leygardagur 19. februar 1994síða 14

Í ár eru liðin 70 ár síðani Dr. Alexandrines Hospital varð tikið í nýtslu í Havn. Tað var byrjanin ul Lands- sjúkrahúsið, so sum vit kenna tað í dag. Sosialurin hevur tosað við Sannu Dahl Niclasen, sum saman við Paul Dahl, yvirlækna, vóru einsamallir læknar á hospitalinum eitt tíðarskeið. Sanna Dahl Niclasen starvaðist á Dr. Alexandrin- es Hospital, meðan hon las til lækna, og eisini seinni, tá annar heimsbardagi var av, kom hon heimaftur at ar- beiða á Hospitalinum í 1945 -47. Tað er hetta tíðarskeiðið, sum vit hava valt at lýsa gamla hospitalið, tíðina og umstødurnar at taka sær av sjúklingunum. Tríggjar deildir Pláss var fyri umleið 80 - 90 sjúklingum á Hospitalinum um hetta mundið, og sjúk- lingarnir lógu á trimum deildum. - Deild A var skurðdeild, og deild B var fyri barna- konur og tílíkar sjúkur, sum Sanna Dahl Niclasen tekur til. Hesar deildir vóru á nið- aru hædd. Á ovaru hædd var deildin fyri sjúklingar, sum fingu medisinska við- gerð og giktasjuklingar. Eisini var ein barnastova. Hóast tann parturin av Landssjúkrahúsinum, sum var gamla hospitalið, ikki sær út av so nógvum í dag, so búðu sjúkrasystrar eisini har, umframt at pláss var fyri læknaíbúð og umsiting. Tá Sanna Dahl Niclasen á 6lavsøku 1946 fór til ar- beidis á Dr. Alexandrines Hospital, hevdi Pauli Dahl, yvirlækni, verid einsamall- ur á sjúkrahúsinum í eitt ár. Av tí at seinni heimsbar- dagi varð av árið fyri, vóru allir læknarnir, sum høvdu verið í Føroyum undir krig- num, farnir aftur til Dan- markar. Vaktarskipanin Tað hevur ikki verið so torført at gera vaktarskema tá í tíðini. Pauli Dahl og Sanna Dahl Niclasen, sum vóru systkinabørn, býttu vaktinar upp soleiðis, at Pauli Dahl hevði vakt sunnudagar, og Sanna Dahl Niclasen - hinar dagarnar í vikuni. Tað bøtti tó um arbeiðs- trýstið, tá Jacob Højgaard, lækni, kom aftrat. Tá høvdu tey bæði vakt annan hvgnn Bert ein skurðstovna var á Hospitalinum, og har vóru allar skurðviðgerðir gjørdar. Myndin er frå umleið 1926, tá Heerup var yvirlækni Brot úr søguni hjá Dr. Alexandrines Hospital: Skurdgongin var middepilin Tað vóru ikki stórfingnar og glæsiligar umstýður sum læknar og onnur starvsfólk á Dr. Alexandrines Hospi- tali arbeiddu undir í byrjanini, men hóast arbeiðsdag- urin var langur og strævin, so vóru eisini góðar lotur. Tey kendu ikki til annað tá, heldur Sanna Dahl Niclasen Henda myndin er frá tíðar skeiðnum, tá børn vóru innløgd á Hospitalið, sum høvdu havt tuberklasmittuna ella aðrar sjúkur ið kravdi, at børnini fingu hvíld og góðan mat, fyri at koma fyri seg aftur. Børnini búðu í barakkini dag, og so hevði Pauli Dahl bakvakt, sum tað kallast. Kaffiborð eftir strævan dag á skurðstovuni Nógvar søgur eru um Paula Dahl og hansara leiklut å Hospitalinum. Hann ar- beiddi at kalla bædi nått og dag. Sanna Dahl Niclasen sig- ur, at hann var góður við sjúklingarnir, men at hann kundi vera eitt sindur ill- sintur. - Eg sigi hann ikki ringan fyri tað, ti hann hevði so nógv um at vera, sigur Sanna Dahl Niclasen, sum minnist aftur á dagar, tá tey høvdu nógv at gera á skurð- stovuni, og Pauli Dahl eftir arbeiði, bjóðaði starvsfólk- unum til kaffiborð á skriv- $ stovu sini. Pauli Dahl hevdi eisini stundir at vera saman vid starvsfólkunum. Skurðgongdin hevði ein týðandi leiklut í virksemi- num á Dr. Alexandrines Hospital. Hóast hesin partur av hos- pitalinum bert var ein gongd og tvey rúm ødrumegin og trý rúm hinumegin, tilsam- ans einar 10 - 12 metrar til longdar, so fóru allar við- gerðirnar fram har. Skurðgongin Sanna Dahl Niclasen: - Ein skurðstova var, har allar skurðviðgerðir vóru gjørdar á einum stað. Hetta vóru viðgerðir fyri bein, lungu, búk 0.s.fr. - Við síðuna av skurðstov- uni var lítið skolirúm, sum tey kallaðu kókirúmið, har ein dampkókari stóð, ið var nýttur til amboð o.a. í sam- bandi við skurðviðgerðir. - Aftrat hesum var eitt lítið rúm til autoenklavuna, L.v.s har amboð og klæði vóru Síða 14 Nr. 35 — 19. FEBRUAR 1994 Tíðindablaðið [ sostalurin } steriliserað. Hetta rúmið kallaðu tey Lítlastova, og har lógu eis- ini barnakonur, ið vóru komnar til at eiga, eins og smærri skurðviðgerðir vóru gjørdar í hesum rúmi, eitt nú svullir í fingri og tílíkt. - Hinumegin á skurð- gongini var skrivstovan hjá yvirlæknanum, har arkiv- goymslan eisini var, og inn- ast var eitt lítið rúm, har t.d. røntgent6lid stóð. - Tað var ein ggilig ferð- ing aftur og fram á skriv- stovuni hjá yvirlæknanum. Skurðgongin í álvara og gaman Øl, sum høvdu ørindi í goymsluni, komu inn, og øll, sum skuldu hava rønt- genkanning, gingu eisini gjøgnum skrivstovuna fyrst, umframt at tey, sum skuldu lata blóð ella taka blóðroynd, noyddust inn sama veg, sigur Sanna Niclasen. - Tað var ógvuliga trong- ligt á skurðgongini, og í dag er torført at skilja, hvussu vit kundu arbeiða undir slíkum umstødum, men tað gekk tó væl, og oftani vóru eisini skemtiligar letur, sigur Sanna Dahl Niclasen og minnist aftur á hending, tá sjúklingar lógu hvørt um annað á gongini, antin tí teir høvdu verið lagdir undir skurð, og bíðaðu eftir at vakna, ella tí teir bíðaðu eftir at fáa skurðviðgerð. - Har var mangan ikki verandi fyri fólki, sigur Sanna Dahl Niclasen. - Einferð minnist eg, at ein maður lá har, sum ikki var rættiliga vaknaður eftir skurðviðgerð. Hann bann- aði og blótaði. Undir liðuni á honum lá ein kona, sum júst hevði átt. Hon helt fyri, at maðurin átti ikki at bann- að so øgiligt í slíkari lotu, hann átti heldur at sungið sálmar. - Maðurin helt fram við sínum, og tá fór konan at syngja sálmar. Har lógu tey so, hvør í sinum lagi, meðan vit runnu aftur og fram. - Aðru ferð lá ein fullur maður har, sum skuldi inn í rúmið, har sálarligir sjúk- lingar vóru innlagdir. Tvey rúm vóru niðast á skurð- gongini, sum kallaðust "sellumar". - Júst tá lógu fleiri barna- konur á gongini, og vit skemtaðu okkum ófort at síggja henda mannin, sum lá og fiskaði við sneri í síni verð. Annars vóru eisini nógvar álvarsligar hend- ingar, har tað galt um at bera seg kvikliga at. - Einu ferðina kom ein barnakona inn. M6durkøk- an var loysnað og hon bløddi so øgiliga illa. - Vit fingu hana inn i skolirúmið, men stundir vóru ikki at fáa hana á skurdstovuna, og ti var hon