mikudagur 12. januar 1994síða 2

Glade hjørn” og stødan TÅ sjålvt "Det Glade Hjørn” tvs. Kondittaríið á Káta Horninum steingir, so sær svart út. Soleiðis málbar ein illa hýrdur og heldur skelkaður lesari seg við blaðið nú um dagarnar, nú ein av elstu fyritøkunum í landinum, bakaríið hjá Frants Restorff lat aftur og við sær í fallinum tók tað so eisini ein av horna- steinunum og eitt av høvudseydkenn- unum fyri virksemi og lívsvón í hevuðsstaðnum, Kondittarríið á Káta Horninum. HENDA myndin má sigast at vera rættiliga sigandi og skelkandi. Tí hver hevði roknað við, at sjálvt kondittaríið skuldi lata aftur! Hetta plássið, sum so mong av okkum hava vitjað fyri antin at rinda sær mødina, at hitta vinir og kenningar og mangt annað. Spurning- urin er so eisini, um ikki júst aftur- latingin av hesum hugnaliga hølinum er eitt varskóg til okkum øll! STØDAN í landinum er ring og tykist eisini at versna sum frálíðir. Alt tosið um at nú er komið á botn tykist einki hald hava í veruleikanum. Tí vit koma bara longur og longur niður uttan so frægst sum at hóma nakran botn. Hvat skal hetta enda við spyrja fólk. Bæði ótryggleikin og óvissan breiða seg. Tær mongu avtalurnar, suum gjørdar eru fyri at bjarga bankum og peningaskipanini hava heilt givið havt ómetaliga stóran tydning, men tað tykist bara ikki at vera nóg mikið til at venda gongdini. Tær sýnast oftani bert at vera ein dropi í havinum. Fleiri og fleiri ásanna, at stødan er nógv álvarsligari, enn nakað hevði torað at droymt um. Í dag sær tað ikki mætari út enn at fá ella eingin tjenar pengar longur. Fólk hava ikki ráð at rinda fyri sínar skyldur og heldur hetta fram uttan at nógvur fiskur kemur upp á land og fólk koma aftur í arbeiði, so er bert tann eini útvegurin og tað er at rýma. FÓLK eru við at vera desperat. M.a. tí verður nú tosað um at skipa fyri fel- øgum, har fólk saman byggja ein front móti bankunum við at lata vera at gjalda tað tey skylda. Hetta er ein fullkomiliga høpisleys og óhaldbar stóða. Ja hon er at sammeta við ein, sum spælir við eld. Tað er greitt, at fara fólk í hópatali at boykotta bankarnar, so rapa teir. Tí er hetta eingin loysn uppá samfelagstrupulleikarnar. Hinvegin eigur ein eisini at skilja fólk, tí tey hava einki at gjalda við. Tí meta vit royndirnar at stovna felag at taka upp dystin móti bankunum at vera eina seinasta varskóg til politikarnar. Hvat kunnu hesir so gera! Jú fyrst av øllum mugu teir ásanna, hvussu álvarslig stødan er. Og er hon so mikið ålvarslig, at hon er at samanbera við eina náttúrukatastrofu, so má eisini handlast hareftir. Tvs. at tað er skyldan hjá politikarunum og teimum stýrandi at lata donsku stjórnina, sum er hægsti mynduleikin í ríkisfelagsskapinum vita UM so er, at tær avtalur, sum higartil eru gjørdar, ikki vísa seg at hava ætlaðu effektina, so mugu tær endurskoðast og umhugsast má, um sterkari og annar lútur skal til. Er tað so, at alt samfelagið steðgar upp við teimum krøvum um sparingar og skerjingar, sum eru komin frá m.a. danskari síðu, so má hetta takast til nýggja viðgerð. Kanska eru rembingarnar millum sethúsaeigararnar tað varskógið, sum má fáa bæði okkara myndugleikar og okkara peningaverð til at gera støðuna upp og síðani stinga út í kortið av nýggjum - saman við donsku ríkismyndugleikunum. Har tað privata ikki orkar ella megnar: Landið má nú seta virk- semi í gongd Har sum Fiskavirking ikki megnar at skapa nakað, har má og skal tað almenna seta sær fyri at gera tað liviligt aftur við at fara inn og keypa og virka fisk. Nú má landsstýrið spæla út við nókrum Tað er nakað síðani eg hevði grein her í blaðnum, har eg umrøddi arbeiðs- loysisvidurskiftini og eg visti á ein møguleika at lætta eitt sindur um hesi vidurskifti. Eg hevdi rokn- ad vid at onkur får at gera vart vid seg hesum viðvíkj- andi, men tað tykist sum tey arbeiðsleysu ongan góðan eiga, tí enn hevur eingin latið við seg koma, og enn einaferð fari eg at gera vart við, at hetta lagið her hjá fram. Arbeiðsloysið veksur og eingin letst um vón. Tó frættist at nú er tryggingin komin á gravarbakkan og hon má bjargast fyri ein og hvgnn prís. Sjálvandi skal arbeiðsloysistryggingin bjargast og halda fram, men hvussu leingi halda tit, at hetta kann halda fram? Um einki arbeiði er, er eingin at gjalda í tryggingina. Eg hevði roknað við at arbeiðarafelggini fóru at gera vart við seg, men held- ur ikki frá teimum er komið nakað sum ber bráð av hvat ið gerast skal. Men tað skilji eg tóeitt sindur betur, tí teir, sum hava ta stóru ábyrgd- ina, Føroya Landsstýrið og samgongan, lata sum einki, og halda uttan iva væl standa til, um bert teir kunnu tøla arbeidarafjøld- ina vid at bjarga arbeids- loysistryggingini. Men so lætt fara teir ikki at sleppa úr hesum trupulleikum. Kommunurnar eru nú við lóg forðaðar at vera við í vinnuligum tiltøkum og somuleiðis eru arbeiðara- feløgini, sum saman við kommununum hava sett nógv til, eisini forðað. Tað, sum hevur verið drívkraftin á Tvøroyri, hevur verið samarbeiðið millum kommununa og fakrørsl- una. Her hevur fakrørslan Sverre Midjord: -Eg må i dag sanna, at fólkaflokkurin hevdi rætt i sini meting av Fiskavirking sett milliónir til fyri at tryggja arbeiðsplássini til sínar limir. Men nú gongur hetta ikki longur, og loysn- in, vit fingu, var so felagið Fiskavirking, sum nú skuldi fáa øll hjólini at mala. Tað var ikki eiti á, hvussu gott alt skuldi blíva. Bankarnir, teir settu við teirra donsku stjórum út í kortið. Tá tað vóru onnur, sum vildu vera uttan fyri henda ringin og biðið varð um somu sømdir sum Fiskavirking fekk við- víkjandi fígging, var svarið at tað letur seg ikki gera, eru tit ikki við, so verður virki tykkara afturlatið. Tit fáa ikki fígging á sama stødi sum Fiskavirking. Loysnin, sum koma skuldi fram til at tað skuldi bert vera eitt virki, ljóðaði væl og tað vóru fleiri, sum veruliga trúðu uppá hesa ganda- loysnina, sum kom fram serliga viðmælt av teimum donsku ráðgevunum og teimum donsku bankastjór- unum. Og út frá hesum bleiv Føroya Fiskavirking veruleiki — eitt úrslit av hes- um tiltaki var at ein lands- stýrissamgonga slitnaði. Landsstýrissamarbeiðið millum okkum og fólkaflokkin slitnaði júst uppá hesi viðurskifti og eg má sanna, at fólkaflokkurin hevði rætt í sinari meting av Føroya Fiskavirking. Hetta mistak okkara ger tað enn meira átrokandi at gera nakað annað. Tað ber ikki til bert at sita hendur í favn og so lata sum einki. Tað er týðuliga prógvað, at hesi viðurskifti, sum vit hava fingið her á landi, ikki | fóra til nakra framgongd. Tað kemur ikki gongd á aftur okkara samfelag. Og tá tað privata, sum er dyggiliga stuðlað bæði av bankunum og eisini av ver- andi landsstýri, ikki megnar uppgávuna, so má annað skinn takast um bak, tí tey gyltu lyfti, sum bankarnir og fiskavirking góvu, tey eru ikki til í veruleikanum. Vit kunnu bert kaga eftir hvat er hent í Sandoynni, har er heilt avtoftað og har fer ikki at henda nakað í bræði. Hetta sigur mær so mikið, at har sum Fiska- virking ikki megnar at skapa nakað, har má og skal tað almenna seta sær fyri at gera tað liviligt aftur við at fara inn og keypa fisk og virka fisk. Tað skal eisini um neyðugt skipa fyri sølu- virksemi av tilvirkaðu vør- uni. Tey arbeidsleysu kunnu ikki bíða longur eftir einum landsstýri, sum ikki tykist latast um vón. Um alt gong- ur sum teir ætlað, so verða teir ikki arbeiðsleysir fyrr- enn til heystar, og hesum ætli eg mær ikki at bíðaeftir. Landsstýrið, ja alt løgtingid, eigur at taka sær um reiggj her og nå, tf vit kunnu ikki diva uppå eina arbeids- loysisskipan, sum onga inn- tøkutrygd hevur, eisini or- sakað av ov lítlum arbeiði. Tað er upp á tíðina, at Føroya landsstyri spælir út við nøkrum, sum kann fáa vent gongdini. Møguleikar eru tøkir, tað er bara at fara í arbeiðsklæðini og tað cag- antíð ov skjótt. Sverre Midjord