mikudagur 23. juni 1993síða 2

mr Hentir idiotar FØROYSKA buskaparkreppan hevur tvinnar høvudstættir. Annar eitur tilfeingi og hin eitur marknadur. Í STÓRAN mun hava fiska- stovnarnir svikið. Hetta fyri- brigdið hevur gjørt seg galdandi á havleidunum kring Føroyar og somuleidis å øllum havleid- unum yestanfyri. Undir Íslandi hevur fiskiskapurin verið mun- andi minni enn hann hevur ver- ið árini frammanundan. A Flem- ich Cap hevur toskafiskiskapur- in verið so vánaligur sum ongin veit um at siga | LØTUNI eru ávís tekin til, at fiskiskapurin vid Føroyar og undir Íslandi er við at batna. Ongin ivi er um, at ein orsøk til fiskaloysið vid Føroyar, er eitt alt ov stórt veiðutrýst tey sein- astu árini. Og her eiga vit av- gjørt at nevna tann stóra par- trolaraflotan. Hetta kunnu og eiga vit at gera nakað við í fram- tíðini. Ein onnur orsøk, ið vit onki fáa gjørt við, kann vera ein biologisk orsøk. Men tey bio- logisku viðurskiftini broytast av og á og fara vónandi at broytast aftur tann rætta vegin | HINUM høvudstattinum í DU skaparkreppuni hava vit tann sera vánaliga marknaðarprisin Orsøkin til hendan partin av kreppuni er tann, at Berlinmúr- urin fall, og at kommunistastýr- ini í Eystureuropa fullu. Við hes- ari broyting fingu londini í Eyst- ureuropa frían handil. Ibúgvar- nir í hesum londum tíma ikki longur at eta allan sín fisk. Teir vilja hava útlendskt gjaldoyra. Og tí hava hesi londini grýtt marknadin í Vestureuropa full- an av biligum fiski. URSLITID kenna vit. Fiskapris- irnir her hjå okkum eru farnir heilt i botn. Vit vita ikki um, ella nær, viðurskiftini á europeiska marknaðinum koma i rættlag aftur ella koma í eina betri og tryggari legu. Men vit hava kort- ini loyvi at vóna. Og vónandi kemur tann broytingin áðrenn alt ov long tíð er liðin. Hendir ongin broyting, eru vónirnar alt annað enn bjartar. MEÐAN kommunistastýrinum sótu við valdinum í Eystur- europa, var tað ein ávísur stavnamaður, ið skýrdi okkum á SOSIALINUM og mong onnur í Vesturheiminum fyri >hentar idiotar< hjá kommunistisku valdsharrunum. Men hverjir vóru veruliga teir > hentu idiotar- nir<? Nú gongur sjón fyri segn vj. Í ————. Hvor Stýrir Móðurfelagið stingur út í kortið, men føroyska samfelagið tolir ikki at 10 - 15 fiskavirki verða løgd í mølposan. landsstýrið má leggja eina ætlan fyri hvat hesi virki skulu brúkast til, skrivar Eyðólv Dimon. Ein av komandi døgunum verður avgjørt, hvørji fisk- avirki skulu halda fram, og hvørji skulu í mølposan. Hesa avgerð tekur Móður- felagið, ið samstundis skal eiga virkini tað fyrstu tíð- ina. Tí verður umráðandi , hver tað er, sum stýrir móðurfelagnum Her verð- ur avgjørt hvussu fiskivinnan skal síggja út, og ú átti tað sjálvandi at verði landsstýrið, sum hevði avgerandi orðið, men soleiðis er tað ikki + Tå landskassin eigur Figg ingargrunnin og bankar nar, og hesir stýra Móður felagnum, so hevur Lands stýrið = bukuna um báðar endar. Men landsstýnd hevur lauð hetta upp í hendurnar á bankaleiðslum sum hava prógva sín 6- dugna , sum skattgjaldann nú skal gjalda fyri. Føroy- sku bankarnir virka í dag, sum um 6.okt. ella 1. febr. ongantid hevur verið. Bankaleiðslurnar taka allar avgerðir. Landsstýrið hev- ur valt tvey umboð í nevndina fyri Fíggingar- grunnin, sum velur banka- leiðslumar, men av orða skiftinum millum politikk- ararnar á ungid, er tydu- liga komi fram, at landsstýrið er sett fullkom- iliga uttanfyri og hverki fær ávirkan ella — verður kunna frá umboðum sínum um — figgjarstøduna hjá bankunum ella um koman- di saneringina, og enn minni um hvgrjar ætlanir Móðurfelagið hevur Utpurring landsstýrið góðtekur hesa stóðu tá tað ikki ger vart við seg. Men neyvan fer henda støda at halda, tå avgerðin um framtíðar fiskivinnuna er ukin, men tá er ov seint at rakna við tá kann hetta álvarsmál bert brúkast at rumbla við Skaðin er hendur og tå vendist ikki aftur. At eimi 15 virki ikki skulu latast upp aftur, tolir føroyska samfelagið ikki. Hetta fer at níva fast hjá bæði ar- beiðsfólki og kommunum, Arbeiðsloysið fer at vaksa og hetta fer at slåa botnin úr nógvum privatum eins kommunalum kassum. landsstýrið má hava eina heildarætlan Tað er avmarkað, hvussu nógv virkið kunnu arbeiða tann traditionella fiskin av landgrunninum, og serliga nú ráðverutilfeingið er minka so nógv. Tí kann tað vera ein meining í at avmarka, hvørji skulu fáa loyvi ul hetta virksemi, men landsstýrið má hava eina ætlan fyri hini virkini, so tey flestu verða opnað aftur at arbeiða annan fisk. Veiða eftir øårum fiskaslagum I farnu viku keyptu Leir víkingar trolararnar Stjórn una og Polarhavi og sagt varð at trolaramir skuldu brúkast at fiska gulllaks til Frostvirkið AL ganga nýggjar leiðir er neyðugt og u cr tað tullkomiliga burturvið um virkið verður last ti Móðurfelagið bert hevur ætlanir at lata Handils og Frysuvirkið upp. Somuleiðis liggja nógvir meguleikar at arbeiða innfluttan fisk. Móðurfelagið skal drívast sum ein forretning, men Landskassin má hava eitt víðari sjónarmið. Hjá hon- um loysir tað seg betur at opna virkini, heldur enn at lata arbeiðsfólkið fara á arb.loysistryggingina = og kommunumar í landskass- an, og vit skulu heldur ikki gloyma, at øll fiska framleiðsla kann økja út- flutning okkara. »Tro kan flytte bjerge« Tað hevur stórsta tydning, at Føroya fólk hevur tninnad á, at vit kunnu koma úr búskaparliga 6- førinum . Men lata eimi 10 - 15 virki aftur, — so fer arbeiðsloysi at gerast so umfatandi at flestu okkara missa trúnna á at vit kunnu vinna á kreppuni, og tå kunnu vit gloyma alt um at venda skutuni Skulu vit venda skútun!. or neyðugt at allir partar, sum hava ávirkan, arbeiða sam an og draga somu línu. |] ti sambandi má greiða fáast á, hvat bankarnir hava brúkt innskotini ul sum eru laun teimum síðan 6.okt.. Peningurin er brúktur, og Landskassin hevur í rammuavtaluni við donsku stjórnina bundi seg til, at tilflyta báðum teim- um stóru bankunum pen- ing, tá tørvur verður á hes- Eyðólv Dimon:-Lata 10-15 virki aftur, arbeiðsloysið so umfatandi, at flestu okkara missa trúnna á, at vit kunnu vinna á kreppuni. Ti má Land- stýrið koma við eini ætlan sum forðar hesum. um. Men Landsbanka- stjórin segði í UF, at ein partur av peninginum, sum bankarnir fyrr hava fingið tilfluttan, hava teir flutt av landinum, fyri at minka út- lendska skuld hjá faroysku bankunum. Hetta er so ålvarsamt, at Landsstýrið ikk: kann hava álit á bank aleiðslunum. Ti má tað vera eitt ótravíkiligt krav at bankaleiðslumar verða skiftar ut. Tað, sum bank arnir hava gjørt, er ein katastrofa fyn føroyska landsbuskapin. Medan landsstýrið av øllum alvi roynir at forda fyri, at pen- ingaumfarið minkar, so gera bankarnir júst tað øvugta, og leggi ul merkis, at hetta verður gjørt við skattgjaldarans pengum. Stríðast ímóti mynduleikanum so gerst At bankarnir stridast ímóu poliuska mynduleikanum er einki nýtt. Í 1988 flutu landsskassin 500 mið. av landinum fyri at tálma per sønligu nýtslum ella for brúkinum Undanfarna árið var persónliga nýtslan økt heili 16% Tá svar aðu bankarnir aftur, við at taka 1.5 mia. inn í landið og hetta vóru somu banka leiðslurnar, sum tå eims og nú fullkomiliga mótar beiða poliuska mynduleik anum og landsbúskap- inum. Hesum má endi fáast á, og fyrtsa sugi er at leiðslurnar verða skiftar út. Sum einsmallur eigari av bankunum, má tað verða landskassin, sum stýrir bankunum og ikki øØvugt. Eyðólv Dimon AR -—