týsdagur 15. februar 1994síða 12

Síða 12 Nr. 31 — 15. FEBRUAR 1994 Tíðindablaðið CD VIDMERKING til grein i Sosialinum 10.2. August Wang um rúsdrekkalógina: »Smærri broytingar ynskiligar« fomanfyrinevndu grein verður m.a. skrivað, at Felagsnevndin fyri Fráhaldsfelggini skal í ein- um tíðindaskrivi hava sagt »af føroyingar hava nærum heimsmet í rúsdrekkanýtslu=. Vit skulu beinanvegin gera vart við, at Felagsskrivstovan hjá Fráhaldsrersluni (ei heldur Felagsnevndin!) ongantíð hev - ur sagt at føroyingar hava heimsmet í rúsdrekkanýtslu. Vit sendu 27.01. eitt skriv til blødini, har vit m.a. vístu á, at sølan av rúsdrekka er minkað umleið 30 prosent í 1993. Vit settu í hesum tíðindaskrivi tøl- ini fyri 1992 og 1993 upp ímóti hverjum ðrum. Minkingin í nýtsluni vóru hevuðstíðindini Hetta at rúsdrekkanýtslan var minkað sera nógv í 1993 vóru hevuðstíðindini. Men bæði Sosialurin og Fjúrtandi fingu tað til, at tíðindaskrivið í høv- uðsheitinum snúði seg um at føroyingar hava heimsmet í brennivínsnýtslu og drekking. Vit gjørdu eitt mistak, og tað var at vit ikki settu yvirskrift- Tab. 1.1 ina á sjálvi. Vit endaðu grein- ina við at siga at citat >Vón- andi fara fjølmiðlafólk og onnur áhugað at nýta hagiøl- ini fyri 1992, tá samanborið verður við nýtsluna fyri 1993. Vit skulu samtíðis minnast til, at føroyska skrásetta nýtslan av brennivíni per íbúgva enn er ein tann hægsta í heimin- um«. Hesin litli setningurin, sum var partur av einum stórri samanhangi um føroysku rús- drekanýtsluna í 1992 og 1993, bleiv av Sosialinum og Fjúrt- anda gjørdur til yvirskrift á greinini. Yvirskriftin kundi heldur verið »Føroyska rús- drekanýtslan er minkað 30 prosent í 1993« ella »Vin- nýtslan er minkað við 63 prosentum í 1993«. Vit vita ikki rættuliga hví fjølmidla- fólk altíð misskilja rúsdrekka- hagtøl og risdrekkapolitikk yvirhøvur. Hví royna fjølmið!- ar ikki heldur at viðgera okkara råsdrekkapolitikk meira sak- liga, t.d. hvussu virkar lógin í praksis?, t.v.s. bæði fyrimunir og vansar við okkara rús- drekkapolitikki. Vit halda okk- um hava lagt til merkis, at fjøl- miðlar eru glaðari fyri at skriva um negativar fylgjur av okkara rúsdrekkapolitikki, enn tær positivu. Fyri at venda aftur til sam- røduna við August Wang, so eru vit fult út greiðir yvir, at føroyingar ikki ava nakað heimsmet í rúsdrekkanýtslu, ogvitloyvaokkum at trúgva, at tað veit August eisini av, at vit vita! Tað, sum vit søgdu var, at brennivínsnýtslan í Føroyum enn er millum tær hægstu í heiminum. Vit kunnu upplýsa, at føroyingar í 1992 lógu á 4. plássi millum 32 ymisk lond, ið vanliga verða samanborin í råsdrekkahagtølum, men gloym ikki, hetta var einans hvat i brennivinsnytslu við- vikur, si hjålagda skjal frå SIFA og Norska Rusmiddel- direktoratet. August sigur vid greinskrivaran (tór), at vanliga verður nýtslan mátað í reinum alkoholi per íbúgva yvir 15 ár. Hetta er ikki heilt rætt, tí ofta verður nýtslan uppgjerd í rein- um alkohol-litrum per íbúgva, td. í vidløgdu hagtølum frå Årlig omsetning av alkohol í en del land, målt i liter ren alkohol pr. innbygger —— 1980-1990 Frankrike Spania Sveits Øst-Tyskiand Ungarn Vest-Tyskland Portugal Beigia Østerrike Danmark Italia Bulgaria Tsjekkoslovakia Australia Nederland Argentina New Zealand Canada Romania Storbritannia Finland SIFA. Tað, sum er avgerandi er at øll tølini, ið verða saman- borin, verða samanborin útfrá sama fólkagrundarlagi, t.v.s. „per ibiigva« ella síbúgva yvir 15 år«. Tølini hjá SIFA eru fyri 1990, vit hava tíverri ikki funnið nýggjari tel yvir brenni- vínsnýtsluna í hinum 31 lond- unum enn hesi. Brennivínsnýtslan er høg Um vit samanbera brennivíns- nýtsluna í Føroyum í 1992 við nýtsluna í hinum 31 londunum (1990 tel), so vísir henda at frammanfyri okkum lógu bara 1. Eystur Týskland 2. Ungam 3. Polen 4. Føroyar øll hini 28 londini lógu aftan fyri okkum hvat brennivins- nytslu vidvikur. f 1993 hendi tad, at føroyska brennivínsnýtslan minkaði 38 prosent frá 3,46 per íbúgva til 2,23 (100.927 I: 45.333 fólk) litrar av reinum alkoholi per íbúgva. Hetta førdi vid sær, at Føroyar fóru niður á eitt 13. pláss millum hesi somu 32 Tab. 1.2 Årlig omsetning av brennevin i en del land, londini. Við ødrum orðum kann sigast >At sjálvt um okkara nýtsla av brennivíni minkaði 38 prosent, so lógu enn heili 19 lond aftan fyri okkum«. Hetta var sostatt or- søkin til, at vit í greinini kundu siga, at føroyska nýtslan av brennivíni enn er ein tann hægsta í heiminum. Hetta merkir m.a., at bæði danir, norðmenn, sviar, bretar, írar og fleiri onnur liggja aftan fyri okkum hvat brennivínsnýtslu viðvíkur. Samlaða rúsdrekkanýtslan í Føroyum er lág Tað er púra rætt sum August førir fram, at føroyingar eru millum tey, ið drekka minst rúsdrekka í heiminum (minst til hann tosar um rúsdrekka ikki bert um brennivín). Vit drukku í 1993 6,18 litrar av reinum alkoholi per íbúgva yvir 15 ár ella 4,8 litrar per í- búgva. Um vit samanbera hesa nýtsluna við tey seinastu hag- tølini, ið SIFA og Rusmiddel- direktoratet hava nytt i frå- greidingini fyri 1993 (1990 målt I liter ren alkohol pr. innbygger 1983-1990 Argentina Australia Beigia Bulgaria Canada Chile Danmark Finland Frankrike Hellas Irland Ísland 7 Venezuela 3,3 Vest-Tyskland Note: Oppgavene omfatter det registrerte forbruk í de respektive land. Disse oppgavene vil for en del lands vedkommende være behettet med en viss usikkerhet Dessuten omfattes ikke det uregistrerte forbruk i form av hjemmeprodusert alkohol, 37 Øst-Tyskland 1,4 Østerrike turistimport eller smuglervarer Tall fra tidligere år kan fås ved hendvendelse til Rusmiddeldirektoratet World Drink Trends, 1992 edition Venezuela Se Peru Per íbúgva: | 1992 1993 | KE Føroyar — 6,52 4,8 | Produktschap voor gedistilleerde dranken tøl), so liggja Føroyar saman- lagt á einum 27. plássi. Aftan fyri okkum liggja bæði Noregi og Ísland, meðan Svøriki sam- anlagt liggur á einum 25. plássi. Føroyingar hava sostatt IKKI heimsmet í rúsdrekka- nýtslu, men liggja sera ovar- laga hvat brennivínsnýtslu við- víkur. Tað, sum ger at vit sam- anlagt liggja so niðarlaga, er fyrst og fremst okkara lítla vín- nýtsla og tann lutfalsliga lítla ølnytslan, sum tó næstan er tví- faldað síðan 1980 (hetta var ikki ein yvirskrift). Enn eina ferð fara vit at heita á fjølmiðlafólk um ikki at blanda begrepini rúsdrekka og brennivín saman, líkasum vit heldur ikki eiga at siga »grind og spik«, men »tvøst og spik<. Vinarligast Felagsskrivstovan hjå Fråhaldsrørsluni Føroyar Per íbúgva: 1992 1993 3,46 2,23 nr.4 nr.13