týsdagur 12. oktober 1993síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri Jan Muller Fyritaksstóri Krisjan Dahi Ljósmyndari Kalmar Lindenskov Blabloik Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Térfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Utgevar: P/1 Seslalurin Uppsetng PA Sosialurin Prant: P/t Pressan 1981 Jústines Eidesgaard Bústaður: Argjavegi 26 Tøleton: 11829 110 Tórshaærn Taielar 14720 Argjum Postadr.. Postsmoga 78 Lagnudagur Dagurin í dag kann gerast lagnudagur fyri foroyska heima- stýrið, og spurningurin er, um heimastýrinum er ein framtíð tryggjað, ella um vit aftur >fara undir kong«, tá tað skýmir í kvold Løysingin verdur helst ikki um- rødd i dag, og spurningurin um samgonguslit kemur vénandi heldur ikki upp á tal, hóast ein av fremstu hugmyndafrødingun- um i Tj6dveldisflokkinum visti å hesar bådar møguleikarnar — sum teir einastu — i Fjúrtanda friggjadagin. Nei, ikki kann vera rætt at lata danir taka avleidingarnar av ti uttanlandsskuld, sum føroying- ar — stovnar, skilamenn og spekulantar — tóku upp á seg i åttatiårunum, sum summir før- oyingar hava borid upp å mål. Bara spell, at vit — og komandi ættarlið — skulu knógva undir eini byrðu, sum hevur sín upp- runa í m.a. skattaspekulatión. Ein spekulatión, sum føroyskir sokalladir vinnulivsmenn gjørdu, vid hjålp og rådgeving frå bankum, donskum figgingarfe- logum og føroyskum ráðgevum, men sum endaði í felagskassan- um Orð hjá bankastjórum um, at rentu- og skattaspekulatión Fleiri foroyingar hava ætlanir um at fáa lut í virkseminum í sambandi við eina komandi oljuvinnu. Millum hesar er føroyska felagið "Kolan", sum hevur tætt samstarv við norskar fyritokur. Myndin er frá eini vitjan fyrr í ár. slettis ikki fanst, eru gjørd til skammar. Og vit kunnu bara harmast um, at júkanin hjá javnaðarflokkinum um at koma spekulatiónini til lívs, ikki vann frama fyrr Somuleidis mugu vit bara å- sanna, at tader harmiligt, at aðr- ir flokkar fyrr dugdu at síggja tað neyðturviliga í, at vit fingu ein landsbanka, sum javnadarflokk- urin í nógv ár skoraði á at stovna. Nei, tað hava vit ikki brúk fyri í einum so lítlum samfelag, tí tað kunnu vit í bankunum saktans orðna, bedýraði í hvussu er ein bankastjóri. Sami bankastjóri, sum fyri einum ári síðani segði, at i Føroya Banka stóð væl til Nei, í Foroya Banka fór ikki at verða neyðugt við so stórum av- setingum umframt tað, sum varð gjørt í vanliga ársroknskapin- um. Og harafturat stóð Den Danske Bank við endan, og hann fór ikki at lata Føroya Banka fara á húsagang. Tað sama varð endurtikið í vár, eins og leysasøgur um, at bank- arnir skuldu leggjast saman vórðu avsannadar. Nei, Den Danske Bank stóð við sítt, hóast hann var farin at illneitast um, at tað var eitt sindur órættvíst, at landsstýrið — ella stjórnin — spjaðaðu til Sjóvinnubankan, men danski bankin mátti tryggja Foroya Banka Men íkki fjúrtan dagar seinni varð kunngjørt, at bankarnir har norskir serfrødingar vitjaðu umboð fyri Kolan. Mynd jan skuldu leggjast saman, og at Fíggingargrunnurin 1992 tað er Føroya Landsstyri — hevði r og keypt partabrøvini frå Den Danske Bank. Tær góðtrúgvnu sålirnar — og onkur tjóðskaparsinnaður frøddust um, at nú vóru báðir bankarnir á føroyskum hondum Men tey ivingarsomu gáaðu helst um, at okkurt mundi liggja aftan fyri hesa søgu. (07 illgrunasemið varð prógvað herfyri, tá tað varð staðfest, at Foroya Banki varð noyddur at seta munandi meira av móti tapum. Nógv meira enn Sjó- vinnubankin hevur gjørt ifjør heyst og aftur í vár. Og vit skulu hava í huga, at Føroya Banki bara fekk innskotspening frá Den Danske Bank síðsta heyst, og síðani ikki hevur boðað frá av- setingum, fyrr enn eftir yvir- tøkuna. Spurningurin er so, um hetta er av tilvild, ella um sølan av teim- um meira og minni virdisleysu partabrøvunum skuldi avgreið- ast áðrenn tær neyðugu avset- ingarnar vórðu gjørdar. Og hetta er grundin til, at mong siga í dag, at Den Danske Bank slapp ov lætt. Tað slepst ikki uttan um, at Foroya Banki stóð á odda í mong- um av teimum vitleysu lánveit- ingunum og iløgunum frá mið- skeiðis í áttatiárunum. M.a. iløg ur í vøruhus til eitt fólkagrund foroyska Føroya Banki var ikki annad enn ein deild av Den Danske Bank, sum valdi nevndina og setti stjórnina, og sum hvønn månad fekk roknskapir fram- lagdar. Tad var ikki annad enn rimuligt, at danski m6durbankin tók nakað av hesum á seg, men hesum sleppur hann undan. Eft- ir søluna av partabrøvunum til skinklandi foroyska heimastyrid verður rokningin send tí framm- anundan knokkroytta føroying- inum Hesin handilin eigur at verða kannaður gjølliga, mælti fólka- tingslimurin Oli Breckmann til í orðaskifti á Christiansborg í síðstu viku. Og tað kann ikki vera annað enn rætt og rímiligt. Eitt er at seta av móti tapum, og eitt annað er at staðfesta hesi tap. Bankarnir og spekulatións- iløgurnar hava verið okkum dyr- ar, og í dag verður samráðst um avleiðingarnar, og hvussu ríkis- stjórnin og landsstýrið saman skulu koma okkum burtur úr hesum ófarinum. Dagurin í dag kann gerast ein lagnudagur, men vit foroyingar mugu bara vóna, at føroyska samrådingarnevndin við Maritu løgmanni å odda fær eitt heid- "ligt úrslit, sum aftur kann birta vón her á land TEKNISK BREK Snara 19544 Vit avheinta á koyra út v/ Guttorm Mortensen Lýðarsvegur 15 SOLA —UMVÆLINGAR — LEIGA Ford Escort VORUVOGNUR, arg. 87 — til solu um hoskandi boð fæst Tlf. 19529 r Telef | Blindastovnur Føroya hevur opið mándag-friggjadag kl. 9—16. onir: 18222 og 19288. A I