hósdagur 16. september 1993síða 10

Síða 10 Nr. 175 — 16. SEPTEMBER 1993 Føroyskur politikkur verid katastrofalur - Vanligi føroyingurin eigur sjálvur at endurreisa føroyska sam- felagid, men ikki bert »maktelitan« i Tinganesi ella pamparar- nir, sum hava sett seg oman á samfelagið. Avtalan við danir er eitt maðkverk, tí hon setir føroyingar fullkomiliga út av spælinum. Føroyingar eiga nú at taka stríðið upp við bankarnar. Vilja teir ikki fáa gongd á fiskivinnuna, so eiga stig at verða tikin til at stovna ein nýggjan banka - tí ein på banki skal vera solidariskur við samfelagið, hann virkar í, sigur 5 Á Karl Nolsøe, biskaparfrødingur, í samrødu við Tiðindablaðið Sosialin: Karl Nolsøe, sum byr i Danmark, er útbúgvin bú skaparfrødingur. Hann hev- ur m. a. arbeut í Grøn lands- og forsætismålaråd- num. Sum føroyingur og sum búskaparfréðingur ult- anlands, hevur hann havt meguleika at eygleiða før- oyska samfelagið uttanifrå. Í samband við tær broyt- ingar, sum nú henda í før- oyska samfelagnum, hava vit skift orð við Karl, sum er sera bersøgin og ikki leggur fingramar ímillum. Vit spurdu hann fyrst, hverja viðmerking hann hevði ul samanleggingina av bankunum: - Føroya Banki hevur ongantíð verið ein føroysk- ur banki, men ein deild av Den Danske Bank. Tá bankin varð stovnaður í 1906 kundi tú halda, at hetta fór at gagna føroyska samfelagnum. Men tað passar ikki! Hetta så eg tå eg herfyri hugdi í eina gamla statusbók, sigur Karl. - Bankin hevði bara eina rollu fram til seinna heimsbardaga, og tað var at plúndra tað føroyska sam felagið Um hetta mundið - í Wunum, vóru tidimar i Føroyum nógv verri enn í Danmark. Men tå megnadi hvørt virki at greida sini viðurskifti við kreditorar- nar, og skipini vóru alla tíðina í gongd. Mjølvad egnu køku Den Danske Bank hevur altid tjent væl upp å Føroy- ar. I 1933, sum var tad versta búskaparliga árið i Fyrri partur: Danmark og Føroyum, lat eingin danskur banki eitt oyra í vinningsbyu. Men Føroya Banki lat heili 8% í vinningsbýu ul sínar parta- eigarar - fyrst og fremst Den Danske Bank. Hetta vísir, at Føroya Banki ong- antíð rættuliga hevur viljað tikið lut í føroyskum vinnu- lívi - og eg dugi ikki at fat- a, at føroyingar skulu kenna sær nakra skyldu mótvegis Føroya Banka ella Den Danske Bank, sig- ur Karl. Den Danske Bank hev- ur altíð roynt at mjølvad sína egnu køku. Fyrr átti hann eini 60% av partapen- inginum í Føroya Banka og nú nøkur í 80%. Reyk bankin hevði Den Danske Bank moralskt hingið upp á tað. Ótorskammað Karl heldur tað vera arr- ogant og óforskammað av bankastjórunum at koma fram í sjónvarpinum og siga, at føryingar einki hav- a at siga, og at bankarnir ikki fara at seta pening í føroyskt vinnuliv, ti har eru eingi túverdig — projekt. Bankarnir hava ovmikið av pengum, siga teir - og teir fara at plasera teir uttan- lands!? Skuldu latið bankarnar farið Karl heldur tað vera dundr- andi skeivt av landsstýri- num at bjarga bankunum. - Politikaramir áttu at latið bankarnar = rokið, sigur hann. Var tað eitthvert pri- vat virki, ið soleiðis mangl- aði eginkapital, so var eing- In annar útvegur, enn at Karl Nolsøe: Den Dan- ske Bank hevur altíð mjølvad sína egnu køku - og vunnið nógvan pening upp á Føroyar Tíðindablaðið CS Karl Noisee:Líka mikið hvussu nógv føroyingar pukla og slíta næstu 50 árini, so klára teir ikki sjálvir at rinda uttan landsskuldina! lysa virkid konkurs. Høvdu bankarnir rokið, so høvdu tey stóru innskotini farið. Tey smærru - upp ul 250 tis kr, høvdu verið bjargað av donsku bankatrygg- ingarskipanini. Soleiðis hevði Den Danske Bank sloppið at goldið einar fimm mia kr, heldur Karl. Den Danske Bank var snúðin - hann slapp sær av við bankan, við at strika einar 300 milliónur krónur - og hann hevur tjent ríki- liga tað, bara hesi seinastu árini. Tey stóru innskotini høvdu klárað saneringina. - sum hevði verið effektiv og alt virksemið kundi verið í gongd. - Eg haldi tað er ófatu- ligt, sum landsstýrið ber seg at. Hetta segði eg eisini við ein fyrrverandi tjóð- veldismann, sum eg kenni - Finnboga Ísakson, sigur Karl. - Eg segði við hann, at teir skuldu lata bankar- nar fara, og at hann ikki skuldi fara upp í landssýrið. Men hvat ger Finnbogi? Just tað øvugta - og helst fyri at fáa okkurt burtur úr tí sjálvur! Ikki skil okkara viðurskiftum Føroyar hava ongantíð ver- ið so heftar av Danmark, sum nú. Vit hava lagt ein økta skuld oman á tað ov- urstóru skuld, sum ver frammanundan. Tvær milli- ardir fyri tveir bankar, sum eru hildnir uppat at virka. Læntur peningur og ein donsk leiðsla í Fíggingar grunninum við einum verðinsfjarum bankastjóra úr tjóðbankanum, Richard Mikkelsen, sum formanni Hann kennur einki ul før- oyskt vinnulív. - Halda ut kanska, at nakar hevði funnið upp á at endurreist ØK, A. P. Møller ella aðra stóra fyritøku við hjálp frá forsætismálaráðnum? Nei, tað er óhugsandi, heldur Karl. Hann heldur, at tann, sum kenna før- oyska samfelagið best, er vanligi føroyingurin og als ikki maktelitan í Tinganesi og allir hesir pamparamir, sum hava sett seg oman á tað føroyska samfelagið. Karl heldur ikki, at tað eru skilagóð fólk í lands- stýrinum, sum hava verið við ul at gjørt hasa avtaluna við danir. - Føroyingar hav- a jú frásagt sær allan av- gerðarrætun! Hann heldur eisini, at moralurin vantar í alt ov stóran stíl. - Her kann eg nevna fólk, so sum læknar, sjúkrasystrar, lærarar o. 0. sum fáa eitt sokallad »Før- oya-ullæg<. Hava út nakr- antíð hoyrt um íslending, sum fær >Íslands-tillæg<, ella dana, ið fær >Dan- marks-tillæg«? - Hatta er jú tann reina útplúndring av føroyska samfelagnum fullkomiliga blottað fyri moral! Trælalyndið situr fast Karl fatar ikki rættuliga føroyingar og - sigur hann: - Eg má sanna orðini, sum pápi mín segði aftan á eitt val, tá eg var óviti. Hann helt, at trælasinnid sat so fast í føroyinginum, at tað ruddaðist ikki út Sjálvur havi eg altíð vónað, at hetta ikki var sætt. - Landið er jú