mikudagur 11. august 1993síða 12

Síða 12 Fats Waller: Nr. 149 — 11. AUGUST 1993 spæla Hamlet “Hann tyktist glaður og lukkuligur saman við konu síni Anitu. At hann spældi klovnur, hoyrdi vid til hansara show", verður m.a. sagt um amerikanska jazz-tónleikaran Fats Waller. Í sambandi við, at 10. Tórshavnar Jazz-, Fólka- og Blues-Festival verður hildin í næstu viku, prenta vit grein, sum danin Birger Jørgensen skrivar sum inngang í skránni til Har- lem Musikalin "Ain' t misbehavin Odense Teater framførir musikalina á Jazz-Festivalinum i Norðurlandahúsinum ] > 2) I Í € 1 í - Eftir Birger Jørgensen - Karin Elsbudóttir um- setti sum tortørt er at broyta nak að uppá. Nakað av skróggi num lýsir Fats Waller sun býttlingin hjá teimum hvítu sum klovnin, 15 heldur vildi spæla Hamlet Jasshøvundar eru tíverri ikki altid so vælinni í víður skiftunum í num, jarnídnaði Ti er tað møguligt í emum annars edrúiligum verki sum >Jazzens Hvem Hvad Hvor< (1962) at síggja Fats Waller umtalað an sum ein stóran pranist, ið søpladi sínar gávur burtur í hurlivasanum »Hann var ein av teimum mongu nekarunum, sum mátti breydføda seg sum klovnur hjá teimum hvítu og tú fært mistanka um, at hann innast inni helt at hann sveik seg sjálvan, og at hugurin ikki aætíð var tann besti, tá ið hann í steðginum í eini konsert í Keypmannahavn tvær drakk heilar fløskur av ginni.» Gladur og lukkuligur Øl, sum kendu Thomas »Fats Waller« kundu geva eina heiltaðra mynd av hes um bæði kropsliga og listar liga stóra jassmanninum Svend Asmussen, sum spældi saman við honum í Aarhus Hallen á hansara Danmarks vitjan, hevur sagt, at tad als ikki á nakran hátt tyktist, sum um Fats Waller royndi at drukna sín ar sorgir ella Íverturímóti >Hann tykust glaður og vonsvik lukkuligur saman vid konu síni Anitu, ein snøgg dama av tí betra slagnum. At hann spældi klovnur, hoyrdi við ul hansara show.< Fats Waller hevði ein ótrúligan tosta. Og ein ótrúligan mat- arlyst, sum hansara 130 kilo besta dómi um. Tá ið 4 hann spældi í Aarhus Hal fleyt hann nærmast út mm k rstólin Hann u there Fat W at Hann át sum oftast Urey) ar steikir samstundis. Eina ferð noktaði ein tænari at borðreiða við teimum fyrr enn hinir báðir gesurnir vóru komnir ul borðs. Mill um tær vanligu máltíðirnar gloypu hann pylsuvogna mát sum hot doggar og hamburgarar Drakk illa Hansara nýtsla av ginni og fyri alt tað eisini av whisky var milt sagt ræðulig. Hann kundi lagt ta fyrstu helvtina av væl garv aðum alkoholikarum sker flata á beinkin fyri ikki at siga í grøvina. Hann hevði altíð eina fløsku við hond- ina. Eftir eini vanligari ar- beiðsnátt, kundi hann tóma 4 litrar, uttan at tad so mikið sum merktist á honum. Jú, á lagnum kanska. Tað er helst eisini skervt at tosa um eina arbeidsnått. Sum hann segði, er tað ikki arbeiði, so leingi sum tú hevur tað stuttligt. Og hví skuldi tú eisini gjørt tað, um tú ikki hevði tað stuttligt? Skulu vit trugva hansara samtíðar fólki, stuttleikaði hann sær í hvørji einastu uppgåvu, í- millum uppgávumar, allan dagin og alla náttina. Hann hevði kunnað skrivað undir upp á orðini hjá ti írska høvundinum Bran O'No- lans um, at tú mást velja í millum at doyggja av drykkjuskapi ella av keð- semi Víst bleiv brennivínið lagna hansara. Ella virkaði saman við øðrum ul, at hann í 1943 bert 39 ára gamal, doyði av lungnabruna or- sakað av væntandi mót- stødumegi. Men tá hevði hann í veruleikanum — takk- august og leygarkvoldið 21. august að verið hansara lívsgleði og skapanarmegi hvað | nógvu døgnini, har hann ikki hevði úíð ul nakað so tydningarleyst sum at sova telja væl upp. Sonur hansara Maurice Waller, hevur sagt i at hann kund fyrsta dagin i tiggju dagar uttan yvirhøvur at sova Undirhaldandi Fólk søgdu, at Fats drakk, men tey søgdu ikki, hvi hann drakk. handan vid at hann var klovnurin hjáteim um hvítu koma vit ikki so langt sum ein metur við Allar hægst nakrar centi metrar. Víst var hann ein klovnur, men í orðsins rætta týdningi. Hann kundi undir halda út um alt mark. Hann var ikki klovnur hjá teimum hvítu meira enn Mi- chael Jackson — uttan ann- ars at samanbera — er tað í dag. Hann hevur av réttum verið kallaður ein av teim- um fyrstu superstars í USA. Hann doyði nærmast sum ein tjóðarhetja. Ein av teim- um síðstu upptøkunum við honum er frá einum >Com- mand Performance< fyri teimum sum vóru innkall- aðir í herin í Los Angeles stutt fyri hann doyði. Hans- ara seinasta upptøka er ein útgáva av >The Joint is Jumpin, sum tað sømir seg skaldsligum rættvisi. »Joint« merkir i hesum sambandi ikki ein marihu- ana-cigaret, ið annars var ein av teimum fáu lívsnjót- ilsunum, sum Fats ikki neyt til fulnar — men eitthvørt vertshus, har fólk møttust og søtur tónleikur var til. Uttan mun ul á hverjum »joint« hann setti sínar stóru fótur ella plantaði sin- ar fingrar, sum gleivaðu um em decim, svingaði hann øllum á høvdid. >The joint was really jumpin'<, sum Louis Armsuong segði: >Fats er burtur, men fyri mær er hann hjá okkum. Hansara góði hýrur fer at liva í flein ættarlið. Hverja ferð onkur nevnir hansara navn, lýsa allir skortarnir upp í eitt stórt flenn, ið tú næstan hoyrir siga: >Yea, yea, yea, Fats is a solid sen- der, ain't he?< Við ødrum orðum ein av dreingjunum. Væl við dámurnar Genturnar mugu vit heldur ikki gloyma. Sum Luther segði, verður tann, sum ikki elskar vín, kvinnur og sang ein tápulingur alt sítt lív. Tað kundi eftir Fats verið umskrivað ul »Gin, konu- fólk og tónleiki<. Fats var væl við dåmurnar. Sum Maurice Waller sigur, er tað ringt at siga nei, tá ið dám- urnar bjóða seg fram: >Tað tók sína tíð hjá beiggja mínum og mær at læra tað. hann segði, at vit skuldu vitja eitt systkina- barn, men sig tað ikki fyri mammu. Vit funnu út av ti, tí at hann altíð keypu eitt klaver til sínar elskarinnur, so hann hevði nakað at spæla uppá, tå ið hann skuldi vitja tær.< >Soleiðis fleyg hann frá reiðri tl reiður. Vit koyrdu undir hvønn annan og søgdu: »Hatta er helst ein nýggj ein. Påpi helt, at hann Tíðindablaðið (3), snýtu okkum, men vit vistu hvat gekk fyri seg, og tað VISU mamma e1sini.« Fats Waller var úu fyri ættarhatri. Tá ið hann flutti við familjuni frå Harlem til ein mest sum hvitan byar- part á Long Island, varð eitt kveldið brendur ein KKK- krossur í urtagarðinum hjá honum. Hann skrivaði sam- an við sínum fasta teksthøv- undi Andy Razaf >Black and Blue<, sum greitt snúði seg um ættarhatur. Men tað hevur eftir réttum verið sagt, at hann í sínum tón- leiki ikki var so nógv fyri at stríðast mót Orættvisi: >Honum dámdi best at speireka mentanna hjá teimum hvítu við so stórum snildi, at tey neyvan nakr- antíð vórui var við tað. Táið hann kendi seg forsmáddan, flenti hann heldur at ti enn at beinleiðis at stridast í- móu, Tað var helst hansarc »personality«.« (Paul Machlin). One never one? knows, do Framúr góður klaverleikari Fats Waller var ein av teim- um størstu klaverleikaru- num í landinum, og uttan va tann tydning Tå id Fats Waller doyði i 1943, bert 39 ára gamal, hevði hann í veruleikanum livað leingi, skrivar danin Birger Jørgensen m.a. i hesi greinini fupuli uuDU So innan tann sokallada »Har- lem stride piano style« við tí einastandandi James P Johnson, sum sinum besta lærimeistara. Hann var tann gåvurikasti jassorganistur- in og hevdi Count Basie millum sinar næmingar. Við sínum smábólkum, sum kallaðust >Hits Rythm<, stóð hann fyri nøkrum av teimum sterk- astu, livførastu og mest svingandi jassinnspælingu- num i 30-årunum. Livførar, tí at tær avspegladu eina 6- hugsandi livsåskodan. Ein lívsjáttan, sum er við á framførsluni um kveldið. Var tað ikki júst íspegilin, sum við hovið kundi siga harrafólkinum tann hvassa sannleikan. Fats Waller var ein litrík- ur klaverleikari. Frá hans- ara hond stavar ein langur listi av løgunum i ti føstu jass-skránni og harfyri eis- im eim mongd av væl um- —— %