahúsverk, men tað er skeivt av føroyskum politikarum at lata oyru og eygu aftur fyri veruleikanum og bara tveita uppgávuna yvir á aðrar VIT eiga at vera so fræg, at vit sjálv: tora at viðgera spurningin, um vit fram haldandi skulu varðveita og útbyggja trý sjúkrahús. Í hesi tíð har tað skal sparast mest møguligt kann tað ikki vera rætt at skula keypa inn ul landið sera kostnaðarmikla hospitalsútgerð - já í nógvum førum somu útgerð ul try sjúkrahús. Meðan vit stongja fleiri hundrað seingarpláss á Landssjúkra húsinum byggja vit eitt heilt nytt sjúkrahús á Tvgroyri og tvífalda talið á seingjarplássum. HVAR tú enn býrt í hesum landi, so mátti tað besta verið at vit løgdu alla orku í at fáa eitt so vælvirkandi sentral- sjúkrahús sum gjørligt. Harvið verður ikki sagt, at hini sjúkrahúsini skulu niðurleggjast. Hesi hava stóran týdning fyri lokalsamfelggini eitt nú geva tey nógv arbeiði, og tí sigur tað seg sjålvt, at tú ikki frá degi til annan kann taka hesi arbeiðsplássini burtur. Men at byggja alla okkara framtíð á heilsu- økinum á nakrar avgerðir, sum vórðu tiknar fyri mongum árum síðani, tå avgjørt varð at hava sjúkrahús í Norð- oyggjum og Suðuroy, kann so ikki vera rætt. HELDUR enn at góðtaka at halda fram við at byggja hesi sjúkrahús út átti vit - saman við milliardafløgunum í betri samferðslukervi - at lagt ein skilagóða og framtíðarlítandi sjúkrahúspoliuk til rættis. Tað hava vit so ikki havt dirvi ella hugflog til. Nú má tað so vera Heimskendi kór- bólkurin The Hilli- ard Ensemble vitjar Í Førovum í summar Ein av heimsins bestu vu- kalbólkum, kórbólkurin The Hilliard Ensemble, vitjar i Føroyum um mán- aðarskiftið juni-juli og fer at hava tvær konsertir á tónleikastevnuni Summartónar. The Hilliard Ensemble hevur serliga lagt seg eftir at framfera vokaltónleik, sum er skrivaður í renne- sansuni og tidini undan. Í tíðini frá uml. ár 1100 til 1600 var sangur, og fyrst og fremst andaligur sang- ur, hevuðstátturin í tón- leikalívinum. Fleirraddaði Setið út í kortið eina heilsupoliukk, sum miðjar móti at varðveita og útbyggja Landssjúkrahúsið og brúkið so sjúkra husbygningamar í Klaksvík og á Tvø royri til onnur heilsuendamál enn just tað at vera eitt desiderað sjúkrahús við ti øllum teimum útreiðslum, sum nú eru knýttar at einum sjúkrahúsi. Ahugavert verður at frætta, hvat danska kanningin av sjúkrahúsverkinum kemur til - um hon í heila ukið kemur í gongd. AT nema við spurningin um sjúkr:hús ini og bara so mikið sum at vísa at tá sannroynd, at tað kostar meira at reka eitt sjúrkrahús enn trý er so at nema við eld. Hetta gjørdi sjúkrahússtjórin nú um dagarnar og var tað sum at rætta hundi brand. Tíanverri eiga fjølmiðlarnir í Føroyum og har serliga útvarpið eina stóra ábyrgd av, at vit ongantíð hava fingið eitt sakligt og seriøst orðaskifu um hetta málið. Poliukarar eru slopnir alt ov lætt frá at svara spurningum um hví vit hava trý sjúkrahús, hví tey skulu varðveitast, hvat tað kostar, hvussu nógv sjúkrahúsini hava at siga fyri smærri plåssini, í høvnn mun Lands- sjúkrahúsið eigur at virka sum central- sjúkrahús osv. Tað skal tí vera áheitan okkara á ikki minst útvarpið um at vísa hesum samfelagsmálinum størri ans. Betri seint enn ongantíð. HÓAST málið er og altíð hevur verið eitt politiskt spreingimál og tað hevur rippað upp í gomlum stríði, so er tað eitt so fyri allar føroyingar so álvarsligt og viðkomandi mál, at tað átti at fingið nógv stórri umrødu eitt nú í almennu fjølmiðlunum. Spurningurin í dag er: skulu vit varðveita øll try sjúkrahúsini sum nú og útbyggja tey samsvarandi! Skulu vit dúva uppá Ríkishospitalið sum okkara sentralsjúkrahús ella skulu vit leggja eina nýggja politiska kós í hesum máli , sum sigur, at vit eiga fyrst og fremst at menna okkara høvuds- sjúkrahús sum er Landssjúkrhúsið og so nýta hini sjúkrahúsini til onnur endamál enn tey eitt sjúkrahús tekur sær av! —[—[———[[———[————————|—— sangurin hevði tá avloyst gamla einraddaða kirkju- sangin, og í hesum tíðar- skeiði menti fleirraddaði sangurin seg til eitt so høgt tonlistaligt stødi, at vit enn i dag verða stør- liga hugtikin, tå id vit lýða å henda sang The Hilliard Ensemble hevur lika síðani bólkurin varð stovnaður í 1974 ver- ið millum teir fremstu, tá ið talan hevur verið um at framfera eldri kórtónleik Teir fýra festu limirnir í kórbólkinum David Jam- es (kontratenor), Covey-Crump (tenor), John Potter (tenor) og Gordon Jones (baritor;) fá- ast burtur av vid at syng- ja. The Hilliard Ensemble ferðast um allan heim og Rogers hevur 100 konsertir ár- liga, og bólkurin hevur givið út ein hóp av plát- um. Tað eru ikki hissini ummæli, hesar plátuút- gávur hjá The Hilliard En- semble fáa, og fleiri verða taldar millum tað besta, tá ið talan er um framfer- slu av bæði nútímans og eldri kirkjuligum og verð- sligum kórtónleiki. Tvær konsertir í Føroyum The Hilliard Ensemble fer at hava tvær konsertir i Feroyum. Tann fyrra verður í Listaskålanum mikudagin 30. juni. Henda konsertin hevur fingið yvirskriftina »Ur miðeld til nútíð“. Elsta kórverkið á hesi konsert er skrivað í seinnu helvt av 12. eld. og er tað navn- frami Perotin (u. 1160- 1220), eitt av fremstu tónaskeldunum úr so- nevnda Notre-Dame- skúlanum, sum hevur skrivað. Síðani verða sungin kórverk frá 14. og 15. eld, og eisini nýggjari kórverk úr okkara old. Dagin eftir, hósdagin 1 juli, fer The Hilliard En- semble at hava konsert saman við feroyska kóri- num Nóatón í Norður- landahúsinum. Á hesi utt- an iva sera áhugaverdu konsert fer The Hilliard Ensemble at framfera eina reð av kórverkum frá rennesansutíðini. Og eitt hevi sum hetta, at hoyra Framhald á síðu 12