leygardagur 16. oktober 1993síða 8

| Tidindabladid CO Arbeiðir vid nýggjari orðabók Ger málið ølbrovtitar Henning Thomsen arbeiðir við einari hann kallar samheita og skyldskapar- orðabók. Bókin er ætlað fólki, sum vilja nýta eitt liðiligari mål, og sum ikki vilja tala og skriva tey somu orðini uppaftur í saman Undir nummarinum 478 finna vit orðið "eta". Har stendur: Eta, fáa sær, koyra í seg, kála í seg, bera at munni, súpa, svølgja, klesja í seg, gloypa, slúka og 25 orð ella vendingar aftrat Frammanundan - numm ar 477. verður orðið matur" lýst á sama hátt, og efur orðið "eta", stendur orðið át,- eins og øll hini, lýst út í æsir Við ødrum orðum finnur tú undir orðinum, tú leitar eftur, áðrenn og aftaná, øll hugsandi og óhugsandi orð og vendingar, sum hava eitt alla annað við tað orðið, tú leitar eftir, at gera. Júst hetta er eitt av endamálunum við orðabókini Henning Thomsen sigur, at øll,- bæði bøm og vaksin, kunnu brúka orðabókina. Enda- málið er at hjálpa fólki at brúka eitt liðiligari mål so sleppast kann undan at brúka sama orðið uppaftur í saman. Í tveimum pørtum Henning Thomsen greiðir frá, at tá tú slær upp í vanliga på samheitsorðabók, efur ein um orði, standa sum oftast eitt ultry samheiu, sum vísa ul onnur orð í bókini. Hesi vísa so aftur ul onnur, sum uppaftur visa ul onnur 0.s.fr. Í hesari bókini eru øll leittorðini - t.v.s. vanliga føroyska orðabókin, onnur helvun av bókini. Øll eru tey talmerkt og standa í bokstavarød I hinari helvtini av bókini eru orðini við sama numm an sett saman í bólkar Undir og yvir teimum standa tey orð, sum eru puden. á nn / skyld við tey. A hendan hátt finnur tú nógv lættan allar teir ordamøgulerkarnar tu kanst hugsa tær Byrjaði við krossorðum Spurdur um hvussu tað ber ul, at hann fór undir eitt so stórt verk sum hetta sigur Henning, at fyri umum árum síðani fór hann undir at gera krossorðagátur ul blødini. Hann gav eisni út eitt krossorðablað. Undir tøkan var sera góð, men eisini hetta gjørdu tær ingu tidimar av við Tå fólk noyðast at fara til Danmarkar at fáa sær at eta hava tey heldur ikki ráð at keypa blað, sigur Henning, og leggur aftrat, at stríði var koruni ikki heilt ul fánýus Í samband við krossorða blaðið var hann ein dagin inni á gólvinum hjá Ingrið Sondum Hon spurdi meg um eg helt tað vera eitt hugskot at gera eitt yvirlit yvir tey vanligastu orðini vit nýta Hetta kundi kanska hjálpt bømum og fólki annars, sum vøru óvon at gátur á føroyskum. Tað helt eg vera skilagott, og fór til verka. Men mín veikleiki var, at eg dugdi ikki at steðga á aftur. Ferðin gjørd ist so står, at nu eri eg komin væl áleiðis við einari sam heitaorðabók fyri øll, sigur Henning. Hann sigur seg annars ikki hava fingist nógv við penninum. Onkra smásøgu, onkra yrking og so has: krossorðini Góð hjálp frá Fróðskaparsetrinum Sjálvur heldur Henning, at tað undrar helst fólk, at ein heilt vanligur føroyingar sum hann fer undir eitt tililkt stórt ultak. Tað hevði verið sera trupult uttan hjálp frá målkønum fólki Manningin á Fróðskap- arsetrinum hevur verið mær ul mikla hjálp. Har gera tey nýggja og víðkaða orðabók, loy Sd Henning Thomsen við einum lítlum parti av ti skrivliga tilfari hann arbeiðir við í samband við nýggju orðabókina Mynd: Jens Kr. Vang og haðani fár eg ordini so hvert tey eru skrivad úr savninum. Uttan hesa hjálp hevði eg ikki kunnað byrja mítt arbeiði fyrr enn teirra bók var útkomin, sigur Henning. Hann roknar við, at hansara orðabók kann koma út í 1995 ella 96 Tað eru serliga Jóhan Hendrik W Poulsen, Jógvan í Lon og Marjun Simonsen sum hava verið Henningi ul hjálpar, eins og Petur og Marun Zacharias sen hava lagt honum lag á við telduni, og hjálpina frá teimum sigur Henning seg vera sera takksaman fyri tor.- Stórar broytingar i avreiðingunum: Stór oking Í SUðUroy -sum nú er komin á hædd við Megineystur- oynna hvat tonsatali í landingum við- víkur. Parturin, sum landaður verður í Norðoyggjum minkar alsamt Hvat tonsatalið av avreidd um fiski viðvíkur, verða suduroyingar alt bertri fyri Sambært Hagstovuna eru tólv mánaðirnar komin eins mong tons av fiski upp á land í Suður seinastu oynmi sum i Megineystur oynni. Soletdis hevur tað ikki verið hesum báðum økjum komu hetta Í hverjum av tíðarske:ði upp á land stiv- liga 20.000 tons. Undan farna tólv mánaðaskeiði frå oktober 1991 úl septem- ber i fjør, vóru góð 29.000 tons avreidd i Megineystur oynni og sløk 16.000 tons i Suduroynni økjum Størsti I hesum bådum kemur nógv hin parturin upp á land So stórar broyungar í avreiðingunum eru ikki at síggja í hinum økjunum, men kortini eru øki, sum nú táa minni í sin part og onnur á meira Samanbera vit seinasta tolv mánaðaskeiði við teir tólv undanfarnu mánaðar- nar síggja vit, at Nord oyggjar fáa alt minni i sin part. Scinastu tólv mánað arnar vóru avreidd i Nord oyggjum 6.300 tons í mun ul 9.600, I Sundalagnum 6.000 tons í mun ul 5.000, í Sudurstreymoy 10.500 í mun ul 8.700, i Vågnum 3.200 í mun ul 6.000 tons í Sandi hetta seinasta tolv mánaða skeiði avreidd 3.400 tons í mun tl Eg á Voru 4 4.700 tons undanfarna tólv mánaða skeið Samanlagt vóru seinastu tólv månadamar avreidd sløk 70.000 tons í Føroyum í mun ul góð 79.000 tons frá oktober 1991 ul septemnber 92 Minni við línu Tað verður alt linufiski, sum kemur upp á land í Føroyum. Seinastu tólv mánaðirnar avreiddu línubátar 9.650 tons í mun ul stívliga 15.000 tons undanfamu tólv mánaðar nar. Meginparturin kemur frá partrolarunum, MINNI av sum avreiddu sløk 33.000 tons, og síðani komu lemmatrol ararnir við góðum 21.000 tonsum tor.- Suðurovingar fáa ein alt stórri part av avreiding unum. Mynd: Kalmar