mikudagur 31. august 1994síða 16

Síða 16 Nr. 164 — 31. AUGUST 1994 Heini O. Heinesen ger viðmerkingar til brævið frá danska forsætismálaráðharranum: Allar nidurbindingar av før- oysku tjóðini mugu loysast Í samráðingunum, sum verða við donsku stjórnina í næstum, mugu øll kravboð frá dónum feiðast av borðinum. — Skulu vit samstarva við danir í komandi tíðum, má tað verða ein avgjørd treyt, at hetta samstarv byggir á somu teytir, sum millum frælsar tjóðir. Hetta er vegurin til veruligan framburð her á landi — ein framburð, sum kemur at tæna bæði okkum og dønum til gagns, heiður og æru, skrivar Heini O. Heinesen, løgtingsmadur Poul Nyrup Rasmussen skrivar í brævi til løgmann, dagfest 23. august '94, at kvoturnar skulu setast út frá livfrødiligum fortreytum sambært altjóða livfrødilig- ari ráðgeving. Góðkend av vinnuni Tað, sum forsætsimálaráð- harrin ikki nevnir í hesum brævi, er, at vit í januar mánaði í ár settu eina um- fatandi friðing í gildi fyri trolveiðu á Føroyagrunni- num, nevniliga tey fýra trol- fríu økini. Tað, sum landsstýrið ikki hevur greitt donsku stjórn- ini nóg væl frá, er, at henda skipan er góðkend av øll- um, sum reka fiskivinnu undir Føroyum, meðan eingin tekur undir við eini kvotaskipan og slett ikki Víðari skrivar Poul Ny- rup Rasmussen, at lands- stýrið sambært avtalu við donsku stjórnina vil hava eftirlit við gongdini og seta uppskot fram um broytigar av lógini í kvotaárinum 1994/95, um umsetiligheit- in ikki førir til eina neyðuga tillaging av veiðiflotanum. Ikki mín stuðul Forsætismálaráðharrin sig- ur eisini, at fiskivinnunevnd løgtingsins var til reiðar leypandi at virka fyri neyð- ugum broytingum í lógini. Men tað er rættiliga iva- samt, um tað eru somu broytingar, sum meirilutin í fiskivinnunevndini meinar við og tær, sum Poul Nyrup Rasmussen og hansara ráð- gevarar vilja hava. Meinar forsætismálaráð- harrin við umsetiligar hand- ilskvotur, so kann eg siga fyri mítt viðkomandi, at ein slík broyting í skipanini fær ikki mín stuðul. Tað, sum liggur púra fast í dag, er, at lógin ikki verður umsitin soleiðis, sum ætlan- in var. Tað, sum hendir í Føroyum í dag, er ikki ann- að enn tað sama, sum er far- ið fram allastaðni, har kvotaskipanir eru settar í gildi. Teir, sum koma best burtur úr eini kvotaskipan, eru teir, sum klára at undir- grava skipanina við at snýta og selja fiskin svart, sum teir nú eisini sjálvir siga í bløðunum. Eftirlitið ger ikki sína skyldu Eisini ger forsætismálaráð- harrin viðmerkingar til tað, sum fór fram 10. august í ár í løgtinginum, tá ið kvotur vórðu settar fyri komandi ár. Men hann sigur einki um, at tær neyðugu broyt- ingarnar ikki vóru tiknar við fyri at fáa lógina at virka so- leiðis, sum meirilutin, ið samtykti lógina, hevði ætl- að. Hetta er eisini av alra størsta týdningi fyri teir, sum skulu liva undir eini kvotaskipan og ikki minst teir, sum skulu hava eftirlit við, at lógin verður hildin. Tað, sum eg her meini við, eru nakrar broytingar. sum nágeiniliga siga, hvussu eftirlitið skal ar- beiða. Soleiðis, sum kvotaskip- anin virkar í dag, eru tað teir veiðihættir, sum fara ringast við fiskastovnunum, sum sleppa at liva og låtast, sum teir finna fyri gott. Ella sagt vid ødrum ordum: fiski- veidieftirliud og vaktartæn- astan gera slett ikki sína skyldu — heldur ikki danska sjóverjan undir Føroyum. Nóg góð trygd Tað, sum Poul Nyrup Ras- mussen eigur at fáa at vita er, at bæði vinnan og ein stórur meiriluti á Føroya løgtingi hevur stórri álit á trolfríum leiðum enn á eini kvotaskipan — serliga, um trolfríu leiðimar verða hildnar friðaðar fyri trol alt árið. Hetta halda føroyskir fiskimenn er nóg góð trygd fyri, at fiskastovnarnir koma fyri seg aftur. Til seinast sigur danski forsætismálaráðharrin eitt sindur um tað, sum bygnað- arnevndin legði fram í 1993. Eg vil bara siga, at tað, at bygnadarnevndin ikki kendi sina vitjunartíð, hevur veriðein høvudsatvoldin til, at vit hava mist meginpartin av okkara nýggjasta flota til fyrimunar fyri nakrar gaml- ar dunkar og eina í teirra verð >frelsandi< kvotaskip- an. Teir fingu kortini í hond- ina, tí allur flotin var endað- ur í landskassanum. Í staðin fyri at skera igjøgnum og siga, hvussu ein skilagóður floti skuldi síggja út, komu teir við nevndu umsetiligu kvotunum at >regulera< flotan við. Selur skip av landinum At hetta verður ein pína uttan lika, er føroyingum greitt í dag — ikki minst nú vit síggja, at ein danskur figgingarstovnur, Skipskre- dittgrunnurin, konsekvent selur skipini, sum teir figgja, av landinum fyri hålvan pris, tá ið tey fara undir hamaran í Føroyum. Men hetta er møguliga ein partur av stovnsrøktini… Vit kunnu siga, at so væl hava tær umsetiligu kvotur- nar virkað higartil! Nidurstøan av tí, sum hig- artil er farið fram millum donsku stjórnina og lands- stýrið er, at tað eru vit føroy- ingar, sum hava ábyrgd av Føroyum, og tað hava vit eisini ukid í ólukkumáta. Hvar var danska bankaeftirlitið tá? Um vit lesa avtaluna, sum varð gjørd 6. oktober 1992, so hevur Føroya landsstýrið tikið ábyrgd fyri, at danska bankaeftirlitið, sum eisini er fyri Føroyar, ikki hevur gjørt sína skyldu í áttati áru- num. Høvdu teir havt gjørt hetta, høvdu teir havt spart føroyingum miljarda upp- hæddir, sum skattgjaldarin nú noyðast at blaða fyri. Vit freistast at spyrja okk- um sjálvar, um danska bankaeftirlitið ikki hevur lør: potiukk í Føroyum, við at góðtaka, at bankarnir sluppu at lána pening út upp á sethús og rakstrargøgn til høvudsvinnuna, sum kanska lógu 100-150% yvir tí virði, sum hesi hús og rakstrargøgn høvdu? Hetta åtti danska banka- eftirlitið sjálvt at tíkið å- byrgd av og ikki sent rokn- ingina til Føroya landsstýri í oktober 1992. Uppihalda donskum kredittvirði Danskir bankamenn í Før- oyum vóru greiðir yvir, at skriðan stóð at leypa fleiri mánaðir áðrenn skrædlið veruliga kom — ja, hetta 6- metaliga stóra skrædlið, sum vit kunnu siga var eitt úrslit av hesum (politiska) bankaeftirliti. Tær triggjar miljardirnar, sum eru skotnar inn í bank- amar higartil, eiga føroy- ingar einki í. Her er tað ein spurningur um at plasera ábyrgd hjá teimum, sum vit eru í gjaldoyrasamstarvið við. Tað er væl eingin mein- ing i, at vit føroyingar skulu gjalda fyri at uppihalda ein- um donskum kredittvirdi, tå vit einki fingu aftur fyri, tey árini tað gekk væl í Føroy- um. Abyrgdin er okkara Tað, sum liggur púra fast í dag, er, at uttan mun til, um vit eru partur av Danmørk- ini, ella vit taka loysing, so eru tað vit føroyingar — og bert vit, ið hava ábyrgd av Føroya landi (men ikki av donsku krénuni!). Tí skulu vit vera full- greiðir yvir, at her fæsteinki fyri einki... Um vit framhaldandi hanga upp í Danmørkini, verða vit ikki annað enn ein rávgruútflytari til ES, bæði tá ið talan er um fisk og olju. Vit eiga tí at gera dønum púra greitt, at undir slíkum umstødum kunnu føroying- ar ikki liva í framtíðini. Skulu vit samstarva í komandi tíðum, må tað vera ein avgjørd weyt frá okkum føroyingum, at hetta sam- starv byggir á somu treytir, sum millum frælsar tjóðir. Frælst samstarv Í samráðingunum, sum verða við danir í næstum, mugu allar niðurbindingar av føroysku tjóðini loysast, og vit mugu feida øll krav- bod frå dønum av bordi- num. Hetta er vegurin til veru- ligan framburð aftur her á landi — ein neyðugan fram- burð, sum kemur at tæna Tíðindablaðið EST. bæði okkum føroyingum og dønum til gagns, heiður og æru. Seinastu árini hava vit týðiliga sæð, at alt annað førir til undirgang av før- oysku tjóðini. Heini O. Heinesen, løgtingsmadur HJARNAR 20 ÅR | Konsert/dansikvøld vid Hjamum og Anfinni & Co. verður í ITROTTARHØLLINI Á HÁLSI Friggjakvøldid 2. sept. kl. 22 Kostnadur 60 kr. HØLLIN VALUTAKURSIR Krona Skillingur 56,238 Pesetas Escudos Dollar! Yen Pund Drakmur XEU 458,08 947,10 888 -— — —- oO . SR 20 - oo 64 43 13 00 085 Á 87 39 34 03 804 772 4,767 3,888 — aðuarfe 6,2691 8B8E ? w >» N 2,610 8 755,01 Kelda: Føroya Sparikassi