leygardagur 6. november 1993síða 15

Tíðindablaðið ES Birgir Arge, yvirlækni: -Pengarnir til sjúkra- húsverkið mugu koma flest meguligum til góða -Tad er skyldan hjá læknum, tænastufólki 0.0. at gera politikarunum greitt, at skal tú reka eitt sjúkrahúsverk við tí setningi fyri eygað at varðveita arbeiðspláss, s hevur tað ofta við sær ein yvirkapacitet og ein ineffektivitet, sum ger tað dýrt at reka eitt sjúkrahúsverk. 50 Politikarin hevur tá skyldu til at ansa eftir, at peningurin hjá skattaborgara- num verður umsitin á ein slíkan hátt, at hann kemur flest møguli gum til góða Hetta sigur Birgir Arge, yvirlækni. Vit hava spurt hann, um vit eiga at varð- veita smáu sjúkrahúsini út frá tí veruleika, at tey hava stóran tydning sum arheids- pláss? -Eitt skapar arbeiði } At hava eitt sjúkrahúsverk fyri at sjúkrahúsverk varðveita arbeiðsplássin: ment cg principielt sketvt, tí tað oftani hevur ø t » muxgu fåa sum me Birgir Arve hørt i » Få i porlik: ð ! if SÁ } d Kállat Karan NOE T ns Ki ? k + , » vi i I u er áf í á Nr 212—6 NOVEMBER 1993 pl er broytt. Nú arbeiða mað- ur og kona ofta út, so tann parturin at røkta tey gomlu og sum ofta hvíldi á døtur og næstringar er nú vorðin ein samfelags- uppgáva. Birgir Arge heldur ti- skil, at vit verða vit noydd at hyggja efur, hvat vit brúka okkara tilfeingi ul. Figging og nyilegur -Ein verdur alla tidina noyddur at tillaga seg til tær broyttu umstødurnar lutvist i samfelagnum og lutvist í sambandi vid, hvat hendir á ti medisinska og tekniska økinum. Tað hevur m.a havt við sær, at innleggingartidimar gerast stytri og stytri, og samtidis kanst tå vidgera alt fleiri sjúkur og sjúklingar am- bulant. Vil ein samsvarandi tí gera nyfløgur innan fyri sjúkrahúsverkið, so verður ein noyddur til at hyggja eftir, hvussu cin skal figgja hesar fløgur Birgir Arge visir år, at i 70-80-årunum hevur ein kunnað hækkað skattirnar automatiskt. Tað hevur verið nokk bara at krevja tól, læknar ella sjúkra- systrar og ein hevur fingið tað. Hetta er so fíggjað gjøgnum skattahækkingar. Tann vegurin kann so ikki brúkast longur hvørki her ella aðrastaðni. -Ein annar møguleiki, sigur Birgir Arge víðari, er kanska at taka pengar frá ødrum stovnum og tdi møguleikin, sum ein gongur eftir flestu staðni, er at rationalisera innan sjúkrahúsverið. Tá ein sær, at eini 70-80% av kostnaðinum er starvs- félkalønir, so ganga ratio- naliseringarnar fram å tann hátt, at ein oftani stongir songjardeildir, styttir innleggingartidirnar og vidger alt fleiri sjúklingar ambulant. Niðurleggja akuttu vaktfunktiónina Vit spurdu Birgir Arge, hvussu gongdin hevur verið í Svøriki í so máta? Hann sigur, at gongdin hevur verið tann, at tey smáu sjúkrahúsini stríðast fyri at yvirliva. Í Svøriki er ein komin fram til, at Suðurovar Sjúkrahús orkan, sum verður løgd í at hava at akuttsjúkrahús, tað at kunna taka ímóti bráfengissjúklingum, er alt ov stór í øllum samfel- agnum. Hetta er nakað sum poliukararnir fyrst nú eru vornir greiðir yvir, og á summum plássum hevur ein tí eisini niðurlagt ta akuttu vaktfunkuónina. Birgir Arge vísir á, at fyri at tey smáu sjúkra- húsini skulu klára seg, so verða tey noydd til at finna upp á at gera okkurt annað. -Eg kann nevna eitt dómi frå Landskrona. Har hava tey hesi seinastu fimm árini tikid ímóti sjúklingum frá stórum parti av Svøriki, og hava gjørt skurðviðgerðir fyri brokk, mjadnar og kn. Í heila tikid er hetta eitt ógvuliga eymt evni, tí at fólk vilja ikki av við hesi smáu sjúkrhúsini m.a. tí at tey oftani umboða trygg- leika umframt at tey oft- ani eru eitt arbeiðspláss fyri konufólk. Og úti í landsbygdini í Svgríki hava sjúkrahúsini eina týðandi uppgåvu vid at geva konufólki arbeiði Birgir Arge heldur, at ein um somu tíð má siga, at soleiðis sum menningin er á í medisinska økinum, so verða teir, sum verða rópur serlæknar í dag, at vita meira um eitt alt minni eki. Tað er eingin lækni í dag, sum einsa- mallur kann arbeiða sum td. Pauli Dahl gjørði fyri 50 árum síðani. í dag mugu flein læknar arbeiða saman um sjúklingin fyri at kunna varðveita kvali- teun. Mugu hyggja eftir uppgávunum Vit spurdu Birgir Arge, hvat hann heldur fer at henda innan okkara sjúkrahúsverk komandi ár- mi? -Soleiðis sum eg hav: skilt tað, so hevur Lands sjúkrahúsið í prinsippin- um orku ul at dekka allar Føroyar. Í ársfrágreiðing- ini frá Landssjúkrahús inum fyri 1992 verður sagt, at um Landssjúkra húsið fær einar 10 mill. kr aftrat, so klárar tað at taka ímóu øllum akuttum sjúk lingum, og tey klára eisi1 at taka ímóu øllum sjúk lingum, sum standa á bíði lista -Heldur tú tað er rætt at varðveita verandi sjúkrahús í Klaksvík og á Tvøroyri út frå ynskinum um at varðveita trygd ina -Skulu tey sjúkrahúsini varðveitast, so eiga vit at hyggja efur, hverjar uppgávur tey skulu taka sær av, og eg haldi eisini, at ein eigur at hyggja efur, hvørjir læknar, 15 skulu røkta hesi sjúkrahúsini Tá tað verður tosað um ta medisinsku menningina, so er tað ikki Ogjørligt at ímynda sær eina gongd sum hesa: Ein sjúklingur búsettur í td Sumba fær ein blóðpropp í hjartað, og hann verður mnlagdur á Suðurovar Sjúkrahús. Har verður uki5 EKG, hjartabílæt og røntgenmyndir og um ein tá hevur ta neyðugu teknologuna, so kunnu hesar myndir flytast til Havnar við digitaltek nikki. Tå kann ein ser lækni á Landssjúkrahús- inum siga, um hesin sjúk lingurin hevur fingið Klaksvíkar Sjukrahu henda blóðproppin og kiðbeina læknan á staða um, hvat tann rætta við- gerðin er. Tað er avger andi, at henda viðgerð verður givin so tidliga sum gjørligt - tað snýr seg ikki um dagar men um tímar fyri at kunna steðga víðari gongdini av einum hjartaskaða. Efur at viðgerðin er byrjað, og tað ber ul at flyta sjúklingin, kann hann so flytast til Havnar ul víðari viðgerð Birgir Arge heldur ti, at okkurt virksemi á sjúkra húsunum í Klaksvík og á Tvøroyri eigur at halda fram, men neyvan undir tí formi tað er í dag Meinar tú harvið, at tey bæði sjúkrahúsini utt an fyri Havnina í minni mun skulu virka sum veru- lig sjúkrahús samanborið við í dag Eg haldi, at vit eiga at seta okkum spurningin hverjar uppgåvur skal tað føroyska sjúkrahúsverkið røkja og hvar skulu tær gerast. Ikki fyrr enn tað urt her w Ja «ti