mikudagur 29. desember 1993síða 13

ridindabladid €D sosialurin W Har longsulin er sprottin um. Hans Tórgarð, í bakgrundini Birita Mohr og Súsanna Tórgarð Gríma Royndin Leikrit og stjórn Eg: Dam Leikarar: Hans Tórgarð, Súsanna Tórgarð, Birita Mohr, Tummas Kastalag, Katarina Nolsøe Høgni Johansen Mynd og búnar Messiana Tómasdóttir Frumframførslan í Norðurlandahúsinum annað jólakveld var ein søguligur sjónleik- ur. Bara tað var nóg mikið til at tú ført at hyggja við bivandi hjarta. Harafturat var hann um ongan minni enn tjóðarhetju okk- ara Nólsoyar Páll, sum so mangar søgur og mýtur ganga um. Men óttin fyri einum álvarsomum lærustykki fullum av fremsta- fingrum um hetta stórmennið hvarv bein- anvegin. Leikurin Royndin um Nólsoyar Páll er ein dansandi lættur sjónleikur, sum roynir áskoðaran. Hann eggjar fyrst hoymina við trummusløgum og sjónina við litum og dansi, stíliseraðar rgrslur, sum ímynda hendingar. Leikurin er á ongan hátt ein frásøgn eins og vanligur sjónleikur, har á- skoðarin fyrst hittir leikararnar ein fyri og annan eftir og fær at vita leiklut teirra, áðr- enn hendingarnar taka við og leiða til eina hædd og loysn. Leikararnir standa á pall- inum og spæla fram leiklutirnar so hvert. Gåtufør byrjan Pallurin er tríhyrntur og á baktjaldinum lýs- ir spegilsmynd av honum, sum fram gjøgn- um leikin skiftir lit, fyrst hvítur, seinni reyð- ur, gulur og bláur. Leikurin leggur fyri við tónleiki og balletkendari uppstilling framman fyri bødili, sum stendur klårur við Hans Tórgarð og Birita Mohr øksini at hålshøgga. Leikararnir eru i vid um og síðum brúnum, reydum, violettum ellagulum búnum við hettu. Tað er einki, ið vísir hvar hetta fer fram — men vit eru iva leyst stødd í Fraklandi kollvelungarámi í 1790 árunum, og orð verður ikki mælt fyri enn fitta løtu inni í leikinum. Byrjanin er við ødrum orðum sterk og gåtufør, og áskoðar in má leita eftir sambandinum við Nólsoy ar Påll Byrjan og endi eru dómi um víddina i leikkynstrinum. Er byrjanin stíliserað (koreograferað), so er endin ein monologur, har kommandanturin greiðir frá støduni í Føroyum — friður hevur verið í seinastuni, ivaleyst tí at Nólsoyar Páll er ikki afturkom- in av seinastu ferðini úr Danmark. Endin á leikinum er nakað bráður — eins og áskoðar in ongantíð kann vænta sær skifti í leik- gongdini sum í vanligum sjónleiki Leikkynstrið Leiksnildirnar eru sum heild sjáldsamar á okkara leiðum. Ofta er bara talan um á- bendingar. Tað, sum Páll upplivir uttan lands, er víst í balletkendari ferð um pallin. Kríggini sum herjaðu í Europa um hetta mundið verða lýst við tveimum réttum íspeglum, sum dansa og gera keipur. Við hvert fara tvær hendingar fram í senn. Með- an kommandanturin og handilsmaðurin Groth skifta orð um handilspolitikk aftast á palli, fylgja konur einum barni til gravar frammi á palli. Soleidis verða valdsstødan og tær avleiðingar, hon hevur, víst. Men tað er júst, tá ið tað kemur til ordini, at tað bilar við hvørt. Styrkin fellur, tá ið handilspoliukkurin og stødan í landinum skulu umrødast. Sømuleiðis tá ið Páll kemur aftur av longu uttanlandsferdini, og tey skulu fortelja at genta hansara er gift beiggjanum. og hann í staðin fyri eyk neynið >skúmisleivins tekur Nólsoyar Páll. ti hann er hugukin av Napoleon Bonaparte. Hinvegin verður út longsul læutligan loftadur og vendur, tí -málið hjá longslinum finnur tú har longsulin er sprotun Í fyrstuni ger Páll, sum Hans Tórgarð spælir, ikki so nógv um seg, hann mennist sum leikur líður, og tað kenst náttúrligt Birita Mohr spælir væl hin høvudsleiklutin Tea, sum er spegilsmynd Påls — hon sum altid er i huga hansara, ti hon er skuggi hansara. Súsanna Tórgarð skiftir millum fýra leikluur, hon er tær báðar Ogvusligu og sterku skøkjan og »markedtenderskan« og hon er sullføra móðir og kona Páls. Høgni » sær NMavrik hansara Johansen skiftir eisini millum fýra leiklutir og ger mest vart við seg sum Brillumaðurin, sum tú mestsum fer at halda var ein skila maður. Katarina Nolsøe er kommandant frúan, sum hevur sitt serliga pláss, tå ið Brillumaðurin kemur á pallin. Komman danturin, sum Tummas Kastalag spælir, er júst ein eintáttað mynd, sum hann aloftast er í søgunum. Leikur og sega Bara summar av væl kendu søgunum um Nólsoyar Páll, eru við. Tær lýsa ikki ein kappa, heldur vísa tær tíðardámin ella hug- burðin í tíðini. Nólsoyar Páll rekur ikki Brillumannin nakran veg, teir eru heldur Birua Mohr ur sum javnlikar. Hinvegin samsvarar kommandantunn við ta keipumynd, sum mong munnu hav Leikunn kínir a av honum ur søgunum Ikki mytunum um Nól oyar Páll, nemur við onkrar og snarar teir um eit veg. Koruni kendu myndini, at mynduglerkamir hataðu hann og fegnadust ur ur kvæðum og teitum Nólsoyar Pál kemur heldur ikk: fyri. Fuglakvæði sjál andi hava grímu fyn andliud meðan tey kveða. Á tann hátt leggja tey den á tað grýluveitslukenda í kvæðinum, og leikunin allur er í grundini grýla Leikuru roynir ikki at finna tann »rætta« Nólsoyar Páll. Hann er ein roynd at tolka mýtuna — ti eitur hann heldur ikk: Nólsoyar Páll Royndin er ein samansettur sjónleikur við evni úr søgunum um eina tjóðarheyju Høvundurin og leikstjórin Egi Dam hevur snildisliga loyst seg frá evninum, lýsir tað ikki beinleiðis, men spælir upp ímóti kunn endar kiíkumnn við nal sleppa av við. Stór vegis men tey leika áskoðarans um tað — me ginparturin av ú, sum áskoðann heldur seg vita um Nóls oyar Páll verður als ikki borið upp á mål men tað er góður forkunnleiki at hava Malan Marnersdóttir Sosialurin — fimm ferðir um vikuna!