týsdagur 8. februar 1994síða 2

Skynsamur oljupolitikkur Í farnu viku varð síðsta hond løgd á arbeiðið upp á lýsingina at bjóða út til forkanningar stóran part av føroyska landgrunninum í sambandi við eina komandi kolvetnisvinnu í Føroyum. Tað er oljuráðleggingarnevndin, sum landsstýrið setti nakað herfyri, ið hevur gjørt lýsingina, ið av kønum fólki verður mett at vera eitt gott og sera gjølla umhugsað arbeiðið. Hetta er eis- ini ógvuliga týdningarmikið, tí júst útbjóðingartilfarið til fyrstu kanning- arnar av fóroysku undirgrundini verður avgerandi fyri, hvat skal henda á hesum gkinum í framtíðini. Forkanningarnar ella tær seismisku kanningarnar verða tær, sum skulu rudda slóð fyri víðari og meiri kostnaðarmiklum kanningum, og harvið eru tær eisini fyrsta grundarlagið undir eini møguligari komandi før- oyskari oljuvinnu. Júst tí er alt útbjóð- ingartilfarið við treytum og krøvum av so stórum týdningi. OLJURÁÐLEGGINGARNEYNDIN hevur valt at geva tvey loyvi og tryggjar sær, at felggini, ið fáa loyvini, bæði skulu gera kanningar í gkjum, sum metast áhugaverd og gkjum, sum ikki hava tann stóra áhugan í dag. Tað er greitt, at nevndin væl og virðiliga hevur kunnað seg við royndirnar hjá ødrum og tað má metast sum ein tryggleiki hjá okkum øllum og ikki minst komandi ættarliðum, at nevndin ikki leypir um garðin, har hann er lægstur men veruliga tekur hetta stóra málið í størsta álvara og ger allar tær neyðugu kann- ingarnar og fyrireikingarnar. Og sjálv- at alt gkið verður kannað, og ikki bert tann “góði" bitin, sum eftir øllum at dóma tykist vera gkið nærhendis brestku oljufundini í blokki 204 og so gkini kring Sandoyar banka og har nærhendis. Hetta eru gki, sum eru lutvíst kannað og visa seg at "goyma okkurt". Her er bæði talan um seismiskar kanningar, sum Western gjørdi í 70-unum og um tyngdar- og magnetiskar kanningar. KREPPAN í Føroyum er vorðin høv- uðssamtaluevnið millum manna, og tað ger sjálvandi, at aðrir spurningar, eitt nú spurningurin um at leita eftir olju og gassi, eru ikki so frammaliga. Tað kann tykjast legið, tí júst her hómast ein glotti, tvs. ein nýggjur møguleiki at fáa samfelagið í gongd aftur. Sjálvandi er tað alt ov tíðliga nú at gera sær tankar um eina komandi oljuvinnu, tí fram- vegis vita vit ov lítið. Kortini eiga vit at geva hesum møguleikanum stórri ans - um ikki annað so fyri at halda lív í vónini. TAÐ er so nógv, sum í hesum tíðum er við at myrkjaleggja alt her á landi, og tí hava vit veruliga brúk fyri onkrum, sum kann halda lív í vónini. Hetta er so heldur ikki bert ein veruleikafjarur ynskidreymur, tí longu nú er eisini so nógv, sum bendir á, at olja og gass uttan iva eru í okkara undirgrund: Hetta er so helst eisini ein av orsøkunum til, at landsstýrið so fegið sær, at seismiskar kanningar byrja sum skjótast - tó ikki skjótari enn so, at vit sjálvi eru før fyri at seta tey krøv og tær treytir, sum tænir okkara landi og fólki. Oljuvinna ella ikki - í hvussu er eiga vit at brúka orku og tíð til at gera tær forkanningar, sum skulu siga okkum, fara víðari. HÓAST onkur vil halda, at tað hevur gingið ov seint at fáa gongd á “olju- ævintýrið", so eru tað tey mongu, sum fegnast um politikk landsstýrisins um ikki at leypa framav. Her hevur løg- maður, sum umsitur undirgrundina, ferð eftir ferð víst á, at vit mugu læra av mistøkum, sum eru gjørd áður og tí ikki skunda nakað igjøgnum, uttan at tað er væl og virðiliga kannað. Løgmaður setti oljuráðleggingarneyndina til at gera eitt tilmælið, og hetta varð til nógv umr- eddu frágreiðingina, sum millum fak- fólk og politikarar hevur verið nógv róst. Tað er greitt, at landsstýrið tí kennir seg trygt og torir at líta á dygdina í víðari arbeiðinum hjá oljuráð- leggingarbólkinum. Tí varð eisini avgjørt - m.a út frå oljurådstevnuni, sum varð hildin herfyri - at fara undir at fyrireika útbjóðing av seismiskum kanningum. Sosialurin hevur frætt, at tað er sera stórur áhugi millum útlendsk feløg fyri at vera við í hesum kanningum og vit kunnu so bert vóna, at hetta ger, at vit fáa júst tey bestu felggini til at gera arbeiðið. EIN skal ikki selja skinnið, fyrr enn bjørnin er skotin, verður tikid til. Og hóskar hetta orðatakið sera í hesum viðfangi. Vit skulu ikki taka nakað sum givið, áðrenn kanningarúrslitini koma, men kortini átti einki at verið til hind- urs fyri, at føroyingar - í hesum sváru tíðum, har alt tykist so svart fyri framman - seta sítt álit til, at olja finst í undirgrundini, og at hon er eitt rikidømi nevnilige tå vit fåa at vita antin olja og gass er í føroysku undirgrundini ella ikki. Tann dagin fyrstu prógvini eru fingin hómast eitt nýtt tíðarskeið í Føroyum, eitt tíðarskeið, har ungir føroyingar fara at útbúgva seg innan oljuvinnu við tí fyri eygað at kunna fáa arbeiði í heimliga umhvørvinum heldur enn at skula fara út um landoddarnar at forvinna sær inntøkuna. Tað sær ikki gott út fyri framman. Vit hava eitt sera stórt arbeiðsloysi, fiskastovnar, sum eru sera illa fyri og eina skuld, sum er vorðin himmalhøg. Tað er m.a. vid hesum í huga, at vit eiga at taka spurningin um oljukanningar í fullum álvara. Hóast vit vilja tað ella ikki, so hava vit skyldu til at kanna, hvat finst í undirgrundini. Hetta ikki minst mótvegis komandi ættarliðnum. Men skylda okkara er enn meira at bera okkum rætt at og ikki oysla henda møguleika burtur ella beina fyri honum, eins og mong dómi eru um á ødrum økjum. NÚ seta vit okkara álit á oljuráðlegg- ingarnevndina og landsstýrið, at tey halda fram við tí skynsama og hóvliga politikkinum á oljugkinum. Hóast vit enn eru á einum byrjunarstigi, so eiga landsins myndugleikar saman við vinnulívinum at gera neyðugu fyrir- eikingarnar til eina komandi nýggja vinnu. Her hevur dialogurin sera stóran týdning. Og vónandi verður tað so, at vit fáa eitt gott samarbeiði millum vinnulívið og oljuráðleggingarnevndina, sum landsstýrið hevur litið upp í hendi at andi er tað rætt beinanvegin at krevja, um tað í heila tikið er nøkur orsøk til at Sosialurin skal ikki ofra samhaldsfasta >Tað er ikki rætt at offra samhaldsfasta fyri at bjarga ALS. Skulu pengar lænast, eiga teir ikki við lóg at verða læntir frá teimum gomlu og teimum, sum gerast gomul. Samhaldsfasti eigur eisini at verða varðveiddur, tí hann verður álitið í framtíðini<, skrivar Eirikur Lindenskov m. a. í viðmerking til leiðaran í Sosialinum fríggjadagin. Tað var hugstoytt at lesa leiðaran í Sosialinum fríggjadagin. Hann var um arbeiðsloysisskipanina, og heitti greinskrivarin bein- leiðis á javnaðartingmenn um at lata gjaldið til sam- haldsfasta fara til ALS. Sosialurin , at tá vit nú í 25 ár bíðað eftir eini eykaeftirløn, so kunnu vit saktans bíða í eitt ár afturat. Júst her haldi eg, at Sosialurin er skeivari leið. Eingin loysn at taka samhaldstasta Min spurningur til Sosial- in verdur ti: Hvi skulu tey gomlu vid lóg tvingast til at læna ALS pengar? Vit eiga at gera okkum púra greitt, at tær 20 milli- ónimar, sum ætlanin er at læna úr Samhaldsfasta bjarga ongari arbeiðsloys- isskipan. Tað verður bert ein neyðloysn, so skipanin kann skinkla víðari í nakr- ar mánaðir. Hinvegin verður henda låntøka deyðadómurin yvir samhaldsfasta, tí verður gjaldið latið nú, fer tað neyvan aftur í samhalds- fasta. Skal vera prinsippmál Nú sigur greinskrivarin, at nakrir javnaðarmenn hava gjørt hetta til eitt prinsipp- mál. - Sjálvandi er hetta eitt prinsippmál hjá javn- aðarflokkinum! Sum øll- um kunnugt eru vit í ein- um valári, og okkurt er, sum bendir á, at vit fáa aðra leiðslu í Tinganesi eftir valið. Verður javnað- arflokkurin ikki við í teirri leiðslu, so kunnu vit vera 100% vís í, at samhalds- fasti verður avsagdur. Í løgtinginum er politiskur meiriluti fyri at avtaka grunnin. Kristiligi prestur í Klaksvík hevur havt upp- skot í tinginum um at av- taka samhaldsfasta, og hvørki sambandið ella fólkaflokkurin vilja vita av honum. Tí má tað vera javnað- arfloksins uppgáva at fáa og eitt tilfeingi, sum skal tryggja umsita hetta stóra málið. framtíðina hjá ikki minst komandi ættar liðum her á landi. Tað er tí greitt, at ; : komandi árið (árini) verður eitt tað sosialurin mest spennandi í Føroya søgu: Sjálvstýrisfólk aran. kóka suppu Tað kann undra, at tjóð- Varðveltið hugsjónina! veldisflokkurin hevur kú- Í krepputíðum verður grunnin at virka sum skjót- ast. Tá grunnurin er farin at virka, verður hann ikki avtikin aftur, og eftirtíðin fer tá at vera teimum takk- som, ið stóðu saman um grunnin. Fólkapensjónin er í dag ein sjálvfylgja Tað er í dag eingin sum setur spurnatekin við, um vit skulu hava fólkapen- sjón - tað er ein sjálv- fylgja. Men fara vit 35 ár aftur í tíðina, so var tað javnaðarflokkurin sum koyrdi hetta mál hart fram og fekk tað gjøgnum ført. vent í samhaldsfasta-máli- num, men at sjálvstýris- flokkurin, við hesi hug- sjónarleysu leiðslu, roynir at kóka poitiska suppu, undrar ikki. Sjálvstýris- flokkurin er als íkki fyri arbeidsloysisskipanini - hann atkvøddi ikki fyri henni í tinginum, og tað er við okkara stýrisskipan tað sama sum at atkvgða ímót- i. Sjálvstýrisflokkurin var við til at samtykkja sam- haldsfasta á sinni, men tá vóru aðrir menn, ið um- boðaðu flokkin Pensjónin hækkar ikki í framtíðini Vit mugu gera okkum púra greitt, at tað í framtíðini verður sera trupult at hækka fólkapensjónina. Ella fyri at siga sum er: Pensjónirnar fara ikki at hækka. Tí er samhaldsfasti ein kærkomin hjálp, tá hann fer at gjalda út. Ikki bara fyri pensjónistarnar, men eisini fyri skattgjald- mangan gingið við til kompromi, men vit eiga at vera varin ikki heilt at sleppa javnaðarhugsjónini. Tað er heldur ikki hvorki rætt ella rímuligt at seta tey arbeiðsleysu og pen- sjónistarnar upp ímóti hvørjum ødrum. Tað hevur hvørgin bólkurin uppibor- ið og úr tí spyrst einki gott. Greiðið frá samhaldsfasta Eg fari at heita á Sosialin um heldur at greiða lesar- um frá, hvussu samhalds- fasti virkar, enn at eggja javnaðartingmonnum til hugsjónarloysi. Upplýsið tit hvussu nógv hann fer at gjalda út, at hetta ikki á- virkar fólkapensjónina, greiðið frá hvussu solidar- isk skipanin er, tå øl