týsdagur 10. august 1993síða 2

——""" FRÆLSI — JAVNAÐUR — BROÐRALAG Ábyrgdarblaðstjóri Fyritaksstjóri Krisjan Dahi Ljósmyndari Kalmar Lindenskov : Jan Miller Baðfóix Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hlimar Jan Hansen - Utgevar: P/1 Sosialurin Uppsetng PA Sosialurin Prent: PÅ Pressan 1981 Justinus Eldesgaard Bústaður. Argjavegi 28 Tøeton: 11820 66. ÅRGANGUR Postadr : Postsmoga 78 110 Tórshavn Tøletax 14720 Argjum Bankarnir og vit TAÐ kom helst rættiliga Óvart á lands- ins stýri, tá sjónvarpið í farnu viku vísu at siga frá, at ein orsøkin til, at bank- arnir ikki hava møguleika at fíggjað nakað sum helst í Føroyum er tann, at teir hava brúkt pengarnar ul at aft urgjalda lán í útlandinum. Víst varð í somu sjónvarpssending á, at bankarnir aftur tørva pening, og at teir aftur fara at venda sær ul tað almenna. Hesi tíðindi fingu løgmann at kalla bankaleiðslurnar til snarfund í Tinganesi. Hon vildi hava at vita, hvat liggur undir hesum tíðindunum. HVAT fekk løgmaður so at vita, lå av- tomadi! Ikki nógv, tí sambært løgmanni eftir fundin, so vóru tey ikki blivin nógv klókari upp á hesar stóru og álvarsomu spurningar, sum alt bankavirksemið í løtuni fevnir um. Hon vísti sjónvarpsmanninum til bankarnar at fáa mein at vita. VIT hava leingi vitað, at bankamir hava ikki havt tað gott. Fleiri ferðir hava tað almenna Føroyar og tað almenna Dan- mark verið noydd ul at bjarga bank- unum. Og okkurt bendir á, at tað ikki er nóg mikið við umrøddu bjargingum Neyðugt verður helst viðm uppaftur fleir. EITT av høvudsendamålid hjá ti al- menna at skuldabinda hvønn Per og Pól fyri at útvega bankunum pening var tað, at hetta skuldi uyggja okkara peninga- skipan og harvið møguleikarnar hjá ti sunnara partinum av vinnulívinum at halda fram ella bróta upp úr nýggjum. Síðani er jú tað hent, at:vit hava fingið at vita, at hjálpin ul bankarnar er ikki farin til at menna vinnulívið men til at gjalda utlendska skuld vid hjå bank- unum. VIT vita, at ein orsøkin til, at bankarnir eru illa fyri, er tann, at nógvur peningur er fluttur av landinum ella í aðrar peningarstovnar, og tiskil hava bankar nir ov líuð av tókum peningi at arbeiða við. Eitt endamálið við almennu inn spræningini av milliardum í bankarnar var tá eisini fyrst og fremst at geva teimum tøkan pening at arbeiða vid Men nú sær ikki mætari út enn vit her fáa skrúvuna uttan enda. Ti sohvørt tað almenna letur pengar ul bankarnar og bjargar teimum gevur tað teimum, sum eiga nakað ella nógvan pening í bank unum møguleika at bjarga sær henda pening við eitt nú at flyta hann av landinum. NÚ nærkast so tíðin, tá ið teir pengarnir, sum vórðu uppsagdir í bankunum beint efur fyrstu bjargingarroyndina av bankunum i fjør, kunnu takast ut ur bankunum Dimmalætting vil i grein leygardagin vera við, at talan er um meira enn eima mia. kr. Við øðrum orðum er vandi fyri, at bankarnir komandi tíð rætt og slætt verða drenaðir fyri tøka uppspardan pening og at nógv av hesum peningi nú endar í útlandinum. Men hvat ger tingid og landsstýrið verður spurt í hesum døgum, nú Óvissan ræður og eingin veit, hver í veruleik- anum ræður í Føroyum, politikaramir, bankarnir ella onkur heilt annar. Hetta fær ein ul at hugsa um væl rakta setningin í tåttinum hjá Tróndi Olsen "1 Gøtu ein dag": "men sig, hvat ger Tingið, tú statt ei og bín?" "Jú teir selja gryn.” Man hetta ikki vera tann fatan, sum mangir føroyingar í dag hava av bæði tingi og landsstýri, nú hest lítla og onga ávirkan hava á, hvat almenni peningurin til bankarnar verður brúktur til og enn minni vita, hvat hendir í bankaverðini, sum tað almenna í dag er einn av høvudspartacigarunum í gjøgn- um longu fleiri bjargingarroyndir. TAÐ kann ikki sigast annað, enn tað ræður fjáltur og ótu millum manna, nú sjálvt ikki okkara leiðani fólk hava fingurin á bankapulsinum. Dimmalætt ingin má sigast at hava gjørt sína støðu upp, tá blaðið við stórar yvirskrift leyg- ardagin rætt og slætt slær fæst, at best man vera at lata bankarnar fara. Hetta er djørv men møguliga eisini ábyrgdarleys tala, tí enn hevur eingin rættiliga gjørt sær greitt, hvat hendir, um vit lata bankarnar fara. Hevur Dimmalætung veruliga so stórt innlit í banka- og sam- felagsmál og avleiðingarnar av einum bankarátt, at blaðið, sum kemur í hvort hús í landinum, við stórari yvirskrift yvir alla síðu 3 kann skriva, at vit eiga at lata bankarnar fara? Ein kann ikki annað enn spyrja, um tað ikki í veru leikanum er ábyrgdarleyst av blaðnum at mæla ul at lata bankarnar fara bara út frá onkrari hissini keldu, sum vil vera ónavngivin!!! TÁ eingin annar í samfelagnum hevur verið førur fyri at siga, hvat hevdi hent, um bankarnir fóru, so kann tað tykjast løgið, at landsins størsta blað og mål gagnið hjá tí størsta andstøduflokk- inum, sambandsflokkinum, kann koma til hesa avgjørdu niðurstøðu bara út frå onkrari ónavngivnar keldu. Tá blaðið tekur stóðu í eini so stórum ålvarsmåli, hevur tað eisini skyldu til at siga sínum lesarum, hverjar fylgjurnar verða, lata vit bankarnar fara. EIN stórur vansi við okkara demokrati er tann, at tað er so trupult hjá fjølmid- lunum at fáa upplýsingar um stór og álvarslig samfelagsmál. Hetta veri seg bæði innan tað almenna og eisini eitt nú í bankaverðini, sum nú er vorðin alt meira almenn, tá hugsað verður um, hvar hevurn bjargað hesum bankum og hvør stendur til at skula rinda hesa skuld aftur. Eingin ivi er um, at høvdu bæði politikarar, bankafólk oo. við spælt við meira opnum kortum og eisini í stórri mun torad at viðgingið ikki bert gjørd mistøk men eisini egið mátt- og hjåparloysi, tá hevdi kanska sæð Ødrvisi út. Við alla tíðina at látast sum um at ein veit og kennir støðuna gera politik- aramir í veruleikanum sær sjålvum og sínum veljarum eina bjarnatænastu AT sjónvarpið gongur undan at útvega fólki upplýsingar og vitan um, hvat fyriferst aftanfyri leiktjóldini skulu fólkini har hava tøkk uppiborna fyri. Haldið áfram. Men at landsins størsta blað og málgagnið hjá sambandsflokkinum skal brúka giungaår og énavngivnar keldur ul at koma til eina so kollvetlandi nidurstødu sum hana at mæla ul at lata bankarnar fara kunnu vit ikki taka undir við. Slík - já dómadagslíknandi tala - átu í hvussu er áðrenn hon varð sett á prent í landsins størsta blað - at verið betri undirbygd eitt nú vid at greitt frå fylgjunum av einum veruligum bankarátt TAÐ kennist annars sera margháttligt at ikki fleiri av mongu av okkara væl- og høgtubunu fólkum, sum hava nomið sær útbúgvingar í útlandinum eitt nú innan búskap og samfelagsfræði ikki í stórri mun leggja seg út í almanna ordaskiftid og harvið geva sitt týðandi íkast ul hetta orðaskifuð, sum i veruleikanum als ikki er til - nettup vegna vantandi undirtøku frá umrøddu fólkum. Hesi áttu so sanniliga at havt skyldu til at givid ødrum føroyingum innlit i teirra fakligu vitan, soleiðis at fleiri í hesum landi skiltu støðuna og høvdu møguleika at gera sær sínar egnu tankar út frá m.a. hesum. Júst hesin mangul uppá fakliga og kvalifiseraða luttøku í ordaskiftinum tykist og tørvandi vitan og innlit hjå eitt nu politikarunum fær ein at koma til ta niðurstøðu, at bankarnir - og tå hugsa vit um Føroya Banka og Sjóvinnubank- an - í veruleikanum eru teir, sum hava bæði buktina og báðar endar. Frá Norðurlandahúsinum: Nýtt innihalds- ríkt førovakvøld Mitt millum Olavsøku og tann tíggjunda Tórshavnar jass-, fólka- og bluesfesu- val kemur næsta føroya- kveld í Norðurlandahúsi- num í kvold við føroyskari kvøldsetu og fiskaverdum år heimsins reinasta havi, ulrættalagt av — Føroya Fiskasølu og Nordurlanda húsinum. Kvøldsetan er sum vant undir leiðslu av Mikkjali Helmsdal, ið hev- ur lagt hesa skrå: Mikkjal Helmsdal bj6dar vælkomin og greidir frå skrånni. Ljósmyndargðin >Havlandið< við myndum eftir Inga Joensen og tón- leiki eftir Jóhannes á Rógvu Joensen. Hetta er ein lands- lagslýsing í tónum og myndum, sum heldur seg til ta Orørdu náttúruna og litir- nar og ljósið í henni. Dupultkvartett undir leiðslu av Hera Eysturlíð syngur eldn og nýggjari føroyskan tonleik. Sjónleikararnir Egi Dam, Eyð Matras og Kristina Hansen framføra »Magnus Dam Jacobsen — Ein leik- mynd«. Jazz/rockbOlkurin Plúmm saman við bassleik- aranum Jóhannus á Rógvu Joensen spæla egnan tón- leik. Limimir í bólkinum byrjaðu at spæla sama heilt ungir í byrjanini av 80-áru- num og teir hava gjøgnum árini ment seg til at gerast kanska fremsta føroyska navnið á jazz/rokk-øki num. Ljósmyndargðin >Bláur bóltur< eftir Inga Joensen og Johs. á Rógvu Joensen. Í hesi rødini er myndastílurin meiri ekspressionisuskur og tónleikurin meiri rútm- iskt ágangandi enn í tí fyrru. Ein bláur bóltur gevur høvi ul eina uppdagingarferð í nýggju og gomlu Havnini. Føroyskur dansur við Norðursreymoyar dansi- verður 1 x ui Ci felag. Fyrst framvising av dansi og dansispølum, og síðani verður ein vísa kveðin, har áskoðararnir verða bodnir við upp í ringin. Tað hevur verið væl av fólki ul øll føroyakvøldini í alt summar, og teir triggir samstarvsfelagamir, Ferda- råd Føroya, Føroya Fiska- søla og Norðurlandahúsið, vænta eisini góða undirtøku tey try sidstu kvøldini, i kvøld,10., 24. og 31. au- gust. Føroysk kvøldseta verdur i Nordurlanda- old TØKK Hjartaliga takk fyri synda samkenslu, tå kæra mamma okkara GUNHILD PETERSEN fødd Hansen busitandi i København doyði og varð jarðað. Familjunnar vegna Osla, Meinhild og John