fríggjadagur 1. oktober 1993síða 6

Síða 6 Nr U fe Ellemann ensen fyrrverandi uttanríkisráðharri: Danmark eigur at fáa fyrimunir Í komandi olju- Vinnu í Førovum | X Tá hl tyUuo VEIT rr verður trupui fyrimumir í eimi t fyri okkum at skilja komandi x um framttøin t jFUFL FILE Vil Í eg ] bart ut um danir ikki kunnu foroyskari oljuvinnu. Tit kunnu ikki sted, al tað faa bara koma til okkara tå rokningarnar skulu gjaldast. M.a. hetta sigur fyrrverandi danski uttanríkisráðharrin og nu andstóðuleiðarin á fólkatingi, Uffe Ellemann-Jensen við Tíðindablaðið Sosialin. Hann heldur annars ikki, at Danmark hevur ráð til at lata Føroyar fara á heysin men vísir á, at danir verða noyddir til at seta føroyingum krøv, um teir skulu læna fleiri pengar. -Vit mugu hava trygd fyri, at tit veruliga broyta poli- tikkin, so vit ikki enda í somu ódnu ringrás einaferð afturat sigur Uffe Ellemann-Jensen. Fyrrverandi danski uttan- ríkisráðharrin, Uffe Elle- mann-Jensen, er kendur fyri sín stóra áhuga fyri Føroyum og føroyskum vidurskiftum. f sambandi við tær stórbroytingar, sum í hesum døgum eru før- oyska samfelagnum fyri, hevur Tíðindablaðið Sosi- alurin skift orð við hann. Seinast vit tosaðu við Ellemann-Jensen, var í mars í ár. Tá segði hann, at Danmark ikki hevði ráð at lata Føroyar fara á heysin. Øllum kunnugt er nógv vatn runnið í sjógvin síð- ani tá, og stødan er nógv versnað. Nú verður tosað um milliarda upphæddir, sum skulu pumpast inn í føroyska samfelagið. Eingin partur skal »kollapsa« Hvat heldur Uffe Elle- mann-Jensen, sum and- støduleidari á fólkatingi og fyrrverandi uttanrikisråd- harri okkara, kann bjarga Føroyum undan húsagang- i? - Hesin spurningur er trupul at svara, tá eg ikki havi atgongd til somu upp- lýsingar, sum stjórnin hev- ur, sigur Uffe. - Men eg standi fast við tað, eg fyrr havi sagt um, at Danmark ikki kann lata ein part av Ríkisfelagsskapinum >kol- lapsa<. Tað vildi kostað Danmark dýrt í altjóða tign og kreditviðri. Hetta merk- ir í praksis, at Danmark má bera byrðuna í sambandi við búskaparligu sanering- ina. Stødan er bara soleið- is, og Danmark hevur jú ongan annan at senda rokningina til, heldur Uffe Ellemann-Jensen. A heysin av oyðsli Nú verður sagt, at tað hjál- pir einki einans við >ábót- um« í føroyska samfelag- num. Neydugt er vid milli- ardainnsproytingum her og nå. Onkur sigur, at vit okk- um tørva eina >Marshall- hjålp«. Onnur tosa um at lysa Føroyar sum »kata- strofuøki« og uppaftur Onnur, at oyggjarnar eiga at verða settar í undantaks- stóðu. Hvat heldur Elle- mann-Jensen um tað? - Tá verður sjálvandi settur spumingurin um, hvussu forðað verður fyri, at tit ikki bara koyra víðari á sama hátt, soleiðis at út- reiðslumar ikki fara at vaksa enn meira. Henda spurningin vilja danskir skattgjaldarar = sjálvandi seta. Hetta má loysast við samskifti millum donsku stjórnina og landsstýrið, heldur Uffe Ellemann-Jen- sen. - Nú nevndi tú orðið »Marshallhjålp«. Tá eiga vit at hava í huga, at hon í sínari tiO var nýtt sum >hjálp ul sjålvhjålp«, og at pengamir als ikki vér givn- ir ul nytslu uttan treytir. - Eisini haldi eg, at ordid er misvisandi, ti »Marshall- hjålpin« var latin Evropa, sum var niðurundirkomið av kriggi. Føroyar eru útar- maðar av oyðsli. Vit mugu seta tykkum krøv Víðari sigur Uffe Elle- mann-Jensen, at danir gjørgnum árini hava latið skiftandi landsstýri sjálv stýrt búskapinum - í anda heimastýrisins, sum hann tekur til. - Men eg má siga tað bart út, leggur hann aft- urat: - Vit fáa ikki Fólka- ungid at góðtaka, at vit partvís skulu gjalda stórar rokningar fyri fortíðarinnar syndir - sum vit frá dansk- ari síðu í ferð eftir ferð á- varaðu ímóti - og partvís opna møguleika fyri, at stødan kann endurtaka seg um nøkur ár. Tí verða krøv sett um innlit í, hvørjar av- talur Føroyar gera í sam- felagsbúskapinum, = sum Danmark seinni kanska kann koma at hanga uppá. Tíðarandin fyri sjálvræði Annars heldur Uffe ikki, at Føroyar aftur fara at gerast eitt danskt amt. - Tað vildi jú verið í strid við evrop- iska tíðarandan, sum gevur Uffe Ellemann-Jensen formaður í Vinstraflokkinum: -Eg taki undir við politikkinum hjá stjórnini mógvegis Føroyum einstøkum fólkabólkum størri og stórri sjálvræði. Í hesum sambandi er sjálv- ræðið innan Ríkisfelags- skapin ein fyrimynd hjá ðrum. Tí er tað, at tørvur er á einari endurnýggjan av term féroysku politisku skipanini, sum gevur møg- uleika fyri åbyrgdarfullum og samanhangandi poli- tikki. Skipan uttan »lokalpolitikk « Hvat er tad fyri ein politisk skipan, tú hugsar um? - Eg meini, at vit skulu burtur frá eini politiskari skipan, har lokal áhugamál hava so stóra ávirkan, og har samfelagsbiiskaparlig fyrilit alt ov ofta verða sett til viks. - Serliga íløgur í tunlar, vegir, havnir o. s. fr. standa í dag sum ein ræðandi minnisvarði yvir eina politiska skipan, sum alt ov ofta ikki sá upp um nærmasta fjallatind. Tað eru føroyingar sjálvir, ið mugu finna loysnina. Men hetta skal bert verða ein loysn, sum kann sannføra okkum onnur um, at út vilja venda gongdini. Tykkara kreppa - okkara ávaring Nú hava vit hoyrt nógvar søgur um, hvussu illa før- oyingar eru umtóktir mill- um vanliga danan. Hvat heldur tú, at vanligi danin heldur um Føroyar og før- oyingar í hesum døgum? - Fyrst og fremst er vanligi danin helst argur um, at eitt samfelag í so stóran munn »einki leggur í< fíggjarliga veruleikan, og so bara sendir rokning- ina víðari til onnur. Sam- stundis skilja danir, at nátt- úran hevur verið føroying- um kørg. Tey, ið hugsa meira, síggja í >tí føroyska døminum« eina ávaring til danir um, hvussu illa tað kann ganga, um eitt sam- felag lænir ov nógvan pen- ing, og so brådliga ikki er ført fyri at gjalda og ikki kann rgkja sínar skyldur. Tit mugu sannfæra okkum umloysnina Uffe Ellemann-Jensen heldur ikki at forstáilsi og viljin er serliga stóru hjá dønum framhaldandi at gjalda fyri føroyingar. Tí heldur hann tað vera av sera stórum týdningi at gera eitthvørt, sum kann sannføra danir um, at vit vilja venda gongdini. Neyðugt at kenna viðurskiftini Men hvat heldur Uffe um vitjanina hjá politisku-bú- skaparligu nevndini í Før- oyum? - Eg haldi, at vitjanin av einari danskari fólka- ungsnevnd er av stórum týdningi. Tað eru jú hesir politikarar, sum skulu sannføra teirra veljarar um, at teir skulu >punga út< til føroyingar. Tí snýr tað seg um at sannføra politikarar um, at føroy- ingar hava skilt støduna, og tey krøv hon setur - at tit ikki bara koma við um- beringum um, at tað gekk galið. Vit spurdu eisini um Uffe Ellemann-Jensen tek- ur undir við politikkinum, sum danska stjórnin førir mótvegis Føroyum, ella um hann hevði gjørt tað ødrvisi? - Við teirri vitan eg havi f dag, so haldi eg ikki, at eg hevdi gjørt ødrvisi. Tf taki eg undir vid poli- tikki stjórnarinnar. Annars heldur hann, at tað er av stórum týdningi, at danskir ráðharrar, sum hava við Føroyar at gera, javnan eru á vitjan. - Sjálvur havi eg stóran á- huga fyri Føroyum og vitj- aði eg ti á hverjum ári, sigur hann. - Vit kunnu jú heldur ikki skilja føroysk viðurskifti, um vit ikki hava verið har - og helst í rættuliga ringum veðri, leggur hann afturat.