mikudagur 25. mai 1994síða 2

Mugu ikki lata okkum trýsta av bretum STÓRU trupulleikamir í samfelagnum taka so nógva tíð og orku hjá flestu før- oyingum, at helst fá geva sær fær um tveir annars aktuellar spurningar, sum kunnu fáa avgerandi ávirkan á ikki bert okkara framtíð men á framtíðina hjá okkara eftirkomarum serliga. Vit hugsa her um eina komandi føroyska olju- TAÐ er skeivt at fyrigykla sær, at oljan verður okkara bjarging. Soleingi vit ikki hava nakra ftøkiliga vitan um meguligt oljurikidømi í føroyskum ski kunnu vit heldur einki siga um, at olja fer at fáa avgerandi týdning fyri okkara samfelag. Men kanningar og fyrireiking eru altavgerandi fyri okkum, skulu vit koma víðari og leggja lunnar undir eina komandi vinnu á hesum gki. Tískil eru tær kanningar og fyrireikingar, sum verða gjørdar í løtuni, so tydnignar- miklar. LANDSSTÝRIÐ hevur valt at fara hóvliga fram men samstundis miðvíst. Serfrødinganevndir eru settar ai gera ymisk arbeiði og út frá hesum er so far- ið víðari fram stig fyri stig. Eitt týðandi og avgerandi stig varð tikið fyri stuttum, tá eitt amerikanskt felag fekk loyvi at gera seismiskar kanningar í okkara undirgrund. Helst eru tað fá av okkum, sum í løtuni geva sær fær um, hvat hetta kann bera í sær, tí enn vita vit lítið og einki. Men veruleikin er tann, at tær kanningar, sum byrja longu í næsta mánað, kunnu koma at kollvelta alt okkara samfelag. Tær kunnu verða okkara bjarging - ikki minst um tað fer at taka langa langa tíð, til fiskastovnar- nir koma fyri seg aftur. UM somu tíð sum hesar týðandi kan- ningar verða gjørdar, fara fram sera tydningarmiklar samrådingar, sum snúgva seg júst um sama mål, nevniliga undirgrundina og møgulig råevni. Sam- rådingar okkara vid bretar um framtidar markið millum Føroyar og Bretland Davi kunnu visa seg at vera tær mest týðandi samrådingamar fyri Føroyar nakrantíð í søgu okkara. Tað snýr seg her um rættin til undirgrundina, um ognarættin til ein part av landi okkara og einum møguliga stórum rikidømi. Lítil dugur er í at finna oljurikidømi í fáa rættin til somu undirgrund. Tí er ikki ov nógv sagt, at Føroya fram- tíð í hesum døgum liggur í hondunum á teimum fólkum, sum landsstýrið hevur litið upp í hendi at samráðast við bretar, og her serstakliga formanninum í nevndini, Árna Olafsson. Onkur vil siga, at her er bara talan um nakrar samráðingar, sum skulu fáast frá hondini. Tað er nógv meira enn tað. Talan er um ognarrættin til stór øki bæði eystan og sunnan fyri Føroyar - øki, sum Stórabretland ger krav uppá. Tá hugsað verður um, hvussu væl mannaðir bretar eru til hesar samráðingar, og hvussu nógvar fløgur teir gera í oljuøkini vestan fyri Hetland, so ivast neyvan nakar í, at fyri bretar hava samráðingarnar við føroyingar ómetaliga stóran týdning. Og hugsa vit so víðari, at vit einans eru 45.000 menniskju móti teimum mongu milliónunum av bretum, so er greitt, at marknaspurningurin fyri okkum kann vera eitt og alt. SUM í so mongum ødrum fórum er tað hitt einstaka menniskjað, tess klók- skapur, vitan, hugflog og tess evni at tosa og samráðast við onnur, sum eru avgerandi fyri eitt úrslit. Gott nokk er tað landsstýrið, sum hevur stungið út í kortið eina kós í hesum samráðingum, men tað vilja fyrst og fremst vera tey fólk, sum sita við samráðingarborðið, ið eru avgerandi fyri, antin vit fáa eitt gott ella eitt vánaligt úrslit. Nú frættist, at samráðingar hava verið millum partar- nar, men at ósemjan enn er “stór". Hóast partarnir nú betri skilja hver annan, so standa teir eftir øllum at dóma enn langt frá hvørjum ødrum. Tað skilst, at føroyingar vilja ikki geva seg so lætt, sum bretar kanska høvdu vónað tað. AT teir hava fleiri fyrimunir fram um okkum er helst ein sannroynd, men tað eigur ikki at fáa okkum at fella í fátt. Og alt talar eisini fyri, at tað vilja okkara fólk heldur ikki. Fyrimunirnir at fáa alla ta ókeypis ekspertisu, sum teir hava brúk fyri enn vit, og so um- boða teir eisini Ometaliga stór peninga- áhugamál, sum aftur ger teirra støðu so nógv sterkari enn okkara. Bretski oljuí- dnaðurin sær fegin, at her kemur ein skjót loysn, og ein loysn, sum gongur bretska kravinum á meti. Men tað at vit eru fá og ikki hava somu peningaligu møguleikar sum bretar eigur ikki at gera okkum veikari. Tverturímóti eiga vit at meta hetta sum eina styrki, ja kanska sum bardagan millum David og Goliath. EIN skjót loysn hevði sjálvandi verið tað besta fyri báðar partar, ikki minst fyri bretar, tí har vita vit, at oljuídnaðurin ynskir eina skjóta loysn, ti hann skal jú tilrættaleggja sín fløgupolitikk upp á, hvussu økid millum Føroyar og Bretland verður býtt. Tess skjótari bretar kunnu trýsta sína loysn igjøgnum, tess betri fyri bretska oljuídnaðin. Og júst hetta, at bretar hava brúk fyri eina skjótari loysn kann vera at meta sum teirra Akilleshælur.Tí við ikki at góðtaka bretsku krøvini útseta vit eina skjóta loysn, og hana kunnu bretar sum sagt illa liva við. Tað kann tí hugsast, at bretar fara at kenna seg noyddar at slaka enn meira upp á krgv síni. Er tað nakað, sum oljuídnaðurin ikki dámar, so er tað Óvissan um eitt ávíst komandi oljuøki, eitt nú hvør eigur tað osfr. SJÁLVANDI hevur ein skjót loysn eisini tydning fyri føroyingar, tí tað kostar at halda fram við slíkum sam- ráðingum. Og eisini tí at vit hava brúk fyri at økini við Føroyar kunnu vera mett sm stabil gki, har tað er greitt, hvør eigur hvat. Men fyri at brúka orðini hjá føroyska samráðingarleiðararnum: “Ein góð Her er talan um alt ov stór virði til at vit í dag skulu geva okkum fyri bretskum trýsti. Vit hava eisini skyldur mótvegis okkara eftirkomarum. Vit hava í veruleikanum bara fingið landið til láns frá teimum og tað er okkara ábyrgd at umsita tað við hetta er so sætt tað er sagt. skili. Og her áliggur okkum eisini skyldan til ikki at lata bretum rættin til hetta land. Tað er skylda okkara at stríðast fyri hesum rætti. Vit taka tí fult ini, tá hon heldur fast um sjónarmiðið „ um miðlinjuna. Miðlinjan hevur verið praktiserað sum fiskimark nú í nógv nógv ár og einki er meira nátúrligt enn, at hon eisini verður undirgrundarmark. VIT ivast ikki í, at føroyska samráðing- arnevnd okkara ger eitt gott arbeiði og serliga hava vit álit á leiðaranum í nevndini, Árna Olafsson. Landsstýrið hevur borið seg rætt at at seta hann í henda so týðandi sessin. Men harfyri mugu vit ikki halda, at alt gongur av sær sjálvum. Tað er nevniliga eisini ein spurningur, hvussu nógv okkara polit- ikarar leggja í hesar samráðingar og her kemur spurningurin inn í myndina, hvussu nógvan pening vit eru sinnað til at lata til umrøddu samráðingar. Tað er greitt, at tað kostar at føra slíkar sam- ráðingar. Eftir okkara tykki hava vit ikki ráð til at spara á hesum øki. Tað er at vóna, at myndugleikamir, tað verið seg í Føroyum og í Danmark lata nevndina fáa alla ta orku, td. serfrødin isu, sum er neyðug á økinum. Tí skal tað vera vón okkara, at landsstýrið og ríkismyndugleikarnir veruliga satsa uppá at geva føroysku samrådingarnevndini allar hugsandi “midlar", soleiðis at hon alla tíðina hevur ta neyðugu vitanina og ráðgevingina, sum brúk altíð er fyri. Um vit so skulu til at gjalda nógvan pening fyri at fáa henta útlendska ráðgeving so eiga vit at gera tað. Harvið er ikki sagt, at okkara egnu fólk ikki duga sítt kramm. Men talan er um eitt so stórt øki, at vit eiga ikki øll tey fólkini, sum ein skuldi trúð eru neyðug at brúka sum ráðgeving í slíkum samráðingum. Eingin Í samgongu við sjålvstyrisflokk Tær hendingar, sum eru farnar fram í seinastuni, geva eina týðuliga ábending um, at eingin flokkur fer í samgongu við sjálvstýrisflokkin aftan á tað taktiska spæl, ið flokkurin hevur ført við einum formanni, ið rennur skjótari politiskt enn beinini kunnu bera hana skrivar Frank Davidsen, tingmaður Man Helena Dam á Neysta- 'Kø halda veljarar sjálvstýr- isfloksins vera politiskar analfabetar? Tá Helena Dam á Neystabø og Karl Heri Joensen ikki fingu Lassa Klein frá við góðum, framprovokeraðu tey ístað- in fyri eitt nýval, uttan at gera sær greitt, at tey sjálvi hava skapt eina stóðu, sum kann gerast teirra egna Waterloo. Tað er væl eingin loyna, at tá Helena Dam á Neysta- loysn er betri enn ein skjót loysn", so er SOSIALURIN bø av ávísum orsøkum kom og aftan á valið var at hon veruligur politikkur dagar- sum eitt stjømuskot upp í við sínum politiska nar frammanundan upp- sjálvstýrisfloksins, ið tryggjaði henni sess á løg- tingi, so var tað fyrst og fremst við tú í huga, at tryggja sær sjálvum eina politiska framtíð (karrieru), meðan tað flokspolitiska meira gekk út uppá hvar møguleikin vár bestur til at verða borin inn um tinggátt. Ikki var long tíð fráliðin til tað varð greitt, ja val- skeiðið var nóg illa byrjað, tá sást longu eitt greitt tekin um at hon hevði ætlanir um at taka valdið í tingbólkin- um, uttan at geva sær far um hvat avleiðingar tað kundi hava fyri kjarnu sjálvstýris- floksins í Eysturoy og Norðoyggjum. Eitt av hjartamálum hennara í valorrustuni eins reinleika skuldi gera upp við tann politikk, ið var førdur í fyrsunum, ein av- gerð, sum longu tå vísti, at hon einki hevði ímóti at heingja sínar partamenn út, um tað kundi gagna henni politiskt. So leingi sum Asbjørn Joensen, sáli, var á lívi, høvdu Lasse og hann tam- arhald å støduni, men so skjótt sum stødan broyttist og Lasse bleiv einsamallur, var tad bara ein spurningur um tíð til nakað ålvarsligt: fór at henda í tingbólkinum. Tá Helena Dam á Neysta- bø roynir at geva fólki ta fatan, at orsøkin til at hon sleit samgonguna var tí at tað meira og meira fór fram ein taktik politikkur enn ein søgnini, so er tað neyvan Sannleikin er helst tann, at fyri at fáa stórri vald í Framhald á síðu 24 V4-tolini í drátti nr. 1038 21. mai 1994 Tølini: 09 - 18 - 78 - 00 - 94-97-91-61 - 74 - 66 - 30-15-39 - 68 - 67 - 75. Vinningur: 15.340,- kr.