leygardagur 2. juli 1994síða 17

Tíðindablaðið (SHU Nr. 124 — 2. JULI1994 Eyðólv Dimon, valevni javnadarfloksins í Suðurstreymoy, skrivar: Figgjarlogin — Ikki eitt roknistykki, sum altíð skal ganga upp, men eitt amboð, sum kann og skal nýtast, skrivar Eyðólv Dimon m.a. Fyri tann, sum hugsar um landið, sum var tað eitt van- ligt húsarhald, ella ein lítil fyritøka, kunnu krøvini frá dønum um javnvág á fíggi- tykjast vera sunn Vit hava yvirtikið arlogini fornuft nógva skuld frå privata nnulivinum t hava i ráð ul tað sama sum vrr. Tí novdast vit at taka har tænastur almenna nøkur hørð ár og væutungar få ikk: eru sum Írammanund- aftan å kann so alt ger ÍSÍ gol di 50 einfalt hev alt bara erið, um hit almenna onki liggjarig! Sambar hevdi vid resuna av samle- Landskassin er ikki ein husarhaldskassi Í veruleikanum er almenni sektorurin sjálvandi tætt samantvinnaður við allar aðrar partar av samfelag- num, og virksemið í al- menna sektorinum hevur á alt annað vid- fyri sama hått sum virksemi f landinum fevnandi avleidingar buskaparligu gongdina er tað beinleiðis livs- hættisligt fyri samfelags- búskapin at hugsa um landskassan sum var hann ein vanligur húsarhalds- kassi! Ein stór eind Júst tí, at tann pengur og tað virksemi, ið stavar frå ti al- menna hvorki er verri ella betri enn tað, sum kemur frá restini av samfelagnum, hava almennu útreiðslurnar og inntøkurnar avleiðingar fyri búskaparstóðuna í land- inum sum so; men tað, sum ger almenna sektorin ser- liga spennandi, búskapar- liga sæð, er at hann er ein stór eind, sum vit tilvitad kunnu stýra á ein heilt ann- an hátt enn tað ber til í pri- vata vinnulívinum, har hvør pinkalítil eind í sínum lagi noyðist at taka avgerðir út frá egnum fortreytum. — Samstundis hevur hitt al- menna betri møguleikar fyri at taka lán (ella hinvegin at spara upp!) enn privati sek- torurin. Avleiðingar fyri eftirspurningin Um vit vita hvat vit gera, og um vit vilja, so liggur al- menni sektorurin ti ikki í sama mun undir fyri teim- um búskaparligu »légum«, sum galda fyri privatu vinn- una og húsarhaldini. Hetta samstundis sum tad, sum hitt almenna ger, hevur av- leiðingar fyri eftirspurning in eftir vørum og tænastum og harvið fyri búskapin su m so. Eitt stýrings- amboð Almenni sektorurin er ti ikki bara tann parturin av samfelagnum, sum skapar tær trygdir og tænastur, sum eru tortreyuin fyri at resun av samfelagnum kann virka á framkomnum stødi, hann er samstundis eitt amboð, vit tilvitað kunnu nýta til at stýra búskaparligu gongd- ini! Kann seta gongd á Tá búskaparstóðan er sum hon er í dag: nógv fólk ar- beiðsleys, vinnutól liggja still og heilar vinnugreinir liggja lamdar, tá er almenni sektorurin — mest itøkiliga fíggjarlógin — hitt einasta skjótt virkandi amboð, vit eiga, sum beinleiðis kann fáa gongd á aftur. Tvinnir hættir Hetta kann gerast á tvinnar hættir: 1) Vit kunnu velja bara at halda tørn, tá ringar tíðir koma. Tað vil siga, vit lata vera við at skerja fíggjarlóg- ina, sjálvt um skattagrund- arlagið fellur. Hervið sprænir hitt almenna meiri pening út í umferð, enn tað tekur inn, og tí verður eftir- spurningurin øktur, soleiðis at gongd kemur å aftur og kreppan annaðhvort hasar av ella verður ikki so ring sum hon annars hevði verið. 2) Vit kunnu taka meira rívan til og vaksa um út- reiðslusíðuna á fíggjarlóg- ini, soleiðis at peningainn- spræningin verður stórri. Hetta virkar sjálvandi eisini skjótari. Spara í góðum tíðum Hevdi nú stødan hinvegin verið sum seinast í áttati- árunum, at arbeiði var til allar hendur og meira enn tað, so hevði einasti skila- góði politikkur verið í fyrstu atløgu ikki at økt útreiðsl- urnar á fíggjarlógini, so hvørt sum skattainntøkur- nar hækkadu, og i aðru at- løgu kanska beinleiðis at minka um útreiðslumnar, samstundis sum skattatrýst- ið varð hækkað. Soleiðis ber til at forða fyri at búskapurin verður ovurupphitaður, fyri síðan at skrambla saman. Landsstýrið nýtti figgjarlogina skeivt Tað var júst tí at landsstýrið ikki nýtu fíggjarlógina sum amboð á rættan hátt seinast í åttatiårunum, at stødan er blivin sum hon er í dag: sjálvt um landið svam í pen- ingi og ov mikið var av ar- beiði, var kortini hall á fíggjarlógini, og harvið setti hitt almenna uppaftur meiri ferð á búskaparligu ovur- upphitingina. Hetta var 6- forsvarligur búskaparpoli- tikkur, so tað stendur eftir, og hesum líða vit undir í dag. Men tað er akkurát líka so ørandi óforsvarligt at noyða Føroyar í dag, í ring- astu búskaparkreppu, al føra tann politikk, vit áttu at ført í Kreppan meira lemjandi Taðeinasta, vit fáa burturúr, er at kreppan verður støðugt meira lemjandi, ú fíggjar- lógin í sjálvari sær er við til at kroysta ta seinastu sevj una úr okkum, í staðin fyri at vitkunnu seta gongd á aftur. Tí verður tað allar fyrsta, javnaðarflokkurin fer al gera í komandi landsstýri, at syrgja lyri at fáa treytirnar um javnvåg á fíggjarlógini úr aftur avtaluni við danir, so vit øll sleppa til verka aftur. — Men tað nyttar onki, at javnaðarflokkurin veit hvat skal til, um tú ikki við tínari atkvødu hjålpir okkum at fremja loysnirnar í verki. Eyðólv Dimon, valevni javnaðarfloksins í Suðurstreymo; Tað var júst ti at lands stýrið ikki nýti figgjar- lógina sum amboð á rættan hátt seinast í áltatiárunum, at stóðan er blivin sum hon er í dag, skrivar Eyðólv Dimon m.a. >Vit vilja fast saman standa…« - Eg kann ikki lata vera við at spyrja meg sjálvan, hvat ein maður sum Hans Jacob Hav- streym, sáli, úr Nordagøtu, heuði sagt um stød- una í samfelagnum í dag, sigur Henry Jarn- skor, valevni Javnaðarfloksins í Eysturoynni. Verkamaðurin og fiski- maðurin er í ferð við at missa vunnin rættindi. Fram til dagin í dag hava vit vunnið á forðingum og kreppum, ið hava stungið seg upp. Vit hava dugað at brúkt teir møguleikar, ið vóru her á landi og uttan um okkum. Menn við hugsjón- um og áræði hava gingið undan og víst leið til menn- ing, sjálvsálit og trúgv upp á morgindagin. Hava vit mist trúnna??? Mong eru tey, ið hava mist alla vón, og vón- leyst sær tað út, nú vit trilva eftir loysnum uppá samfe- lagskreppuna. Eina slíka markanta aft- urgongd hava fá, um nakar, Henry Jarnskor: - Javnaðarhugsjónin er besta ambodid at hava sum vidføri okkara upplivað. Vit hvørki duga ella megna at umstilla okkum. Vit kenna okkum einsamøll vid øllum trupul- leikunum. Enn einaferð mugu vit á- sanna, at >blindar eru 6- gongdar gøtur«. Hvar eru undangongu- menninir? Hverjir eru teir, ið skulu ganga á odda og vísa okkum hvar frægast er gangandi, til vit eru komin yvirum? Tryggja tær at hesi álitis- fólk hava javnaðarhugsjón- ina sum vidføri á ferðini. Uttan hana ganga vit okkum í ófori. Eg kann ikki lata vera við at spyrja meg sjálvan, hvat ein maður sum Hans Jaco Havstreym, sáli, úr Norørz gøtu, hevði sagt um støduna í samfeiagum. Ég eri vísur í at henda javnaðarkempa neyvan hevði yptøksi og sagt: >Tað finnast ongar patentloysn- ir<. Hvar hevði hin føroyski verkamaðurin verið í dag, og ikki minst — hvar hevði hin føroyski fiskimadurin verid i dag, um ikki menn sum Hans Jacob ruddu leið og slóðaðu getu??? Samvinna og felagsskap- ur vóru skjaldrarmerki han- sara: „Vilja vit fast saman standa, hvørjum ødrum rætta hond, vinnist sigur kring um landa, loysast upp øll trælabond, vinnist fram á fólksins tingi. Tá vár rætt vit hava fingið til at fremja javnadarmål«. Henry Jarnskor, valevni javnaðarfloksins í Eysturoy