fríggjadagur 3. september 1993síða 2

” FRÆLSI - JAVNAÐUR - BRØDRALAG Åbyrgdarbiadstjån: Jan Miller Fyritaksstjóri Krisjan Daði Ljósmyndari Kalmar Lindenskoy Baðíóik Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Utgevar: P/1 $eslalurin Uppsetng PA Sosialurin Prant: PA Pressan 1981 Justinus Eidesgaard Bústaður Argjavegi 28 Tølgton 66. ÁRGANGUR Postadr: Postsmoga 78 110Térshavn Tøletax 14720 Argjum 11820 hlaðið. Gevið teimum frið at skapa frið! UM somu tíð sum ræðuleikarnir halda fram í tí fyrrverandi Jugoslavia og enn ein roynd at fáa frið í lag miseydnast, er ein glotti at hómi longur eysturi, í Ís rael. Hvør hevði vantað tað! TAÐ vóru gleðilig tíðindi, sum fjøl miðlarnir í vikuni bóru úr Ísrael, tá tað kom fram, at ísraælaer og erkafiggindi teirra PLO eru vid at semjast um eima friðarætlan. Hóast tað í Israel hevur verið mett sum landaskaðiligt og undirgravandi virksemi at hava nakað við PLO og leiðara tess, Yasser Arafat at gera, so hava umboð fyri PLO og ísraelsku stjórnina undir leiðslu av javnaðarmanninum Shamir nú í eina tíð heilt loyniliga hildið samráðingar um eina fndarætlan. Og eins og í stridnum í Bosnia er tað eisini ein norsku politikaran, sum er meglan. SAMBÆRT nýggju og kollveltandi friðarætlanini fáa palestinar sjálvstýri í Gaza og í einum parti av tí hersetta økinum á Vestara Aarbakka, nevniliga økinum kring søguliga byin Jerico. Fridarætlanin er f flein stigum og er endamålid, at palestinar og israelar i framtíðini skulu kunnu liva í sátt og semju. Fakfeløgini ætla sær ikki at FAUR ella eingin hevdi roknad við eini so stórari broyung í samráðingunum, nú amerikansku royndirnar at fáa frið í lag meira ella minni vórðu steðgaður upp. At tað hevur borið ul at fáa hesar báðar partar til samráðingarborðið, sum ann ars ikki hava viljað vitað av hverjum ødrum er einki minni enn eitt bragd, og møguliga eigur norski uttanríkisráð- harrin ein stóran part av æruni fyri tað ENN er avtalan ikki undirskrivað, men alt bendir á, at hon verður samtykt av einum meiriluta í Knesset, ísraelska tjóðarunginum og so PLO, palesunska felagsskapinum. Tað er helst eisini greitt, at hevði Ísrael ikki eina stjórn við júst javnaðarflokkinum á odda, so hevdi slík avtala als ikki komið upp á tal. Shamir forsætisrådharn og Peres, uttan- ríkisráðharri hava víst seg sum nakrar dugnaligar og skilagóðar politikarar í øllum hesum máli. Teirra toleransa og teirra evni at hava virðing fyri øðrum menniskjum og harvið eisini kunna gloyma tað, sum farið er, hava verið loysunarorðini. MEN lat okkum so fyrst síggja, at avtalan verður samtykt og lat okkum so vita, hvussu hon fer at roynast. Helst fer tað at vera sera torført at fremja hana í verki, tá vit vita, at tað er stórur partur av ísraelska fólkinm við høgraflokkin- verða svartiper fyri landsstýrið | Tá vit fingu verandi ar- beiðsloysisskipan, = varð hon grundað á, at partarnir á arbeiðsmarknaðinum sjálv- ir fíggjaðu hana. Ein slík skipan kundi virkað við ein- um »normalum« arbeiðs- loysi, og um vit høvdu po- liúskar myndugleikar við á- byrgd, sum í hvussu er royndu at virka soleiðis, at arbeiðsloysið gjørdist minst gjørligt. Men tíverri var hetta eitt mistak. Tí landsstýrið nýtir júst hetta tiltak hjá pørtun- um á arbeiðsmarknaðinum sum skálkaskjól fyri ikki at átaka sær nakra sum helst á- byrgd fyri arbeiðsloysið í samfelagnum, sum er met- høgt, og sum eftir øllum at døma er í ferð við at økjast enn meira. At verandi skipan er eitt mistak varð enn eina ferð undirstrikað í samrøduni, sum sjónvarpið hevði við Jóannes Ejdesgaard, lands- stýrismann, tyskvøldid um henda spurning. I juli mánaða sendu fak- feløgini, sum umboða tey timaløntu og fiskimenn, landsstýrinum bræv við uppskotum um broytingar í lógini um arbeiðsloysis- trygging. Hesi uppskot vóru grundað á, at sum gongdin var í samfelagnum, mátti landsstýrið eisini hava á- byrgd av at loysa trupul- leikarnar hjá teimum ar- beiðsleysu. Í brævinum bjóðaðu feløgini sær at koma á fund við landsstýrið at tosa um hesar spurningar. Men landsstýrið hevur hvørkiønt feløgunum aftur- svar enn minni hava tey fingid fundarbod um hetta ålvarsama mål. Einasta »svar« er komid gjøgnum fjølmiðlarnar, har landsstýrismaðurin hevur boðað frå, at »fakfeløgini vildu hava ábyrgdina. Hav- ið hana nú<. Men vit ætla okkum ikki framhaldandi at taka á- byrgdina fyri eini skipan, sum landsstýrið ætlar skal vera svartiper fyri politikk- mum hjá landsstýrinum, sum i mongum førum bein- leiðis hevur skapað ar- beiðsloysi og har lands- stýrið eisini beinleiðis forð- ar fyri arbeiðsskapandi til- tókum. Henda okkara stóða verð- ur undirstrikað av ú sum landsstýrismaðurin = segði, at samb. útrokningum, sum vit einki kenna til, fer ALS at klára seg við verandi inn- gjøldum í 1994. Um hetta er rætt, kann frágreiðingin bert vera, at útgjaldið ul tey arbeiðsleysu vegna >rull- andi< grundarlagið fer so langt niður, at ALS verður meira gin skipan fyri tey ar- beiðsleysu av navni enn av gavni Sigast kann, at »rullandi« grundarlagið varð ætlað at leggja tryst á fólk at fáa sær arbeiði. Men ein slík skipan kann bert vera rímilig við einum so lágum arbeiðs- loysi, at fólk veruliga hava møguleika at fáa arbeiði aftur. Tað er óneyðugt at siga, at hesin møguleiki als ikki er úl staðar fyri tey flestu arbeiðsleysu, og tað um Likud á odda og síðani teir víð gongdu palesunararnir, sum ikki fara at góðkenna avtaluna og tí fara at gera alt fyri at forkoma henni HETTA er helst størst: vandin av øllum, hetta at teir víðgongdu á báðum síðum vilja seta kílar í og brúka øll hugsandi vápn ul at forkoma avtaluni Vit kenna tað frå søgu okkara, hvussu tey víðgongdu og intolerantu og fan- atisku hava forðað fyri fridaligum loysnum og ístaðin hava eggjað ul hatur og kríggj. Lat okkum bara taka fyrr- verandi íbúðarmálaráðharran, høgra- heykin Sharon. Hann gjørdi alt fyri at øsa teir vidgongdu palestinarar við at lata byggja eina niðursetu bygd fyri og aðra eftir í teimum hersettu økjunum, hóast ísraelska fólkið varð ímóti hesum og allur umheimurin við ST á odda eisini. Og vit kunnu taka bólkar sum Hamas ol. Teir hava eins og Sharon og hansara menn bert eittans endamál og tað er at vinna á hinum partinum fyri einhvønn pris. Eingin giltur millum- vegur og eingin semja uttan, at ein hevur vunnið alt. Taka vit vanliga palesuinabúgvan, so vita vit, at hann stendur sera væl um sótt við ísraelsbúgvar, tí hann metir, at tað er einasu vegur ul frið. Vit vita, hvussu víðgongdir palestinar hava dripið teir hóvligu av sínum egnu, júst ti teir - eins má sigast at vera ódámligt, at eitt stýri, og enntá eitt javnaðarstýri, ikki hirðir so frægt sum at tosa við fak- feløgini um henda spurning. Her skal eisini verða mint á, at okkara fyritreyt fyri teirri semju, sum gjørd varð í vár tå tryggingarprosenuid fór úr 70nidur 167%, var tann at myndugleikarnir = veruliga fóru at taka stig til at útvega fólki arbeiði. Vit kunnu eisini minna á, at vit í »nevndini fyri arbeiðsskap- andi ultøk« vóru við at seta fram itøkilig uppskot um, hvussu gongd kundi fåast å samfelagið, men hesum hava myndugleikarnir held- ur ikki svarað til. Eitt skal verða heilt vist í hesum máli: Um Jóannes Ejdesgaard heldur, at hann bert skal kunna senda svartaper og trupulleikar- nar við arbeiðsloysinum yv- ir til fakfeløgini, so kemur hann skjótt at ásanna, at hann mistekur seg! USA Noreg Belgia Sveits Italia Island Portugal Tórshavn, 2. sept. 1993 Kanada Óli Jacobsen Japan Ingeborg Vinther Irland styrislimir i ALS Bretland Tyskland Svøriki Frakland Holland Finnland Eysturriki Spania Grikkaland Drakmur og Sharonheykarnir - ikki vilja geva seg em tumma HETTA eru tey, sum kunnu forða fyri eini friðarligari loysn nú á ti áralanga stridnum í Miðeystri. Vit mugu so biðja ul, at Shamir og hansara fólk saman við Arafat og einum fleirtali millum pale- stinar fáa frið ul at arbeiða fyri frið- inum. Fer henda fridarroyndin fyri skeyti, eitt nú kan ein ímynda sær, at teir víðgongu vilja drepa bæði Shamir og Arafat, so fer alt Miðeystur at gerast enn meira ótrygt øki og menniskjansligu ræðuleikamir fara bara at vinda upp á seg. Tí vóna vit, at hóvligi vongurin av ísraelska fólkinum vid Shamir, Peres, Friði Nú og. á odda og hóvligi vongurin av PLO gera eina avtalu. Tá hon er undirskrivað byrjar eitt heilt nytt kapittul í søgu Miðeysturs og fer hetta eisini at hava avleiðingar fyri allan heimin. Eingin sigur, at tað verður nøkur latt uppgåva at seta hesa avtalu í verk, men hetta er so ein roynd og latið okkum taka saman hendur og stuðla henni. Skatturin hin sami Í síðsta mánað komu 105,8 milliónir inn í lands- og kommunuskatti. Hetta er tað sama, sum kom inn sama mánað í fjør, og tá hugsað verður um flestu av undanfarnu mánaðunum, er tað ikki so galið. Skattainntøkan í næstan øllum hinum mánaðunum í ár hevur annars verið væl slakan enn í fjør. Av teimum 105,8 milliónunum eru 46 milliónir kommunuskattur og 59,8 milliónir landsskattur. tór.- VALUTAKURSIR Ultimo sidsta mån. 678, 60 1029, 69 411,26 84, 45 94 57 117,76 19, 312 467,87 365, 95 0, 4303 117,45 9, 70 58, 439 5, 104 4, 031 519, 05 6, 5829 960, 35 2,913 02.09.93 681,40 1023,46 412,34 83, 39 94,52 117,32 19,201 468,48 366,94 0,4275 Markur 115,34 Króna 9,71 Skillingur 58,595 Pesetas 5,083 Escudos 4,018 Dollari 514,26 Yen 6,4496 Pund 956,41 2,915 Dollari Pund Markur Króna Króna Frankur Frankur Frankur Gyllin Liri Kelda: Føroya Sparikassi