mikudagur 3. august 1994síða 13

— oo —- A — 3 BER Á Lá & VANS ISK KRUPS mixari frå (3 mix 4000 electronic) húsarhaldstólunum handlinum við nógvu Á DULAMENN St Sarógur - Vinn títt egna í STÓRA FØROYSKA BOKASAVN Stórt sæð alt tað nógva UNGANgONgU tøkan innan føroyska bókautgávu Gókagarður hevur givið út — harimill um allar VARÐARNAR og mongu veru bgu tøroysku stórverkini, t d. eftir Heðin Brú. Martin Joensen, Wiliam Heinesen og mangt, mangt annað — harimillum frægar heimsbókmentir eins og stor fingnu kstabøkurnar, eitt nú um Sámal Joensen Mikines og Kirkjubo stólarnar Tlf. 33344 Allan henda stora bókagávupakka Bókagarður || Bókbindarageta 8 - Torshavn - TM.11110 Í Vetrar- ella summardekk til personbil v/ áseting DEKKSØLAN ' å SELATRAD israels- ferð Faroe 2 pr => ELJAL = 7 Atlantic Airways s —— Ferðist í heilar 10 dagar : í fótafari Meistarans í Heilaga landinum og vitja og uppliv oll tey søguligu stødini. LF WA W Faroe Travel på NV Staravegur 7 - 100 Tórshavn - Tlf. 12600 2 Atlantic Airvays 380 Sørvågur - Tlf. 33344 DSN OM Seriøsiteturin i almennu figgjarstyringini Stødan og gongdin í Føroyum er vitnisburður um, at bæði tey fólkavaldu og tey tilnevndu, ið hava havt um hendi almennu fíggjarstýringina her á landi, ikki kunnu roknast sum serigs fólk. Tey hava havt og hava enn dyggiliga stuðul fólksins. Føroya fólk verður ti vid góð- ari grund av útlendingum ikki roknað sum eitt serigst fólk í peningamálum. Havi júst lisið frágreiðing frá einum donsk-féroyskum arbeiðsbólki um føroysk kapi- talmarknadar- og gjaldføris- vidurskifti. Henda frågreiding er dyggilig stadfesting av at oman fyri standandi nidur- stødu, men hetta duga okkara tíðindafólk tíverri ikki at lofta. Eitt dømi er ætlanin við landsbankanum 1988-94 Bert eitt dómi: Undirritaði sat í 1988-92 í nevndini fyri landsbankan, fyrra partin av hesum skeidi sum formaður. Í 1992 varð undirritaði ikki afturvaldur. Ætlanin hjá føroyskum em- bætismonnum og politikarum við Landsbankanum var, at Landsbankin beinleiðis skuldi regulera gjaldførisvidurskift- ini í øllum tí føroyska samfe- lagnum. T.v.s. ætlanin var, at Landsbankin skuldi ráða yvir eini sera stórari upphædd í gjaldføri, sum hann skuldi flyta úr Føroyum, tå gjaldføri var rikiligt i Føroyum, og sum hann skuldi flyta til Føroya, tå Føroyum tørvadi gjaldføri. Grein 1 í lógini um Lands- bankan er orðað í samsvari við hesa fortreyt, og embætismenn og politikarar greiddu frá hes- um sínum ætlanum út í æsir. Har var einki at taka feil av. Undirritaði var ímóti hesi ætlan. Undirritaði mælti í stað- in til, at Landsbankin avmark- aði sína uppgávu til at umsita fíggjarognir og fíggjarskuldir landskassan saman við tilhoyr- andi uppgávum. Grundgev- ingin hjá undirritaða var, at ætlanin um slíka regulering av føroyskum gjaldferisviður- skiftum — við at flyta gjaldføri aftur og fram — mátti byggja á tørvandi innlit í figgjarligu viðurskiftini hjá Føroyum. Føroyar vóru jú við sínum heimastýri partur av danska gjaldoyrisøkinum, og tí var ætlanin um slíka regulering høpisleys, ja, fór at gera storri skaða enn gagn. Teir óserigsu ætlaðu at gera bart á vári 1992 Ávaringar mínar nyttaðu kort- ini einki. Og á vári 1992 ætlaðu teir sær at gera bart. Peningastovnarnir vóru á vári 1992 sera afturhaldandi við útlánum. Tí kom Jógvan Sundstein, táverandi fíggjar- málaráðharri, saman við em- bætisfólkum sínum til ta nið- urstødu, at best var nú at fáa Landsbankanum til vega eyka gjaldføri at flyta til føroysku bankarnar, soleiðis at fóroysku bankarnir kundu økja um síni útlán. Viðmerkjast skal, at júst um somu tíð var ætlan frammi um aftur at seta arbeiðið í gongd við undirsjóvartunnlin- um undir Vestmannasundi. Táverandi fíggjarmálaráð- harrin Jógvan Sundstein smíð- aði tí saman við landsbanka- stjóranum og figgjarstjøra landsstýrisins eina lóg, sum á- legði landsstýrinum at hava innlán í Landsbankanum, sum í minsta lagi svaraði til 15% av bruttotjóðarúrtóku (BTÚ) Før- oya í undanfarna ári. So nógv av peningi átti landsstýrið sjálvandi ikki. Tí var ætlanin at senda Jógvan Sundstein út í heimin til útlendskar bankar við sínum »berømta« smíli fyri atlæna 1 milliard krónur at seta í Landsbankan. Bert víðagitni 6. oktober forðaði Jógvani Sundstein at fara hesa sína klovnaferð út í heimin! Tað ber ikki til at halda týdningarmestu fíggjarstýringslógina! Undirritadi var sum tann ein- asti (!) í nevnd og umsjónar- ráði Landsbankans ímóti hesi ætlan. Grundgevingin hjá undirit- aða var sum omanfyri nevnt: Tá Landsbankin av réttum átti at avmarka sín leiklut til upp- gávur í tilknýti til gjaldføris- røkt landskassans, átti minsta- kravið fyri innláni ikki at verið knýtt at bruttotjóðarúrtskuni (BTU), men heldur at støddin á fíggjarlógini. Næsta grundgevingin hjá undirritaða var, at føroysku bankarnir stóðu til at rapla vegna ovurstór neyðlíðandi út- lán. Eingin hjálp lá tí í at veita bankunum eyka gjaldføri til at lána uppaftur meira út. Hetta var tverturímóti sera vanda- mikið! Undirritaði var tó hin ein- asti, ið var ímóti, og 28. apríl 1992 samtykti løgtingi5 við ovurstórum meiriluta ta 6- broyttu smíðaðu lógina um innlán í Landsbankan og lán úr Landsbankanum. Tað stuttliga við hesi lóg er. at hon alla tíðina til denna dag hevur verið brotin. Landsstýrið hevur ongantíð megnað at hava innlán, ið bara nær námind koma upp á 15% av BTÚ frá undanfarna ári. Hetta lógarbrot hava fjølmiðlarnir syrgt fyri at dylja sum mannsmorð. Tíbetur sluppu hesi óseriðsu fólk ikki atspæla matador við tí milliardini, sum ætlanin var at læna í útlondum til at seta í Landsbankan. Hinvegin sluppu tey at gera aðrar óhugnaligar ólukkur í 1992 og 1993. Danskir figgjarfrødingar seta nøkur einføld viðurskifti upp á pláss Uppaftur stuttligari er, at frá- greidingin frá dansk-føroyska arbeiðsbólkinum um føroysk kapitalmarknadar- og gjald- førisvidurskifti gevur undirrit- aða 100% rætt i øllum sínum sjónarmiðum frá árunum 1988 -92!! M.a. verður skrivað í frá- greiðingini: »Deter således ikke muligt f. eks. at opsuge »færøsk« lik- viditet og lade pengene depo- nere i det danske marked. De færøske pengeinstitutter har adgang til det danske penge- marked og vil udføre modsat rettede transaktioner her, hvilket vil neutralisere en eventuel effekt af sådanne foranstaltninger«. (s. 60). »Fokusering på likviditet til regulering af aktiviteten vil endvidere introdusere en u- sund mekanisme i det finan- sielle system... For så vidt rentabiliteten er í orden, vil finansieringen næppe være noget problem i et marked- orienteret finansielt system«. (s. 62). Undir yvirskriftini »Færøer- nes Landsbanks rolle« verður skrivad: »Der ses ikke at være grundlag for en egentlig selv- stændig færøsk penge- og likviditetspolitik«. (s. 64). Alt hetta royndi undirritaði at greiða frá árini 1988-92. men tá uttan úrslit! Nú hava danskir serfrødingar givið før- oyskum politikarum og em- bætisfólkum alt hetta inn við skeið! At slíkt yvirhevur skuldi vera neyðugt vísir. hvussu lítil serigsiteturin hevur verið og framvegis er. Dømini um tørvandi seriøsitet eru óteljandi Á vári 1992 var undirsjóvar- Tíðindablaðið mæ Nr. 144 — 3. AUGUST 1994 Síða 13 BH tunnilin roknaður sum tann mest lønandi iløgan, sum Før- oyar tå kundu gera. Hugflog:ð um, hvussu peningur kundi verða nýttur til at skapa v arandi arbeiðspláss í útflutningsvinn- uni, var ikki til staðar. Flestøll hava eisini hoyrt um roknistykkið hjá Jógvani Sundstein, fyrrv. løgmanni og fíggjarmálaráðharra, um, hvussutað fer at bera til at loysa trupulleikamar við at lækka allar lønir við 40% móti tilsvar- andi skattalætta í krónum. Royndin við dansk-fgroyska arbeiðsbólkinum um kapital- marknaðarviðurskifti hevur eydnast so mikið væl, at sama roynd átti at verið gjørd við uppskoti fólkafloksins um løn- arlækking upp á 40% móti til- svarandi skattalætta í krónum. Ein dansk-føroyskur arbeiðs- bólkur um hetta mál átti at verið settur 17. august. Bólkurin kundi fingið freist til 31.12.94 at komið við áliti. Føroysk fjølmiðlafólk arbeiða ikki nóg serigst At fjølmiðlafólk (íroknað tey á Dimmalætting) ikki greiða fólki frá rætta samanhangin- um, sigur okkum eisini, at hesi fólk ikki hava arbeitt og ikki ar- beiða nóg seriøst. Høvdu tey havt arbeitt serigst, so vóru Føroyar ikki komnar í hesa støðuna. Men tað hevði kostað ómetaliga nógv persónliga hjá hesum tíðindafólkum at arbeitt senøst. Hugsjónarfólk finnast ikki í hesum harkaliði. >Falkar og ømir flúgva ei nógv, mest havhestur flýgur í Føroyum«. Tórshavn 27.7.94 Ólavur Christiansen an OD VA