leygardagur 6. november 1993síða 2

Ábyrgðarblaðstjóri: Jan Måller Fyritaksstóri- Krisjan Dalí Sýnið vit og skil Í komandi viku verða ikki minni enn triggir fundir um seinastu sjúkra- húsfrágreiðingina: í Havn, í Klakvik og á Tvøroyri. Á hesum fundum er ætlanin at greiða frå og umrøda ta frågreiding, sum landsstýrið bað danska heilsu- málaráðið skipað fyri. TAÐ er gott við orðaskifu og vit vóna, at menn og kvinnur fara at sýna bæði vit og skil, tá hetta annars so eyma mál verður viðgjørt í ikki minni enn trimum plássum í landinum. Fundirnir í Klaksvík og í Havn eru almennir, með- an tann í Havn er fyri innbodnum. Hetta hevur helst nakað við tað at gera, at teir, sum hava gjørt frågreidingina vilja sleppa at greiða starvsfólki í heilsu- verkinum, politikarum 0.ø. frá imnihaldinum í frágreiðingini og frå sínum og verja hana. Høvid verður so eisini at seta spurningar. Hóast ein skilur, at ein slíkur fundur ikki er almennur, so er tað stórt spell, at ikki eisini fólk í hevuðsstaðnum kunnu sleppa at siga sína hugsan um hetta stóra mál. NÓGV rok hevur staðist av umrøddu frágreiðing og hava mong trivid í pennin og sagt sína hjartans ærligu meining um málið. Fólk í Klaksvík og í Suðri eru sum heild sera Onøgd vid frágreiðingina, sum tey meta vera eitt miðvíst álop á tey, tí hon setir út í kortið stórar broytingar í framtíðar bygnaðinum innan samlaða føroyska Jóannes Eidesgaard, heilsumálaráðharri, skrivar: Føroyska sjukrahusverkid ' sjúkrahúsverkið. Flein av uppgávunum hjá smærri sjúkrahúsunum skulu nidur- leggjast og flytast ul Havnar, meðan hesi sjúkrahús ístaðin fáa eina ødrvisi heilsufunkuón. TAÐ vilja altíð vera ymsar meiningar um eina slíka frágreiðing, og neyvan er tað ov nógv sagt, tá vit siga, at:tað ikki finst eitt mál í hesum landi, sum fólk eru so uppukin av sum júst sjúkra- húsmálið. Ein eigur í hesum máli at brúka vit og skil til at tosa um ungini heldur enn at leypa framav, hvørja ferð onkur fakkunnleika sigur sína hugsan. Samfelagið broytist alla tíðina og krøvini til sjúkrahúsviðgerð og røkt somuleidis og haraftat gerast peninga- ligu karmarnir trengri og trengri. Hesum må sjúkrahúsverkið eisini finna seg ul, og ti er spurningurin, hvussu vit fåa bestu vidgerdina og røktina fyri tann pening, sum er tøkur. Her mugu vit hugsa fyri alt landið og hava ikki ráð ul at hugsa um, hvussu gongdin hevur verið seinastu 50 árini. VIT eru noydd ul at gera okkum greitt, antin tað eru arbeiðsplássini ella ein góð tænasta, sum telja mest. Tað sigur seg sjålvt, at broytingar í bygnaðinum og uppgávubýtinum saman við eini neyðugari rationalisering mugu kosta onkunstaðni. Her mugu vit vera ærlig og gera upp, hvat tað er vit ynskja av framtíðar heilsuverkinum. TAÐ má nú vera upp til landssins myndugleikar at skera igjøgnum i hesum máli. Tad ber ikki til at biðja um fleiri fakligar frágreiðingar og so bara leggja tær til viks, ti tær ikki hóva ti sitandi poliuska meirlutanum. Tað má vera ábyrgdin hjá teimum einstøku politikarunum at hugsa um, hvat tænir Føroya fólki best í hesum so týðandi máli heldur enn at royna at tosa fyri sær og sínum tvs. sínum heimplåssi. EINGIN hevur sagt, at sjúkrahúsini í Klaksvík og á Tvøroyri skulu niður- leggjast og øll arbeiðsplássini flytast ul Havnar. Frágreiðingarnar siga tvørtur- ímóu, at tað skal vera eitt åvist virksemi har í framtíðini men at hetta má laga seg broyttu umsteðunum í samfelagnum bæði hvat sjúkraviðgerð og røkt vidvikur og hvat vit hava ráð ul. Tað er ov bíligt av ávisum poliukarum aftur og aftur at tosa um lokalsjúkrahúsið í Havn. Ikki bert bíligt er tað, men í veruleikanum ábyrgdarleyst, tí Landssjúkrahúsið er okkara alra. Tað er meginsjúkrahúsið hjá øllum Føroya fólki, eisini hjá suðuroyningum og norðingum einsvæl og hjá vágafólki og sandingum. ALLAR frágreiðingar hava síni brek. Henda síðsta hevur ymsar skeivleikar og eiga teir at verða rættaðir. Men bara av ti at:tað ber til at finna okkurt í eini frágreiðing sum hessari, sum einum ikki hóvar, og so vraka hana, er ov vánaligt. TAÐ er ikki politikarunum til mikla sóma at birta upp undir gsing um eina slíka frágreiðing, og tað er ikki sørt åbyrgdarloysi, tá åvisir politikarar - heldur enn at finna fram ul semjur og tosa um tingin: - seta eld í og birta upp undir veruliga krígsstemning í landinum. VIT fara t at heita á okkara politikarar um ikki at vera í fyrstu rød, tá tað ræður um at skapa øsing og birta upp undir eitt ósakligt orðaskifu. Tað må vera tykkara fyrsta uppgáva at verja demokratiið og tað verður ikki vart við at niðurgerða alla tær frágreiðingar, sum verða gjørdar av fakfólki um framtíðar sjúkrahúsverk okkara. At politkarar verja arbeiðspláss á staðnum og eisini trygdina við at hava eitt sjúkrahús er í lagi. Men tað skal vera skil í. Tí er tað okkara áheitan á allar politikarar í Føroyum: setið tykkum saman við fakfólki og ti meininga fólkinum og tosi sakliga um viður- skiftini. Birtið ikki upp undir øsing, tí tå elva út bara ul kaos og anarki. LATIÐ okkum loksins fáa eitt veruliga orðaskifti, sum byggir á veruleikar heldur enn á kenslur. Í blaðnum í dag vísir ein yvirlækni á, at sjálvandi skulu vit hava sjúkrahús í Klaksvík og á Tvøroyri, men undir einum øðrum formi. Er tað ikki júst hetta, sum eisini verður tosað um í frágreiðingini! Hví elva til nærum uppreistur, tá tað verður tosað um at fremja broytingar, sum vit øll vita eru neyðugar so ella so! Laud okkum fáa sum frægast burtur úr. Latið okkum tosa saman sum tað tænir fólki í einum nútímans samfelag. — er alt sára gott? Mangt bendir á, at vit í komandi viku í stóran mun fara at seta heilsuverkið og her undir serliga føroyska sjúkrahúsverkið í brenni- depilin. Fráboðaðir eru triggir stórir fundir, um- framt tað má roknast við, at fjølmiðlarnir eisini fara at taka evnið upp. Í hesum døgum, har vit næstan dagliga verða rykt upp úr stólinum av ørkyml- andi og avdúkandi søgum, skuldi ikki verið neyðugt at komið við øsandi kjakevn- um. Men tað hevur so ong- antíð verið endamálið við hesi frágreiðing um før- oyska heilsuverkið, men kjakið er so ein neyðugur liður í øllum. Sum landsstýrismaður í heilsumálum vil eg tí gera eina frágreiðing um, hví hetta málið er tikid upp. Um vit um føroyska sjúkrahús- verkið kundu svara játtandi ul spurningin í yvirsknfuni til hesa grein, so høvdu vit sett okkum afturá og frétt okkum um, at alt var sera gott. Búskaparliga gongdin seinastu árini hevur gjørt tað neyðugt, at føroyska sjúkrahúsverkið eins og onnur hava spart í stóran mun. Hesar nógvu sparing- ar hava gjørt tað neyðugt, at vit veruliga mugu leggja okkum eftir at fáa tað fræg- asta burtur úr teimum skerdu jåttanunum. Hvi so seta danskar ser- frødingar at gera hesa frå- greiðing? Fyrst er at siga, at eg åeinum nordurlendskum fundi fekk tilbodid um ser- køna hjålp, um vit ynsktu tað, frå tásitandi danska heilsumálaráðharranum Esther Larsen. Eftirmaður hennara, Torben Lund, hev- ur staðið við hetta lyftið, og gjalda teir eisini helvtina av kostnaðinum. Føroya Landsstýri hevur sett føroysku limimar i bólkinum, meðan danir hava sjálvir sett teir donsku limimar. Somuleiðis hevur lands- stýrið ásett arbeiðssetning- in, bólkurin skuldi arbeiða eftir, og skal ú eisini verða myndugleikin, sum skal meta um, at sami setningur er fylgdur Ein onnur orsøk til at valið fall á utlendska ser- fróði er, at søgan vísir, at sera torført er at fåa føroysk ulmæli, sum ikki fáa dóm fyri at vera ósaklig og lokal- politisk. Umrådandi er at spyrja seg um td. bygnaðurin, uppgåvubyud o.a. eru skip- að soleiðis, at viðurskiftini fyri borgaran í hesum landi við teimum minkandi játt- anunum kann geva ta fræg- astu tænastuna og við kenslu av tryggleika. Hava vit fylgt vid kjakin- um seinastu årni, hevur ikki júst hetta verið ukið fram. Meira hevur kjakið borið dám av kapping og øvund millum sjúkrahúsini. Hevur ein so kannað viðurskiftini nærri, so sæst, at tað sum av- ger, hverja hugsan tú hevur um vidurskiftini er, hvar í landinum, tú býrt. Hetta er galdandi bæði fyri lærd og leik. Hetta hevur neyvan nakað við sakligheit at gera. Men tað er møguligt, at torført verður at lyfta kjakið upp, soleiðis at vit seta tænastur- nar, tryggleikan og kvali- teun í fokus. Men tað skal so roynast. Høvu vit sum útgangs- staði kunnað verið samd um, at soleiðis sum viður- skiftini nú eru, eru tey ikki nóg góð, so vóru vit komin eitt stig rætta vegin. Høvdu VIL so síðan kunnað verið Opin fyri at tikið øll neyðug mál upp til viðgerðar vid ti endamåli at finna bestu loysnina, so kann Spyrjast nógv positivt burturúr. Lat okkum harnæst gera okkum púra greitt, at vit, Framhald á síðu 11