fríggjadagur 13. mai 1994síða 2

á P 4 . . Góð tíðindi EFTIR nærum deydatøgn í eitt år var aftur lív á einum av teimum fyrr so stóru ídnaðarvirkjunum í landinum mánamorgunin. Norðsetur í Hvalvík kundi eftir eitt sera umfevnandi og professionelt fyrireikingar- og kanning- ararbeiði lata dyrnar upp aftur fyri teimum fyrstu arbeiðsfólkunum og farið varð í gongd við at smíða tað fyrsta húsið í eini rød til Týskalands. HETTA eru góð tíðindi í eini krepputíð, sum hevur lagt stóran part av ídnaðinum í landinum lamið. Ikki minst kemur hetta sera væl við í júst byggivinnuni, sum er tann vinnan, sum er meinast rakt av kreppuni. At tað hevur eydnast leiðsluni á virkinum at fáa ein útflutning í lag - í eini tíð, har annars flest øll hava mist alla vóna og alt initiativ - halda vit vera einki minni enn eitt bragd. Tað er slík góð tíðindi, sum føroyska samfelagið hevur so nógv VIRKIÐ í Hvalvík fór í 80-unum undir at smíða sniðhús til at nøkta tann vaks- andi eftirspurningin eftir sethúsum i Føroyum. Hví ikki heldur smíða okkara egnu hús enn at keypa tey liðug úr útlandinum var ein drívmegin hjá teim- um, sum stovnaðu hetta virkið. Og henda sama drívmegin hevur so eisini verið grundarlagið fyri nú at fara eitt stig víðari, nevniliga at smíða hús í Føroyum til útflutnings. Hvat ringt vit enn siga um yvirupphitaða búskapin og nýtsluna í Føroyum í 80-unum, so eiga vit ikki at gloyma, at stóri eftirspurn- ingurin hesi árini hevur eisini verið við til at skapa og menna ymsar vinnu- greinar eitt nú húsasmíð. Og nú heima- marknaðurin bleiv mettaður standa vit so eftir við frægum handverkarum og eini stórari vitan (know how) sum vit ikki fáa brúkt. Tað vildi verið ómeta- liga spell, um hesi stóru virði ikki komu okkum øllum til góðar í framtidini eis- ini. Einasti útvegur fyri at varðveita og gera brúk av fólki og vitan hevur ti verið at leita út um landoddarnar Ein máti er at finna arbeiði í øðrum londum. Ein annar er at fara undir eina fram- leiðslu í Føroyum, sum síðani verður útflutt. Og tað er hesa seinnu leiðina leiðslan á Nórðseturvirkinum hevur valt at ganga. Ein skilagóð leið. TAÐ vildi verið sera spell, um hetta frálíka arbeiðsplássið varð stongt med alla helt stjórin á virkinum fyri í samrødu vid Sosialin í gjár. Fyri at forða tí fór hann undir at kanna møgu- leikarnar fyri at útflyta liðug sniðhús. Eftir drúgvar kanningar, sum hava kravt ein ótroyttiligan vilja og dirvi umframt hollan kunnleika og ráðgeving eydn- aðist tað so loksins at "koma gjøgnum nálareygað" og fáa ein útflutning í gongd til fyrrverandi Eysturtýskalands. Nú er talan bert um nøkur få hús í fyrstu atløgu men tó meta vit hetta Hvar vinnur, heykar ella dugvur fólkafloksins? Tað er eingin loyna, at tað seinasta árið ella bæði tvey er farin fram ein maktkamp- ur í fólkaflokkinum. At nú formaður fólkafloksins gevur skarvin yvir og boðar frá at hann ikki stillar upp- aftur til komandi val er bert ein ásannan av at heykamir í flokkinum hava vunnið á dúgvunum. Hvussu lítil leikpartur Jógvan Sundsteins veruliga hevur verið í seinastuni, vísa best tær hendingarnar, ið fram eru farnar í skatta- nevndini. Sum fastur limur í skatta- nevndini hevur hann verið noyddur at víkja sessin í nevndini, soleiðis at ein av heykunum kundi koma í nevndina fyri at gera tað, ið neyðugt var til tess at fáa fastatøkur á formanninum í skattanevndini. Tad uppskotið, sum JOgv- an Sundstein hevdi bodad frå, at skattafrii ágóðin hjá tingmonnum skuldi skatt- ast, hvarv sum døgg fyri sól, tí tað hevði ikki tann stóra áhugan hjá Svend Áge einki minni enn eitt bragd, tí nettup út- flutningur av ødrum enn bara fiski hevur verið so gott sum Omøguligur. Avleiðingarnar av kreppuni við vónloysi og initiativloysi hava so bara gjørt støðuna enn verri. Men tíanbetur - vit eiga framvegis fólk í landinum, sum ikki hava givið skarvin yvir og sum megna at sannføra bæði seg og onnur um, at royndirnar og ekspertisuna vit bygdu upp í góðu 80-árunum, skal ikki fara fyri skeyti. FYRSTA kravið fyri at kunna fara undir útflutning er, at tú hevur eina góða og kappingarføra veru. Tey umleið 400 húsini, sum Norðsetur smíðaði og setti upp kring landið hesi seinastu 15 árini, eru grundarlagið undir tí útflutningi, sum skjøtil nú er settur á. Drúgvu royndirnar og miðvísa leiðin alla tíðina at betra um hesi sniðhús eru nú bráddliga vorðin atgongumerki til ovurstóra húsamarknaðin í ti fyrrverandi Eysturtýsklandi. Men til tess at koma inn á henda marknað hevur so verið neyðugt við neyvari fyrireiking. Og hetta at selja eina vøru hevur ikki júst verið okkara sterka síða. Slíkt krevur so umframt eina dygdarvøru tey réttu fólkini at skapa tær neyðugu kontaktirnar og at fylgja hesum upp. Endaliga úrslitið skal so vera eitt sínámillum álit, sum tað eftir øllum at dóma hevur eydnast Norð- seturfólkunum at byggja upp millum kundarnar í Týskalandi og framleiðaran verandi løgmaður og ting- formaður tingmanningini frá, at sambært hansara tulking av tingskipanini, so skuldi kvalifiseradur meiri- luti til fyri at beina málið í fíggjarneyndina. Einki er so at siga til, at sjålvt floksfe- lagar Jógvan Sundsteins stóðu sum kánus, tí ongan- ti fyrr hevði tað verið í Føroyum. Ein kappingarfør dygdarvøra og professinalisma f øllum liðum hevur fingið útlendska keyparan at velja júst Norðsetur. NÚ kann onkur halda, at vit her gera ov nógv burtur úr júst hesum eina virk- inum. Til tað er at síga, at vit meta tað, ið hent er sum nakað gott, sum nakað nýtt, ið føroyingar alla tíðina hava tosað um og trådad eftir, men sum sjáldan hevur hepnast okkum. Hevur talan verið um útflutning hevur tað bara snúð seg um fisk, og heldur ikki hann hava vit borið orð fyri at vera nakrir meist- arar í at selja. MEN júst tann sannroynd at talan er um eina heilt aðra vinnu og eina vinnu, har vit hava lagt so nógva orku í at útbúgva tey ungu, nevniliga byggivinnuna, sum nú er á gravarbakkanum og í vanda fyri at doyggja út, ger, at hesin fyrsti sátt- málin hjá Norðsetur er einki minni enn ein stórhending fyri ikki at brúka orðið kollvelting. Nú vita vit sjálvandi ikki, hvussu fer at gangast víðari, eftir at fyrstu húsini eru sett upp í Týskalandi í juni og august, men vit mugu bara biðja til, at tað fer at eydnast Norðsetur at fáa veruliga gongd á aftur framleiðsluna í Hvalvík við útflutningi fyri eygað. Góða eydnu og gott í tykkum. SOSIALURIN MBF-husi nú meðan stilladsini standa uppi. Áhugað biðjast ringja Tlf. 17373 ella 12533 TILBOD ynskist at måla aðru ferð Ellefsen, ið hevði troðkað partamann sín úr nevndini, ella var tað bert avtalað spæl? Undir øllum umstød- um tykist nógv benda á tað í dag, tí tá tað nógv umtalaða skattamálið fekk 2. viðgerð og uppskot sett fram um at beina málið í fíggjarneynd- ina, reistist Jógvan Sund- stein úr sessinum, og meðan ein undrandi tingmanning lýddi á, >vegleiddi< hann tingformannin, soleiðis at tann meiriluti, ið taldi 18, var fyri at beina málið í figgjamevndin, ikki' var góður nokk. Hinvegin so greiddi fyrr- uttan neyðugt við 20 atkvødum fyri at beina mál í aðra neynd. Men í dag síggja vit hví tað var so neyðugt hjá fólkaflokkinum at forða fyri at figgjarnevndin fekk mál- ið. At sami Jógvan Sund- stein, eftir at vera koyrdur út í kuldan, einki hevur ímóti at fáa nýval, ið hevur við sær at hann ikki verður nið- urgjørdur meira enn neyð- ugt av fólkafloksheykun- um, skilir ein sera væl. Bert spell at ein so reiði- ligur maður varð noyddur at lúta fyri teimum víð- gongdu, ið nú eru við at taka kvørkratak um tann flokk, ið hóast alt við honum sum formanni hevur kunnað samstarvað við allar flokkar á løgtingi. Tann tíðin sær so út til at vera farin, eins og dagarnir eru við at vera taldir hjá teimum skynsomu og moderatu krefturum, ið hóast alt hava um íkki til fulnar, so í stóran mun køvt tær ultrakonservativu kreft- irnar, sum í fleiri fórum hava stungið hógvarnar undan, men sum nú fáa alt valdið á ti føroyska fólka- flokkinum. Men hvør veit um ikki tann skynsami vongurin av veljarafjøld floksins sær vandan, nú heykarnir eru um ella longu hava tikið valdið og út frá ú møguliga fáa formann flok- sins at broyta stóðu, soleiðis at hann verður eitt av val- evnum floksins, tá val verð- ur, kanska í úrtíð sum tat sær út í løtuni. Livst so spyrst. Frank Davidsen