leygardagur 17. september 1994síða 12

Síða 12 Nr. 177 —17. SEPTEMBER 1994 Tíðindablaðið Hví tók Lisbeth Petersen ikki av tilboðnum um at gerast Føroya løgmadur? Hendan seinasta vikan hevur verið merkt av 6- semju innan sambands- flokkin, og lat meg bein- anvegin siga, at hetta verður ikki skrivað fyri at leggja brenni á vónandi slóknaða bálið, men bert fyri at koma við nøkrum relevantum spurningum, ið eisini mong onnur enn eg seta sær, eftir at Lis- beth L. Petersen, býráðs- formaður í Havn, ikki tók av úlboðnum um at gerast Føroya løgmaður. Soleiðis sum tíðindini eru vorðin borin um um hetta mál í fjølmidlunum, er tað eingin kring Føroya land, sum longur ivast í, at Lisbeth L. Petersen bert hevði eina orsøk til at siga neitakk: Heðin Mortensen! At talan var um ósemju í býráðssamgonguni, av tí at býráðsformaðurin kanska skuldi gerast løg- maður, kenna hvorki eg ella nakar av hinum lim- unum í býráðssamgonguni nakað til. Tvgrturímóti legði Lisbeth L. Petersen sjálv upp til ósemjuna við tí framferðarhátti, hon vísti í hesum sera álvar- sama máli. Hví fara út um býráðið eftir formansevni? Fyrst og fremst legdi hon upp til eina møguliga 6 semju við at skjóta upp sum eftirmann sín systk- inabarnið Eilif Samuelsen, | ið ikki hevur undirtøku millum veljararnar, hvorki | til býráðs- ella løgtingsval. Harnæst við — sum ikki einaferð — at leypa meg um og skjóta Schumann Hjaltalin upp, tá hon ráðsformansevni, av tí at hini í samgonguni vrakaðu | | seg, hóast tey hava verið | burtur frá tingarbeiði í hennara fyrsta og høpis- leysa uppskot. Var tað kanska ikki ti Lisbeth L. Petersen var fyrstvaldi býráðslimur í samgonguni, at tað fall náttúrligt, at hon gjørdist býráðsformaður? Hví skuldi hon so fara út um býráðið at finna avloysara í býráðsformanssessinum, tá enntá næstvaldi býráðs- limur í samgonguni var at finna í hennara egna flokki? Jú, orsøkin er kanska ikki so torfør at finna hjá teimum, ið bert hava fylgt eitt lítið sindur við. Somu hevuðspersónar vóru eisini við í leikinum, tá Lisbeth L. Petersen bað um farloyvi úr løgting- inum, júst meðan eg var staddur í Finlandi í arb- eidsørindum fyri ÍSF tríggjar dagar í mars mán- aði í ár. Alt skuldi — eftir hennara ætlan — háttað seg so, at Eilif Samuelsen skuldi møta fyri hana å tingi, júst meðan eg var burturstaddur. Eisini kann eg undir- | | | strika, at hóast eg havi ver- | | prís roynir at sleppa und- sambandsflokkinum í Suð- | | urstreymoy, hava hvorki | Lisbeth L. Petersen ella skuldi finna alternativt bý- | | átta árini nakrantíð latið ið næstur á listanum hjá Eilif Samuelsen seinastu meg tikið sæti á tingi fyri styttri ella longri tíð, með- seg persónliga í samband við meg, kenni eg meg noyddan at seta fram spurningin: Havi eg gjørt Lisbeth L. Petersen nakað, ið kann liggja sum orsøk fyri, at hon fyri einhvønn an, at allar vanligar mannagongdir verða fylgdar? Og hví sigur hon í fjøl- | miðlunum, at tað er náttúr- ligt, at tjóðveldisflokkurin | skal hava formannin, um | hon sjálv ikki er har, tá | samgonguskjalið greitt an eg í sama tíðarskeiði al- | tíð havi kent meg væl við- farnan av Paula Ellefsen og Finnboga Arge, ið ikki hava bølt oman á tingsess- inum ella goymt hann til onkran >útvaldan<. Hvat havi for Lu L. etersen? Men aftur til aktuellu stød- una, nå Lisbeth L. Peter- sen fekk tilboðið um at ' gerast Føroya løgmadur. Orsøkin til tilbodid var, at sambandsflokkurin hó- ast alt eigur ein formann, ið sær stórt upp á sín egna persón og tekur floksins áhugamál framum. Synd at siga, at Lisbeth L. Petersen gjørdi tað sama! Eins og mong onnur, ið hesar dagarnar hava sett sigur, at tað er sambands- flokkurin, ið eigur for- mannin — uttan at tað hev- | ur nakað at gera við, hvor | persónurin er? | | | | Hóast alt er Lisbeth L. Petersen ein ársungi í bý- ráðspolitikki, um saman- borið verður við tey 22 ár- ini, eg havi verið valdur inn í Tórshavnar Býráð. Tí | átti einki at verið til hind- | urs fyri, at hon valdi tað mest náttúrliga og skjeyt næsta mann á listanum hjá sambandsflokkinum í bý- ráðnum upp sum formans- evni, tá hon nú sjálv fekk kjansin at sita ið landsins leiðslu næstu fýra árini. Veljararnir lítið virdir Men okkurt var til hindurs, og tað er hetta, eg fegin vildi havt greiði á, og Óiv- að mong sambandsfólk við mær. Tað er í fínasta lagi, at Lisbeth L. Petersen gjølla umhugsar eitt so álvarsamt tilboð sum tað at skula gerast Føroya løgmaður, og tað er eisini í fínasta lagi,at hon ikki tekur av, | um hon heldur tað vera tað | rættasta. | Men er tað í lagi, at hon | fyri einhvønn pris roynir at sleppa uttan um ein per- són, Heðin Mortensen, tá hon kemur í eina stóðu sum hesa? Eins og omanfyri nevnda hending í mars mánaði, so er hendan hendingin eisini ein van- virðing móti teimum velj- | arum, ið valdu sambands- flokkin og meg persónliga til síðsta býráðsval. Hvussu skal sambands- | | | | | | | | | flokkurin vænta at fåa hes- ar atkvødur aftur eina aðru ferð, tá tær verða so lítið virdar? Tað kann vær vera, at ein og annar frøist um, at Lisbeth L. Petersen ikki gjørdist Føroya løgmadur hesaferð, men neyvan | munnu tey vera mong, ið | Í | | | frøast um måtan, tad hendi uppå. Félk kunnu f hvussu er ikki annað enn ivast í politiska dugnaskapi henn- ara, tá persónligt agg — so- leiðis kenni eg tað eftir- hondini — skal koma fram um uppgávuna at røkja fremsta politiska ålitisstarv í landinum! Virðingarmest Heðin Mortensen Fólkatingsumboðini mugu avtakast — ein ódemokratisk og ótíðarhóskandi skipan, skrivar Helena Dam á Neystabø, løgtingskvinna Tað man vera ein løgin kensla hjá mongum før- oyingi nú at taka stóðu til, hvønn hann vil hava at umboda seg å danska fólkatinginum, tí tað eru ikki farnir meira enn tveir mánaðar síðan val var til Føroya Løgting. Og hesin sami veljari man eisini spyrja seg sjálvan, hvat teir nú skulu gera har, í parla- mentinum hjá einum ødrum landi, hava teir ikki nóg mikið í sínum egna tingi at gera, skulu teir nú aftur leggja seg út í donsk innanhýsisviður- skifti, soleiðis sum vit hava sæð hesi seinastu Og við hvgrjum mynd- ugleika fara teir? Teir kunnu ikki umboða Før- oya fólk, ti tað ger Før- oya Løgting, teir kunnu ikki — teir eiga ið hvussu so er ikki — at ganga i- móti løgtingsins vilja, tí løgtingid er hægsti myndugleiki í Føroyum. At fara beinleiðis upp í danskan flokspolitikk, fyri ikki at tala um at lata seg vera tunguna á vág- skálini, um danska stjórnin skal standa ella falla, er bæði óetiskt og úmoralskt og til lítlan | | | | sóma fyri føroyingar og Føroyar. Hetta er orsøkin til, at Sjálvstýrisflokkurin av fullum huga gongur inn fyri at taka av føroysku umboðanina í danska fólkatinginum og í staðin fyri fáa sett á stovn løg- tingsins umboðsstovu í Keypmannahavn, sum leggur sjónarmið føroy- inga fram fyri donsku myndugleikarnar. Nú vil onkur siga, at tað er grundlógartryggj- aði rættur føroyinga at velja umboð í danska fólkatingið, og rætt er tað, at soleiðis stendur í grundlógini, og at før- oysku umboðini í danska fólkatinginum kunnu ikki takast av uttan við grund- lógarbroyting, og tað er ógvuliga trupult at broyta donsku grundlógina. Til hetta er bert at siga, at vit kunnu ikki í allar ævir bíða eftir, at danir fara at broyta sína grund- lóg, tað verður kanska ongantíð, í øllum fórum er tað nakað, ið vit ikki ráða yvir og hava ávirkan á Danir hava ásannað ta | serstødu, sum Føroyar | hava tjóðskaparliga, | søguliga og landafrødi- | liga í ríkinum, og avleið- | ingarnar av hesi ásannan fær ikki verið onnur, enn at føroyingar ráða í egn- um viðurskiftum, tað er sjálvstýri, tað er reelt sjálvstýri. Sjálvstýri, sum onnur stýra, er høpis- leyst. Tíðin hevur leingi verið búgvin at taka hetta mál upp um umboðan føroyinga á danska fólka- tingi. Tað er meira og meira, sum bendir á, at tað eru føroyingar, ið sum egin tjóð eiga rættindini sjálv- ir at avgera tílík mál. Tað løgfrødiliga grundarlagið fyri pástandinum um, at grundlógarbroyting krevst fyri at avtaka før- oysku fólkatingsumboð- anina, viknar fyri hvgnn dag, sum gongur. Órími- ligt hevur tað jú altíð verið. Fáa vit umboð á fólka- ting, fara vit at kunna danir um hesa ótíðar- isku stóðu, ið tað er, at velja føroyingar inn á danskt ting, og vit vilja gera okkara besta fyri at hetta verður seinastu ferð, at tygum skulu velja umboð inn í danskt ting, har teir einki hava at gera uttan bein at gnaga, vevja donsk og føroysk vidur- skifti upp í ein ellibita, fløkja málini og ørkymla bædi føroyingar og danir. Helena Dam å Neystabø