týsdagur 16. november 1993síða 12

Síða 12 Nr. 218—1 6. NOVEMBER 1993 Jákup Petersen, yvirlækni: Vit hava eitt væl- virkandi og biliat Sjúkrahúsverk i? ar Sd x í Í í dr INGIUGUNG 4 VI? I ant am IFUDUIELN í p Få P } ! Pr ? p rt sen í UK? t.Uu k På Í føl t ogva JUNUUFVIFK Sé uð í! EINGS í GR hesun nni . - N joge vingarDOIKuUI ix 1 . Í teilsuverk Før« nev dk - : Á ur ØroYy og vart ka 0 g UX sum nak r Ý » nt > sina I reiðing, ku ver OK rnitasi vi I ” i r ið vert i ørt i + i so heldur í METKI ingardolkurin tað 1KK1 ? sjálva frágreiðingina, gerst ein varugur við týðandi feil ir og manglar verða gjørdir nógvir ódokumen- teraðir læknaligir påstand ir, sum ikki svara ul tað sum læknavísindin er komin fram ul Flein av niðurstøðunum verða bygdar á skilaleysar samanlíkningar millum Danmørk og Føroyar. Tað eru týðandi feilir í tí staustiska ulfamum í frá- greiðingini. Tað verður víst á sparing- ar, men vit síggja ongar út- rokningar. Tað, sum sagt verður um tól, kanningar- og viðgerðarháttir á teimum ymisku sjúkrahúsunum, er í stóran mun skeivt. Frágreiðingin samanber staustiskt = ulfar millum Danmark og Føroyar, men ikki fyri sama ár. Sparingar seinasta árið innan rakstur og starvsfólkaúteiðslur verður ikki úkið við. Tað, sum frágreiðingin sigur um vinning innan útbúgving, kvalitet og øko- nomi við at samla alt á ein- um staði í Føroyum, stendur ódokumenterað, og her sig- ur frágreiðingin í fleiri stød- um ímóu sær sjálvari Ráðgevingarbólkurin hevur ikki livad upp ul hvørki landsstyrisins ella sín egna setning Í frágreiðingini Læknaligir feilir Barnakonur: Frágreiðingin kemur við tí uppskoti at allar fødingar skulu fara fram á Lands- sjúkrahúsinum, og hetta vil sostatt vidføra eitt vist tal av tføda heima Her skal viðmerkjast Heilsustýrið ræður barna konum frá at eiga heima í r r på f 1 r …” tt x Danmark. Orsøkin er at hái doyggja 5 ferðir so nógv børn, tá følt verður heima Hví skulu tær so eiga heima í Føroyum? Stórar kanning- ar i Danmark liggja ul grund fyn hesi avgerð. Ur- shud av hesum kanningum varð lagt fram fyri bólkin- um, nú ein fundarrød hevur verið um frágreiðingina, men bólkurin helt hesar kanningar vera ov gamlar. Í Danmark gongur man júst eftir hesum kanningum. Ein tygg loysn fyri barnakonumar í Føroyum er at gynækologarnir á Landssjúkrahúsinum sam- an við skurðlæknunum og jardamødrunum á teimum smáu sjúkrahúsunum gera eina fasta skipan. So er tann spurningurin loystur. Hjartatrupulleikar: Tað er ongin loyna, at skjót og røtt viðgerð av bl6dtøpp- um i hjartanum bjargar nógvum. Her er transport- tíðin av avgerandi týdningi Tey smáu sjúkrahúsini hava møguleika fyri bæði diag rosu og viðgerð. Tað er lóg um at tað skal vera medi- sinari á teimum smáu sjúkrahúsunum, og tað hev- ur í stóran mun verið á Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Suðuroyar Sjúkrahús hevur havt eina skipan við med. deild á Landssjúkrahúsin um, sum, so vítt eg veit hev- ur virkað sera væl. Satt at Stga eru tað fáir medisinskir sjúklingar á teimum smáu Í Danmark hevur tað leingi verið kjak um tað skal vera nøkur prehospitalsviðgerð ella ikki. Avstandirnir eru so Stuttir. Ein kanning i Ringkøbing visti at medal- avstandurin ul næsta sjúkrahús bert var 12 km, og tað tekur sum kunnugt einar 10 min. at koyra. Stórar út- lendskar (USA) kanningar vísa nakað tað sama. At tey flestu hóas talt hava pre- hospitalsviðgerð, kemur av at tað kann verða lívsbjarg- andi. Um td. sjúklingurin ikki fær andað, so nyttar tað ikki so nógv, at koyrt verður skjótt. Tá er betri at reinsa luftrásina = áðrenn koyrt verður, sjálvt um hetta skuldi seinkað ferðini einar 10 min. Hetta hava komm- unulæknar í Føroyum tikid sær av við góðum úrsliu. Nú tå bólkurin vil avtaka tey smáu sjúkrahúsini, ræð- ur hann ul at prehospitals- viðgerð skal fara fram í tímavís. Stórar kanningar hava tó víst at hetta er vandamikið. Prehospitalsviðgerð í ødr- um londum er so stutt sum gjørligt (einar 10-15 min.), síðani verður koyrt skjótt til næsta sjúkraús (í meðal 10- 20 min.). Summar kann- ingar hava víst, at deyðilig- «RK { í í á æA 3 ha Uu I? ; IKUD r ein roynd at gera u øduna, nu tað ding nu ur uk? Ihusverið er av á k KK + x Ká í ind g vongur. Tad kki neyðugt He ið nøkn órum og flott er í Og SJUKI iKraf 1 Tað Kái g. Framkom c in ktrurgur, sum ka ger at ad bert tekur minutur op tødga bløding it flyta myndi g tekst BSil k resun av vid ikrahu S g fara tr hva UR r KI y i n KISSTUKTG blødingar, skal nevnast, at Prehospitalsvidgerå bólkurin vil hava laboratori (viðgerð av sjuk- ið og allar blóðtappingar ul < } : Havnar. Teir meta at tad er | m ådrenn mi ai so innviklad og farligt at gera blóðproduktir, at tað eigur at verða samlað á ein- um staði. Men Klaksvíkar Sjúkrahús hevur ikki brúk fyri blóðproduktum. Sjúk- lingarnir á Klaksvíkar Sjúkrahúst blaða ikki blóð- produkur efur eina skurð- viðgerð. Teir blaða blóð og hava brúk fyri blóði og tað fáa teir. Eg skal samstundis nevna, at tað eru stór, donsk sjúkrahús, sum gera tað sama sum Klaksvíkar Sjúkrahús. Annars geva vit ofta sjúklinginum sítt egna blóð, og her eru vit framm- anfyri tey flestu í kongs- ríkinum. Í teimum fáu for- um, tá blóprodukur verða neyðug, kunnu tey fáast aðrastaðni frá. Bólkurin vil annars vera við, at metodimar á labora- toninum í Klaksvík eru ikki tíðarhóskandi. Her skal nevnast, at ein yvirlækni í klin. kemi, sum vitjar Klaksvíkar Sjúkrahús regluliga, metir at metodir- nar í hvussu so er eru á hædd við tær á Landssjúkrahúsin- um. Samanberingar Bólkurin hevur valt at sam- anbera Føroyar við Dan- mark, og so skunda teir sær at siga, at sama nidurstda Kl 7 Fh r á AKT 45InI KÍF á? fr á vil Dir uUunu r } > r a erig k á i komi 1 VIL Spur 4 nt ' r lond n UK tv Kl un 1 kKANM JU V i at onnur 10 vera við at samanborið á henda hátt, 1 al serføroysku um. Um nú Danmark sjålvt hevði samanborið seg vid Ongland ella Týskland, ja, so skuldu teir niðurlagt eini 50 sjúkraús. Men tað hava vit onki hoyrt um. Tvørtur- iméu hava tei hjarta- og livurtransplantauónir í tveimum stødum í Dan- mark. Tað rættasta var nokk at hava eitt norðurlendskt centur fyri hesum. Nýra- transplantatiónir fara fram á 6 ymiskum sjúkrahúsum í Danmark og er hetta sjálv- sagt alt ov nógv. Og skuldu vit samanborið Danmark við tað, sum bólkurin vil hava i Føroyum, ja, so nýtast tað bert at vera 3 sjúkrahús í Danmark. Harafturat verður Dan- mark eitt ár samanlíknað við Føroyar eitt annað ár, fyri ikki at tala um at statistiska tilfarið frå Danmar í vissum fórum er heili 50% skeivt. Í heila tikið má sigast at samanlíkningin er éseriøs og óálítandi meira hugt vidurskift Transportur Bólkurin roknar út hvussu langa tíð tað tekur at ferðast úr Klaksvík og úr Suðuroy. Tað verður til nakrar tímar. Síðani verður sagt, at hetta hevur onki at tyda. Tað hev- ur onki at týða, at 25% av fólkinum íeinum landi hava 2-3 tímar at ferðast til næsta sjúkrahús. Hesir tímar verða við- hvort til dagar (hetta hevur Tíðindablaðið CS | € it t 4 A á 4 K £ IKK t r ; . på á nevndin væl sanna viðhvert kemur afturíaftur. Vit eru eit oyggjaland við sera ruplun veðurlagi. Tann, sum hevur arbeitt á teimum sjúkrahúsunum hetta væl Næstan allir danir kunnu náa eitt sjúkrahús innan ein hálvan tíma. Sum nu er hava 70% av føroyingum henda møguleika og tað verður nokk ov kostnaðarmikið at hækka hetta talið. men tað er so ongin orsøk til at lækka tað. SMÁ kennir Peningur Tað verður nevnt, at tað føroyska sjúkrahúsverkið er kostnaðarmikið. Her verða gjørdar samanlíkn- ingar við tað danska. Men her má havast í huga, at tað danska heilsuverkið er eitt tað bíligasta í vesturheim- inum, og tað eru bæði danskarar og útlendingar, sum meta at hetta verk ikki longur hevur so hegan standard. Vit síggja ein fall- andi livialdur, vaksandi bíðitíðir og tá serligar við- gerðir skulu gerast, verða eisini útlendingar settir til at leiða. Føroyska heilsuverkið er ikki dyrari enn tad danska, og er nógv bíkgari enn i okkara grannalondum. Tå havt verður í huga vedurlag, oyggjar og hvussu avskor- in, vit liggja, ja, so er hetta ikki minni enn eitt bragd. Minka vit um útreiðslurnar til heilsuverkið, koma vit at síggja eiu fall í stødinum. > Sá