fríggjadagur 27. mai 1994síða 2

stevna NORÐOYASTEYNAN er tann fyrsta av teimum »gzomlu« stevnunum. Við Norðoyastevnuni er summar- ið komið og hóskar tað væl til, at fyrsti summardagur eftir álmanakkanum var í vikuni. Tað skerst ikki burtur, at stevnubýurin er nakað heilt fyri seg. Klaksvíkin var í ár- tíggjur okkara fremsta fiski- vinnupláss. Býurin vaks fram úr fiskivinnuni, tá fríhandilin kom og Føroyar vórðu loystar úr monopolhaftinum. Útróð- Mark Jan Miller. Ty 'Krisjan Daht urin á Norðhavinum, slupp- fiskiskapurin, línuflotin, trol- araflotin — alt setti sín dám á býin. Tað fyrsta, tann vitjandi legði til merkis, var, at her var eitt sterkt fyritakssemi, her var virkishugur og framtíðar- vón. Ja, tað var, sum um Klaksvíkin ongantíð svav, uttan tá id tær stóru uppiløg- urnar vóru. MEN Klaksvík var meira enn fiskivinna og fyritakssemi. Eitt blómandi mentanarlív hevur eyðkent býin alla eftir- krígstíðina. Her eru orkestur, sangkór og sjónleikarfelag. Her virkaðu nakrir av okkara málarum og myndaheggar- um. Hesi eru gll fólk, ið hava rikad føroyskt mentanarlív og sum vit allir føroyingar hava nógv at vera takksom fyri. Og so ikki at forgloyma tann mentanartáttin, ið ítróttin umboðar. Klaksvíkin var fyrsti býur við ftréttarhøll og ein hin fyrsti við nútímans svimjihøll. Alt bendi á hesa somu optimismu og sama frameftirvenda fyritakssemi. MEN brotasjógvarnir raktu eisini henda stolta og livandi bý. Eina tíð sá alt svart og vónleyst út, men so mentist aftur. Kvinnur og menn við á- ræði, stovnar og feløg við á- byrgdarkenslu fyri limum og borgarum vildu ikki lata sær lynda at sita og bíða til byro- kratarnir við Holmens Kanal og í Tinganesi høvdu pjakað seg lidnar. Tey reistust, tóku egna lagnu í egnar hendur og nú lýsnar fyri framman. Vit ynskja Klaksvík og klaksvík- ingum góðan byr framyvir eins og vit ynskja øllum — norðoyingum sum gestum — eina góða Norðoyastevnu Sosialurin Steðgið ørskapinum Sambandið vil lækka lønirnar 30%, men ein lónarskurður leggur lunnar | undir eitt stættasamfelag, ið vit ikki kenna til, hóast søgan sigur frá stórum | stættamuni. Politiskir kannustoyparar royna at gera sær dælt av kreppuni. Roynt ve- rður at trýsta "fidusir" ígjógnum, meðan tað áhaldandi verður trútta niður í | okkum at stundir ikki eru til at umhugsa seg, skrivar Eydélv Dimon. Nú fær veljarin møguleika at siga sína hugsan um, hver, ið skal stýra landinum tey komandi 4 árini. Men hóast stóru ónggdina mil- lum manna, so benda for- søgnir á, at helvtin av før- oysku veljarafjøldini ikki ætlar sær á val ella fer at at- kveða blankt valdagin. Føroyskur politikkur er á einum vegamåti. Fleiri gøl- ur, sum eru komnar undan kavi, benda á, at politiska umsitingin hevur verið ov lítið nærløgd, og í kjalar- vørrinum er politikaravam- lið komið í hæddina. Alt hetta hendir nú, tá ið kanska størstu avgerðir nakrantíð skulu takast, um hvussu vit ætla at endurreisa samfelag - ið. Hetta verður samstundis at avgera, hvussu samfelag - ið skal síggja út í framtíðini. Hvarerfólkaræði Men verður valluttøkan ei- nans 50%, tá kunnu 25% av veljarunum avgera hvor verður politiski meiriluti og kann skipa samgongu. Hugsað út frá einum stutt- skygdum sjónarmiði, so skilir ein kanska hví fólk koma til hesa niðurstøðu, at tað er líkamikið, hvor, ið stjórnar landinum. Hetta — at vit eru sett undir ad- ministratión av lángev- ara. - at ongin tykist at hava nakrasannferandi loysn á kreppuni. - at 18-20% av føroying- unum eru arbeiðsleysir - at 2000 landsmenn flut- tu úr Føroyum í fjør 0.s.fr. Aktion ikki reaktlón. Men um vit ynskja broyt- ingar, so er neyðugt, at vit gerast meiri virkin og ikki líkasæl. Sagt stutt, at vit fáa eina "aktión" og ikki eina reaktión, har vit skuffað siga "Tað ger tað sama“. Kreppan átti at hava lært okkum, hvussu vandamikil líkasæla er, og hverjar fylgjurnar eru. Mugu geva fólki vónina aftur Nógv hava í dag mist stríðs- viljan. Tí mugu stig takast, sum kunnu geva fólki vón- ina aftur. Tá fólk hvønn mánaða mugu yvirtrekkja lønarkontoina og, ikki hava til tað mest neyðuga eftir at føstu útreiðslurnar eru gold- nar, so missa tey stríðs- viljan og geva uppat. Nú má hetta ikki skiljast soleiðis sum, at eg haldi at endur- reisingin kann gerast løtt, men politiskt má skipast so- leiðis fyri, at stríðsviljan verður varveittur, og tí má beinleiðis skatturin linkast, annars verður ongin endur- reisn. Peningurin má heldur fáast inn við avgjøldum á verður sum ikki eru bein- leiðis neyðugar. Men fyrsta stigi fyri at vinna á vón- loysinum, má veljarin sjálv- ur taka , og tað er at fara á val. Hetta er ein treyt, um vit skulu hava álit á poli- tikkarunum, sum skulu skipa endurreisingina. Lætt er at gera sær dælt av kreppuni Politiskir kannustoyparar royna at gera sær dælt av kreppuni. Roynt verdur at trysta "fidusir" ígjøgnum meðan tað áhaldandi verður trútta niður í okkum at stundir ikki eru at umhugsa seg. Otryggleikin millum manna, og tað, at politikkar- arnir ikki kunnu vísa á loys- nir, sum kunnu lætta um her og nú, ger tað lættari at ma- nipulera veljaran. Kreppan gevur gróðrarlíkindir til panikkloysnir. Og sambært verður sum er talsflokkur fyri at lækka lønimar 30%, sum á henda hátt hevur vunnið sær undirtøku. Lenarskurður Jarðleggur væl- ferðarsamfelagið Vit mugu gera okkum púra greitt, at ein lønarskurdur uppá 30% , sum skal fíggj- ast við 30% skattalætta fer at geva vælferðarsamfelag- num mønustingin. Hóast vit kunnu vera ymisk á máli um, hvat stødi føroyska samfelagið hevur í dag, so er tað hóast alt eitt vælferð- arsamfelag. Skal komm- unu- og landskatturin figgja lønarskurdin, tá verður neyðugt við brúkaragjaldi at figgja tað, sum skatturin nú gjaldið, so fer samfelagið —— Ein lønarlækking sum skal flegjas vid at skatturin skal lækkast samsvarandi gevur okkara samfelagsskipan mønustingin, skrivar Eyðólv Dimon. als ikki at kunna varveita tað stødi, sum tað hevur í dag. Og hvussu verður stødan hjá flestu okkara tá ? - Orka vit at gjalda brúk- aragjald ? - Hvussu verður við ALS og okkara arbeiðsleysu ? -2.75% av lønini til ALS, tålønin er lækka 30% røkk- ur ikki langt - Hvussu við pensjónu- num ? — Landskassin orkar íkki sum er at hækka pensjón- irnar á eitt rímiligt stæði - Hvussu við sjúkrahús- verkinum ? - Hvussu við føroyska skúlanum ? - Hver fer at hava ráð at ganga í skúla, um vit eisini skulu gjalda fyri at fáa undirvising ? 0.s.fr. Sambandi, Sjálvstýrið og Fólkaflokkurin fyri lønarlækking Ein lønarskurdur leggur lunnar undir eitt stættarsam- felag, føroyingar ikki vita um, hóast søgan sigur frå stórum stættamuni. Millum annað hetta skal stóða takast til komandi legtingsval. flokkurin og Sjálvstýris- flokkurin stuðla ætlanunum um lønarskurd, og tí er ein atkvøda fyri hesum flokk- um samstundis ein atkvøda fyri 30% lønamidurskurdi fyri løntakarar. Eyðólv Dimon