leygardagur 11. desember 1993síða 8

Síða 8 Tad er ikki á hvørjum degi, tíans heldur hverjum ári, at kvinnuskaldsøgur = verða skrivaðar her á landi Skaldsøgan "Ein mamma erein mamma” efur Oddvør Johansen viðger slík vidur- skifti, sum vit annars ikki tosa um alment. Oddvør Johansen sigur við Sosialin, at hon hevði seu sær fyri at skriva um kvinnumál á slíkan hátt, sum hesi veruliga eru. Hon heldur, at:tað er rætt at seta spurningar við leikluun, um vidurskift millum mann og kvinnu, um at ættleiða børn, um at fáa Óynskt børn, og at nema við spurningin um fostur- tøku Lýsir tidarskelå innussguni Søgugongdin fer fram sein- ast f 60 årunum og f 70 árunum, tå t.d. kvinnurgrsl an var í hæddini - Hetta er gjørt fyri at:lýsa hetta tíðarskeiðið, men eis- ini fyri at Anna kann vera bamleys nøkur ár. Eftir hes um leisti er innihaldid skip- að, sigur Oddvør Johansen. - Tå letur Onnu øvunda kvinnum, sum eru minni kompliseraðar enn hon. Heldur tú at kvinnur, sum ikki seta spurnartekin við egna lív, hava tað lættari? - Tað skerst ikki burtur, at nakrar kvinnur eru soleiðis háttaðar, at tær ikki seta spurnartekin viðegnan leik- lut Tær eru kortini altíð so takksamar og í góðum lag. Ja, eg haldi at tær liva eitt lættari lív. - Ein kendur, enskur rit- høvundur hevur sagt, at hann vildi heldur vera ein lukkuligur getufeiari, enn ein neurotiskur professari. Tad er nakad um tad. Vit hava lært at góðtaka - Tað liggur kanska eisini í uppalingini, at gentubørn verða ald upp til at innrætta seg eftir umstødunum. - Hetta var galdandi fram til sjeytiårini, tá kvinnu- rørslan tók seg upp. Kvinnurgrslan = setti spurningar við leiklutin hjá kvinnum í samfelagnum. Tær fingu politiskt medvit og vildu ikki góðtaka gald- andi óskrivaðar reglur, og krevdu at sleppa at realisera seg sjálvar. - Tað vóru kvinnur í út- búgving, sum fóru at tosa um kvinnufrígerðing, og mammu- Nr. 237 — 11. DESEMBER 1993 Oddvør Johannesen, rithøvundur: Orð: Dagny Mynd: Kalmar Brot úr hennara neyð og gledi - Hóast allir persónarnir í skaldsøguni eru fiktivir, so verð- ur altíð okkurt tikið burturúr eins egna lívi. Tað eru júst eins egnu livsroyndir, sum er grundarlag undir arbeiðinum hjá einum rithøvunda, sigur Oddvør Johansen ikki tær, sum búðu á kvinnuheiminum. - Hóast tú kundi hildið, at tað var meira neyðugt fyri einsamallar kvinnur við børnum at tosa um sín leik- lut, so var tað ikki veruleik- in. Kvinnumar á kvinnu- heiminum høvdu úr at gera, við bert at skipa sítt lív, undir teimum torføru um- støðunum. Tær høvdu ikki stundir at hugsa um kvinnu- rørslu. - Tað er helst eisini van- ligt, at tað eru tey betur still- aðu í samfelagnum, sum leggja lunnar undir nýhugs- an. Tey í hægri størvum lyfta tann Minni menta - Erlendur Patursson, sáli, segði einaferð, at tað var ikki arbeidararørslan, sum tók stig til at betra um vidur- skiftini hjå arbeidarastætt- ini. Tað vóru fólk í hægri størvum, sum lyftu arbeiða- rafjøldina og stuðlaðu teim- um, sum vóru minni ment." - Eg hugsi, at hetta sama var galdandi fyri kvinnu- rørsluna. Hesar sjålvstød- ugu og væl útbúnu kvinnur vóru samstundis tær, sum hgvdu orku og møguleika at fara á fund um kvøldarmnar, tosa um síni viðurskifti og hvussu hesi skuldu bøtast um. - Tær mammur, sum høv- du arbeiði og børn at ansa í gerandisdegnum, hevdu heldur ikki orku og yvirskot til meira enn tað í tí dagliga. - Vart ti vid í kvinnu- rørsluni? - Nei, eg var ikki bein- leiðis reyðsokkur ella luttók í kvinnurørsluni. Kortini haldi eg, at hetta tíðarskeið í kvinnusøguni er tað týdn- ingarmesta, sum er hent kvinnuni. Eg haldi, at kvinnurørslan var neyðug, men eisini at minni heppin sjónarmið fylgdu við - eitt nú at kvinnur kastaðu hatur á mannin. Tað havi eg ong- antíð góðuikið. Gjøgnum eld og vatn - Tú sigur einastaðni í skaldsøguni, at kvinnur kunnu ganga gjøgnum eld og vatn fyri mannin? - Tað hevur tú ivaleyst eis- ini sæð. Hugsa bert um kvinnuna aftan fyri politika- ran, sum ger eitt stórt sa gi : Jólatroó Nordmanns og Reyðgrann Stórt úrval lobbyarbeiði fyri men sum: ongantíð fær eitt herðak app í almenningi num. Slíkar kvinnur kundi eins væl sjálvar farið inn í arbeiði, men tær velja at vera manninum hollur stuð Hesar fara gjøgnum eld og vatn fyri mannin, haldi eg - Ein partur í skaldseguni erum Er tað torfør ari at fáa innivist Í átrúna bólkum á bygd enn í Havn? - Nei, eg hugsi ikki, at nakar munur er á átrúnaum hvørvi í Havn og á bygd Spurningurin er bert, um tú hevur verið innlimað áður, ella ikki. - Tað er sum við so nógv um, har fólk hava brúk fyri at innlima seg í bólkar av einhverjar orsøk. Hevur tú onkrar trupulleikar sum gera, at tú hevur brúk fyri at venda verðini bakið, fyrr at styrkja teg, so eru átrúnafel- agsskapir ein møguleiki. - Hetta er tað sama sum alkoholistar gera, um teir vilja leggja av at drekka. Tú fert inn í ein felagsskap, ú tú hevur brúk fyri stuðli. Tú vendir kanska styrktur aftur til versliga lívið. Soleiðis er tað eisini við árúnabólkum. Har er nógv gott, sum kann sumbra. - Eg havi koruni ongantíð kent meg væl í átrúnaligum umhvørvi, men har er nakað gott kortini. Eins og við kvinnurgrsluni, eg kan kortini bert góðtaka partar av hesum báðum skipanum. politisk! átruna Hvat er ein mamma? - Tú tekur nøkur viðurskifti fram og viðgerð tey, men kemur ikki til nakra niður- stóðu? - Nei, tað hevur heldur ikki verið ætlanin. Tað eru altíð viðurskifti hjá menni- skjunum, sum eru fyri ella iméu. Hugsa bert um spurn- ingin: Hvat er ein mamma? Vit vita hvussu ein góð mamma er, men vit vita uppaftur betri, hvør ein ring mamma er. Er Tilda, eldra kvinnan á bygd betri menniskja, sum hevur átt nógv børn og er nøgd við sitt liv? Er Sólvá Joensen vánalig menniskja, hóast hon gevur bam sítt burtur? - Er Sólva eitt vánaliga mamma, tí hon fær eitt barn aftrat sum er óynkst, men kortini vil hon ikki hava fosturtøku? - Tad er ein spurningur MANN, Er