hósdagur 24. juni 1993síða 16

SL ÞAU ÁR ÁÁ sá NT Tíðindablaðið CS Grindadráp og felagsskapir Vit eiga at boða stóru løndunum frá, at vit vilja gevast við at drepa grind, um vit fáa ávísa nøgd av kjøti til at býta út til hvort mansbarn i Førovum afturfyri, og grindareið skapin kunnu vit selja, skrivar Meinhard Eliasen m.a. Hesi seinastu nogvu ár ini hava verið tíðarskeið har spurningurin un grindadráp og hvala veiði eru viðgjerdir. Í samband við IWC fund in sum hesaferð varð hildin í Japan er tjakið blussað uppaftur og um hvervisverndarfelags skapirnir hava aftur gjert um seg á ymiskum frontum Feroyingar heydu hesaferð umboð við á fundinum hóast vit stutt frammanundan høvdu avgjørt at seta á stovn ein nýggjan fel- agsskap NAMCO av navni, sum hevur til endamáls at verja áhugamálini hjá okkum, ið búgva í norðurhevum Spurningurin er bara, um hetta nú er tann rætti mátin at orðna paragraffirnar uppá. Er hetta ikki sama mynst- ur, ið altíð verður brúkt í okkara umsiting. Vit halda okkum loysa átroðkandi trupulleikar við at seta niður nevndir og við at seta á stovn nýggjar stovnar, ið kosta nógvar pengar at reka og at umsita. Pappír, telefax og kopi- maskinur, ið bert papirs- framleiðara og teldufyri- tekur fáa gleði av. Spyrt tú mannin á getuni hvat hann mein- ar um grindadráp eru tey flestu av teirri áskoðan, at tað skal ongin amerikanari ella fransmaður koma her og fortelja okkum hvat vit skulu gera og hvat vit ikki skulu gera. Tey áttu at verið avbukað fyri at spilla okkum út í heimspressuni. Men sannleikin er heldur tann, at ongin føroyingur hevur sett seg inn í tankagongdina hjá einum stórbýar- menniskja. Fyri ikki so langari tíð síðani vitjaði eg tann kenda djóraarð- in Sea World í San Diego í California, har m.a. delfinir og grinda- hvalir upptraðka líka so listarliga sum t.d. ross og hundar í í irku Benneweis í Keypmar nahavn. Á slík stød koma kanska ein! 5-10.000 vitjandi hvenr dag og tað er givið, at tey fáa eina heilt aðra meira kensluborna upptatan av einum grindahvali enn vit hava At drepa grind hevur verið vanligt í Feroyum tey nogvu hundrað ár ini. Fyrr, tá ein stórur partur av dagsins strevi fór til at breyðfeða seg og síni hevði grindin stóran týdning í lands húsarhaldinum og ser merkt er eisini tað sosi- ala rættvísi, ið lá í hesi veiði. Jóhan Nielsen sáli plagdi at taka til »at før oyingar býttu grind so bróðurliga, langt áðrenn Marx og Engell uppfun nu sosialismuna« Umhvervisverndarfel agsskapirnir hava m.a hótt við at boykotta okkara fiskaverur og hetta hevur loypt ótta á onkrar av vinnulivs- monnum okkara. Her- fyri møtti eg einum góð um vini, ið starvast sum rakstrarleiðari á einum rækjuvirki og sum so- statt er tætt knýttur at okkara útflutningi. Hann helt, at vit áttu at selt okkara grindakvotu eins og vit hava gjert við laksin. Fingu vit ikki reiðan pening áttu vit at kravt annað kjet ístaðin. Hetta tí hann m.a. var bangin fyri av- leiðingunum nú tað frættist, at summar týskar fyritekur ikki longur vildu keypa norskan fisk, nú hesir høvdu avgjert aftur at loyva hvalaveiði. Steðan í heiminum í dag er tann, at á okkara leiðum eru vit komin í dýrastu neyð av matver- um. Framleiðslan er nógv sterri enn eftir- spurningurin og hetta merkja vit væl, tá vit skulu selja okkara fiska- verur. Tað er bert í krígsherjaðum londum sum Jugoslavia, Soma- Sovjet 0.á. at bruk igur prisur fæst fyr natvørur Soleiði KEnna førovingar eisir støduna frá tidini undir seinna heimsbardag Ta var prisurin so góður sum ongantíð fyrr. og tá kriggið endaði í 1945 taldust feroyingar uppa seg millum rikastu borg ara í heiminum Henda ovurframleiðsla av matvørur hevur ført við sær. at tað í Europa Amerika. New Zealandi og í Australia eru risa goymslur av fyrstafloks matverum, ið ikki kunnu ella mugu seljast av ótta fyri at oyðilegg ja marknaðin Tí verða allar tonkilig ar snildir brúktar í bar daganum um marknað in. Hver veit um ikki teir ið selja hesnarungar í veruleikanum standa aftanfyri og stuðla Greenpeace, EIA o.líkn felagsskapir. Hesir framleiðara vilja av góð- um grundum gera alt fyri at fáa fólk at eta hesnarungar heldur enn fisk. Hvat gera føroyingar, norðmenn og íslending- ar? Jú, vit hoppa bein- leiðis uppá límpinnin og lata kenslurnar heldur enn fornuftina ráða. Utlendingar påstanda, at grindin i dag litlan og ongan buskaparligan tydning hevur. Burtur- sæð frå turrum spiki, ið er ein sera vælsmakkan- di biti afturvið turrum ella restum fiski halda tey flestu ikki, at grind smakkar serliga væl. Ja, í halgubók verður bein- leiðis ávarað ímóti at eta grind. Um vit ímynda okkum at kokk- urin á einum saltfiska- trolara fyri 30 árum síð- ani bað manningina velja millum at fáa grind ella oksasteik til degurða, eri eg vísur í, at allir sum ein vildu valt steikina. Útlendingar pástanda, at feroyingar árliga drepa 1500 hvalir. Vit vita at grindahvalir kun- kg. men medalvekdi: kanska liggur um 20HM kg. Men tað er líka mik ið. Siga vit at meðalur tøkan av einum hvali « SXOO kg. fáa vit eina ár ga negd uppá iv tons Ístaðinfyri at Visa tenn eiga vit at venda okkum til EF, USA, Au stralia og New Zealand og greiða teimum frå, at vit fegnir vilja halda uppat drepa grind. Men tað merkir, at teir aftur fyri mugu lata okkum 1200 tons av kjøti ókeypis. Tað kann vera amerikanskt oksakjet, new zealandskt seyða kjøt ella danskt svina- kjøt. Hetta kostar teim um einki, tí teir fram manundan hava eina alt ov stóra framleiðslu sum teir ofta eru noydd ir at destryera Vit hava fleiri frysti goymslur í landinum, sum allíkavæl standa hálvtómar ella vit kunnu vidka goymsluna norðuri í Fuglafirði til eisini at rúma einum kjetfjalli inni í fjallinum Arbeiðsloysisskipanin syrgir so fyri, at útpeika eini 10-15 arbeiðsleys til at býta kjetið út eftir sama prinsippi sum á grindalistunum. T.v.s. at hvert mansbarn í Feroyum fær eini 50 pund av kjeti á hverjum ári. Hetta verður uppá longri sikt ein nógv tryggari skipan og vert er ikki at gloyma, at grindirnar ofta hava ver- ið ótættar. Haldi meg minnast. at mitt í 1700 talinum gingu heili 15 ár, uttan at nekur grind legði beinini. Gera vit hetta, fáa vit harumframt eina ógvu- liga kærkomna og posi- tiva umtalu í heimspres- suni. Tí tá fara felags- skapirnir at peika á fer- oyingar sum nekur skilafólk, ið lurta eftir eðrum skilafólkum. Teir fara at heita á brúkarar- nar í idnadarlondunum um at keypa føroyskan fisk ístaðin fyri norskan og vit fåa eina oKkeypis reklamu í ellum fjelmiði um sum er gull verd So vil onkur spyrja. hvat vit so skulu gera við alla okkara grinda gerð so sum sí AR ar, grindaknivar, hval våkn o.a. Jú seta okkum i samband við td. Sea World djóra garðin og biðja um loyvi til at leiga eina sølubud og selja hesa og aðra út vit eiga at gerð sum souvenir. Hes ar sølubudir hava stóran tydning á slíkum stød um og eru longu nógvar í tali og eg eri fullvísur i, at henda feroyska verður væl vitjað av t.d japanarum, sum fegnir vilja gjalda nógv fyri ein føroyskan grindakniv Eisini kunnu vit yvir tala tey ítarstu umhver visverndarfólkini til at halda, at frægasti máti at forða fyri at føroving ar nakrantíð aftur fara at drepa grind, er at keypa reiðskapin og á henda hátt tryggja. at hann ikki verður nýttur Rokni við. at hetta kann gerast ein fitt útflut- ningsvinna, um tey rettu fólkini verða sett at samskipa tiltakið Eftir er bert at taka sær av teimum monnum, sum gjegnum eitt heilt lív ikki hava havt annað enn grindadráp í huga num og sum fleiri ferðir um vikuna eru niðri í bátinum ella á neysta- loftinum og kannað eftir. um alt er í lagi skuldi tað hend at rópt varð -Grindaboð- Eru teir neyndir, eru teir kendir Hesir godu menn áttu saman við teldudeildin: á Fróðskaparsetrinum at sett seg niður og utvikl að eitt grindatelduspæl Hetta kundi blivid eitt rættuliga áhugavert spæl við grindahvalum garvillum førovingum sprigarum fólkum speedbåtum Paul Watson á brunni á Sea Sephard o.m e. Spæl ið kundi gjørt sítt til at menn viðlíkahildu kunn leikan um grindadráp og óhugsandi er heldur ikki at vit kundu sælt spælið á jøvnum feti við Greenpeace eisini onnur telduspel Í hesum úti húsinum degum gera á Landssjúkra við út lendingum eina umfatan di kviksilvurkanning av bernum, ið 19K6 tey saman fedd eru í Hver veit um hesi ikki hava stóran áhuga fyri um eini 20 sleppa at kanna persónar aftur, tá teir í so ár at somu langa tið ongan grinda bita hava etið Onkur vil halda at hetta bleiv heldur skemt ingarsamt. Men hartil er at siga, at eg myndugleikarnir hetta í ramasta álvara, ti um umhvervisfólkini kunnu vit bert endurtaka von: at taka tey kendu orðini: If you can't beat them. join them Meinhard Eliasen