týsdagur 22. juni 1993síða 2

FRÆLSI — JAVNAÐUR — BRØDRALAG Blabioix Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Térfinm Smith - Hilmar Jan Hansen - P Umgevari: P/T $esialurin Uppsetng PA Seslalurin rant: Pt Pressan 1981 Bústaður. Argjavegi 28 Argjum Tøleton: 11820 66. ÁRGANGUR Postadr : Postsmoga 78 110 Térshavn Teletax 14720 | Landsskaðiligt virksemi Í FARNU viku vidgjørdi danska fólka tingið nýggjastu avtaluna millum For oyar og Danmark. Tað var framburðs- flokkurin vid Kirsten Jacobsen & Co., sum kravdi avtaluna fyri fólkatingið Og sum væntað løgdu framburðsfólk- ini og einstakir aðrir tingmenn ikki fingramar ímillum. Føroyar og føroy- ingar fingu av at vita. Her vóru nógvir sannleikar sagdir, men viðgerðin varð eisini merkt av skeivleikum, misskilj- ingum og hatskari niðurgerð av fo roy- ingum, sum hverki tænir dønum ella føroyingum NU tå danir skulu taka um endan mugu vit eisini góðtaka, at avtalur av slíkum slagi verða vidgjørdar í fólka tinginum. Og vit mugu eisini góðtaka at hoyra nakrar sannleikar um okkum sum vit ikki eru von at hoyra. Sum so kann ein »utlendsk« viðgerð av okk um og politikkinum her á landi vera sunn og av týdningi MEN tå er tað eisini av alstórum tydn- ingi — skal nøkur meining vera í einum sunnum og kritiskum orðaskifti — at hetta byggir á sannar og trúverðugar upplýsingar. Og her tykist tað mangan at bila. Tað hoyrdu vit fyri nokrum mánaðum síðani, tá fólkatingið við gjørdi eina av undanfarnu avtalunum — og tað hoyrdu vit tíanverri aftur hesaferð. Tað má vera eitt minstakrav til teir fólkatingslimir, sum vilja hund dálka og niðurgera føroyingar og kanska serliga foroyskar politikarar at teir byggja sínar sera viðgongdu nidurstødur á sannar upplysingar EITT er so tað hesir lesa sær til í blød unum. og greitt er at brúka teir eitt nu tær sera fulu og lortaspannskendu oddagreinirnar í Ekstrabladet sum keldu ella fyri tað sera hatsku og »devulsettu« greinarnar hjá tyrrver andi blaðstjóranum á hesum blad sum keldu, tá er ikki so logið, at ordaskiftid fær eina slagsíðu MEN tað, sum verri er, er, at ein hevur varhugan av, at tað í ávisan mun eru føroyingar sjålvir, sum foða hesi so kallaðu samfelagskritisku framburðs fólkini. Eitt er so tað, at ávísir foroy- ingar á sinni lógu å knøunum fyri Kirst en Jacobsen, tá hon kom til Foroya Nakað annað er nú, tá ein aftur sær, at hesi somu fólk verða fóðrað av illum tungum í Føroyum. Hetta var í hvussu so er tann varhugin, tú fekst, tá tú lurt aði eftir orðaskiftinum í fólkatinginum I farnu viku. Fleiri av roðarunum legðu fram rættiliga løgnar. margháttligar óndsinnaðar og reingjandi upplysing ar um viðurskifti í Føroyum, slíkar sum eingin danskur fólkatingsmaður av sínum eintingum -uppsnúsar: Ein fær ti ta fatan, at tað undan slíkum orðaskiftum á fólkatingi eru ávisir tør oyingar her heima, sum hava sett seg sum sjálvbestaltaðar dómarar og av sínum eintingum síta og velja og vraka, hverjir upplýsingar skulu latast víðari til umreddu framburðsfólk, sum hesir, ja rætt og slætt landsskaðiligu føroyingar - frammanundan vita gloypa råar og uttan umhugsan end- urtaka i fólkatinginum LAT tað verða endurtikid her, at vit einki skeivt síggja í, at danska fólka- tingið viðger støduna í Føroyum og sambandið millum Feroyar og Dan- mark, tá danska stjórnin aftur og aftur verður noydd til at taka um endan so ella so. Men tá eigur henda viðgerð at byggja á sakligar og eksaktar upplys ingar Ogtað ger hon langt frá altíð Og er tað so, at tað eru føroyingar, sum hava sett seg sjålvar til dómarar oman tyri ollum ødrum — eisini ti føroyska Palleba - og loyva sær einsamallir at gera av. hvat er rætt og rangt í hesum landi. tå kann hetta ikki metast annað enn landsskadiligt virksemi Fakfeløgini å Tvøroyri løgdu stødid - Tad virkið, sum i hesum truplu tíðum hevur verið stødugt opið, eigur at vera fyrimynd fyri tí, sum skal henda, skriv- ar Sverri Midjord m. At føroyska samfelagið hevur tað ringt, tað er øllum greitt. Trupulleikarnir tykj- ast vera hvar ein so vendir sær, stór mótsteða er og smáir glottar eru at hóma. Men ikki er at missa mótið, tí hava tað ikki altíð verið upp- og niðurgangstíðir og tað vilja tað eisini verða í komandi tíðum, og hetta fer so at mynda fjølmiðlarnar. Um tað er ul tað betra, tað fan eg at ivast stórliga í. Spurningurin verður, hvussu henda avbjóðing verður ukin, tí ein avbjóð- ing er tað og hon er stór, viðurskifuni eru sera ál arslig. Skulu vit lata standa ul og bíða efur at onkur kemur við eimi hjålpandi hond, ella skulu vit taka av - bjóðingina upp og fara ul verka. Tad at fara tl verka tykist ikki at vera so lætt, men man tó vera tað, sum í longdini fer at roynast best, ti vit hava serliga her hjå okkum nógv dømi um hvussu bæði einstaklingar og felag hava tikið avbjóð- ingina upp og hava bart seg aftur á fótur. Vit eiga og skulu læra av teimum, sum undan eru far- in, tey løgdu stødid og tað skulu vit byggja á. Fakrørslan og limir henn- ara hava víst okkum vegin, tå tann stóra kreppan kom, sum tók tey táverandi virk- ad. 3 ini av fótum, tá var tað Fiskepigernes Fagforening og Fylking, sum tóku um endan. Tey bygdu við egari megi Ísvirkið og keyptu Ís- virkisbåtarnar, tað fór or- saka av ú kreppu, sum tá kom. Nógvir einstaklingar mistu alt tað tey áttu, men ikki varð givist á hondum. Tá tey stóru handilsvirkini fóru, tá keyptu fakteløgini virkini og tolarin Leivur Øssurson. Fyri 20 árum síðani var stødan á Tvøroyn galdandi lokalt júst tann sama sum hon er nú uppá landsplan Arbeiðsloysi var og tortøri var at vita hvat skuldi ger ast. Tvøroyrar Býráð hevði byggibúgvið eitt Ski Ul bygging av einum flaka virki, sum var torhonds leigað ul PÆN. J. Morten sen, sum hevði síu flaka virki og heyði ætlanir um át útbyggja, men tær ringu tíð irnar gjørdu, at henda ætl aða nýbygging kom í drag Fylking hevði fundir um tey viðurskifuni, sum aftaná at:teir høvdu sent ett skriv ul Tvøroyrar Býráð varð fundur um hvussu får ast skuldi fram Tvøroyrar byråd hevði spart nakað av peningi upp og tað sama hevår fakrorsl an Aftan á at hava samráðst við fakrørsluna. varð tarið til verka av álvara við tað at P/F N. J. Mortensen ikki helt seg ul at byggja. varð sátmálin uppsagdur. Sáu málin uppsagdur í semju og fóru so fakteløgimi og býráðið undir fyrst at:tekna partapening. Farið varð hvert hús, síðani varð yvu limagjøldini og yvir skattir sett ul, og í 1973 blen x flakavirkið bygt lann størsta partapeningin setti býráðið seg fyri, heyði sum sagt uppspart hann, og tøkur peningur var á bók Sjóvinnubankanum Fyrst varð flakavirkið bygt og síðani bleiv Suður oyingur fingin ul veg. Í sambandi vid Suðuroving nog var ålvarsligu VOTU OR setu Tvøroyrar byråd egin- peningin, 500 túsund, seinni bleiv Rankin bygdur. Her hendi tað at ter, sum umboðaðu býráðið tá vóru úti fyri einum stórum trýst, ti tá báturin skuldi yvirtak- ast, kostaði hann væl meira enn roknad varð við, og prísurin var at yvirtaka og harvið seta meimi parta- pening ella lata hann fara. Teir, sum umboðaðu býráð- ið, avgjørdu at seta neyðug - an partapening og Rankin varð okkara. Ein rétt av- verð Tad hava í tíðini, sum far- in er, eisini verið bakkøst, sum hava kostað, men ong- antíð hevur verið givist á hondum I juli mánað 1992 mist [vøroyri tvey skip, sjálvt um vit høvdu fingið avtalu við tann bankan, sum umsat tey. Tað fari eg at umrøda nærri eina aðru ferð, men hetta bert fyri at vísa at bak- køst hava verið, sum hava kostað Men hyggja vit at gongd- in í Føroyum i dag, so kann ikki sigast, sjålvt vid teim- um bakkøstum, sum hava verið, at tad hóast alt hevur gingið væl. Seinastu viku keypu Tveroyrar flakavirki allan tann fiskin, sum var veiddur á Føroya leiðini, og var ført fyri at gjalda hann í hondina, tað má sigast at Vera positivt Tad má sannast, at stjórin, leiðslan og arbeiðsfólkið á virkinum hava dugað at lagt alt væl ul rætus. Tað sein- asta, sum er hent, er ein end- urtøka av søguni, ein endur- tøka av arbeidarasøguni á Tvøroyri. Fylking, Fiske- pigernes Fagforening og fiskafólkið á Tvøroyrar Flakavirki hava saman við øðrum fakfeløgum her á plássinum keypt trolara. Tey løgdu peningin á borðið til keypið av trolara, og her sum ikki fyrstu ferð, løgdu tey út fyri at tryggja sær síni egnu arbeiðspláss. Her verður ikki hugsað um skattafyrimunir ella annað, sum hevur verið tað mest avgerandi í mongum skipa- keypi. Her varð hugsað fyrst um síni egnu arbeiðspláss, og ikki minni landsbúskap- arliga við tað at tey, sum arbeiða, eru við til at gjalda skattin og til tey, sum tíverri eru arbeiðsleys. Henda av- gerðin hjá fakfeløgunum og arbeiðsfólkinum á Tvøroyr- ar Flakavirki má telja teim- um til góðar, nú tann stóra sanering stendur fyri dur- um, nú avgerðir um hvørji flakavirki skulu halda fram Tvøroyrar Flakavirki er ogn fólksins og er tað virki, sum hevur víst á gongdar leiðir í hesi fyri land og fólk truplu tíð. Teir, sum avgerðina skulu taka, eiga álvarsliga at taka hesi viðurskifu til álvarsliga umhugsan, tá av gerðirnar skulu takast. Tað virkið, sum í hesum truplu tíðum hevur verið stødugt opið, eigur at vera fyrimynd fyri ti, sum skal henda, tí veruleikin er tann, at tann grundarsteinur, sum forfedrar okkara løgdu longu í 1936, og sum hevur verið hildið fram við, er haldbart, og tykist eisini nú at hava rótfest seg her hjá okkum. Og tað skal ikki verða gloymt, tí betur er sjálvur a! eiga enn bróður at biðja. Sverre Midjord