mikudagur 8. september 1993síða 18

SU A ÁA — li síða 18 = Nr. 169—8 Umskipan av fiskiidnad Flest møgulig til arbeidis aftur kring alt landid Eg blandi meg 1} fiskiídnaðinum eru virkisfýsni verður í KI UPP 1, NVUSS Inum.: li etgaram + på x { Fra VEIOU In iðurskiftint I Tad, sum eg eri åhugadur í, er, at fiskiídnaðurin aftur kann fara at øllum liði Tummas Arabo, fiskimálaraðharri í greini VINNA pening, og at metra 1 Hann vísir á, at landsstýrið er åhugad í at fåa so stórt ? 9 ! 1 195 j >? } | } tal av fólki aftur í Vinnu í felmum ym landinum leiði SOÍELOLIS at rørin gu? KEMUr aftur YÝSKHNUM Í samfelagnum Hendir hetta ikki, verður tað til óbótiligan skaða fyri øll lið í føroyska samfelagnum. Stødan í 1988 Í 1988 vóru 22 flakavirki í Føroyum. Hesi virkaðu burtur úr fiski, sum var veiddu á Føroyaleidini og við Ísland. Í 1980 árunum vóru nøgdimar av fiski, ið vóru landadar, ongantíð so mikið stórar, at flakavirkini kundu arbeiða fulla tíð. Tískil vóru so at siga øll flakavirkini bert í gongd partvisa tíð. Framleiðslan á virkjun- um varð grundað á råvøru- ulgongdina, og tí vóru ma- skinumar lagaðar eftir teim- um fiskasløgum, sum vóru at fáa. Hugsjónin í framleiðsl- uni og søluni var henda: Fyrst vard fiskurin veiddur og virkadur ul eina veru, sum síðani varð farið út at Út frá hesi hugsjón var Føroya Fiskasøla stovnað, og var hon bundin av at skula selja allar tær vørur, sum flakavirkini fram- leiddu. Í byrjanini var hugsanin við Fiskasøluni, at hon bæði skuldi vera úunnandi og tænandi fyri virkini, men gongdin í 1970-árunum og 1980-árunum vísti, at flaka- virkini høvdu ta áskoðan, at tað var Fiskasølan, sum gav boð um framleiðslu og sum stýrdi virkjunum. Henda fyritøkan gjørdist sostattein múrur millum flakavirkini og umheimin. Hetta hevði við sær nega uvar avleiðingar. Ein slík avleiðing varð, at Fiska- sølan valdi at ganga læu- asta vegin, neyniligaatselja hålvvirkadar verur, ið virk- ini so fingu boð um at fram- Ein onnur negativ avleið- ing var, at krøvini til leiðsl- urnar á virkjunum vóru so at siga eingi; nóg mikið var við smáum, staðbundnum krøvum, og vóru sostatt lunnar lagdir undir ta leiðslukreppu í ídnaðinum, sum í vissan mun verður undirmett í dagsins kjaki. Vegna almennan stuðul fekk henda stødan loyvi at halda fram alt ov leingi. Sigast kann, at føroyski fiskiidnadurin var sovnad- ur og vaknadi vid kaldan dreym, tå hitt almenna ikki longur var ført fyri at lata nóg nógvan stuðul Staðan í 1993 Lukkutíð er framleiðslu- og sølustødan ikki nær so primitiv, sum hon var fyn bert 5 årum sidani, men bakbrotini av hesi tíð sígg)- ast nú í eini skuld uppá knappa 1 milliard kr., sum -— Tummas Arabo, landsstýrismaður økinum ul góðar raksturin als ikki møguleika at bera. Av ymsum orsøkum var valt at fara undir felags endurreisn (sanering) av virkjunum. Ein slík felags endurreisn (sanering) skuldi kunna fáast rímuliga skjótt frá hondini, ti skuldi hvørt einstakt virki farið í- gjøgnum eina tvangsølu, hevur Landsstýrismaðurin í fiskiidnadarmålum sær fegin, at øll 21 fiskavirkini verða opin eftir saneringina hevði hetta Oivad ført við sær, at allur tann føroyski fiskaidnadurin gjørdist ogn hjå donskum kreditfeløg- um, og hevði hetta verið sera óheppið fyri samfelag- ið. Herafturat hevði hesin seinni máun ukid longri tíð. Ein samlað skuldarsaner- ing varð ætlað at geva møguleikar fyri umskipan og effektivisering, og eisini fyri øktum møguleikum at vinna pening. Møguleikarnir innan tað ognarfelagið, talan er um, skuldu m.a. verið: — betri skipan av framleiðsl- uni — størn møguleikar fyri ser- framleiðslu — samskipan av arbeiðinum rauonalisering og sumbr- an av leiðslugkinum felags yvirordnaðir mál- setningar Politisk sjónarmið Eg blandi meg ikki uppí, hvussu eigaravidurskiftini í fiskiidnadinum eru. Tað, sum eg er áhugaður í, er, at fiskiidnadurin aftur kann lara at vinna pening, og at meira virkisfýsni verður í ollum liðum frá veiðu til sølu. Landsstýrið er eisini á- hugað í at fáa so stórt tal av Tidindabladid i sialuin | DP Á -Altumráðandi er at fáa yvirskot sum kann koma fólki aftur í vinnu í teimum ymsu plássunum í landin- um, soleiðis at røringur kemur aftur í samfelagnum Hendir hetta ikki, verður tað ul ébøtiligan skaða fyri oll lið í føroyska samfelagnum. Hvussu kann hetta gerast? Roknast má við, at høvuds- endamálið í framtíðini hjá føroyska fiskiidnadinum er at framleiða vørur, sum skulu latast so nær brúkar- anum sum gjørligt. »So nær brúkaranum sum gjørligt« skal útgreinast frá einari búskaparligari »opti- malisering«. Ut frå hesm málsetningi verða so deil- måtsetningamir settir upp. Tínæst kann verða farið undir at velja hóskandi tal av víkjum, sum skulu keypa og virka tey vanligu fiskasløgini. Tað er av tydn- ingi, at ikki ov stór nøgd av fiski verður roknað hverjum einstøkum flakavirki, við tað at hetta kann oydileggja skapanarevni og nýhugsan, og tá kann endin gerast, at virkið fer út í hugburðin um stórar mongdir sum høv- uðshugburð fyri virkið. Málsetningurin má tínæst verða, at onnur virki fáa y?