leygardagur 1. oktober 1994síða 7

Tíðindablaðið { sesialurin | Nr. 187 — 1. OKTOBER 1994 Sida 7 Í vikuni frættist at Hanna Joensen, formaður í Javn- stødunevndini, fer frå um stutta tíð. Hanna Joensen sigur, at hon hevur sitið í átta år, og hevur lagt alla sína tíð og orku í arbeiðið at fáa lógina um javnsstødu í Føroyum. Hon kennir seg ikki hava meira at geva í hesum ar- beiði, og heldur, at nú skulu nýggj fólk til. Felags um heimið og familjuna - Tú segði í útvarpinum herfyri, at tit høvdu gloymt at taka mennninar við í ráðum. Hvat sipaði tú til? - Vit hava kanska hugsað meir um tað neyðuga í at skapa kvinnum møgulcikar á arbeiðsmarknaðinum á jøvnum føti við monnum, men vit hava gloymt at taka lann parun av, sum er, at flestu kvinnur liva í vanlig um familjum og saman við monnum. - Ti er tað neyðugt at taka mannin við í ráðum, og fáa hann at skilja, at maðurin eisini skal hjálpa til heima, so kvinnan fær stundir og orku at arbeiða, og hervið styrkja sína stóðu í samfel- agnum - Hetta verður nógv gjørt burturúr í grannalondum okkara. Eitt nú í Noregi kunnu menn fáa ein mánaða barnburðarfarloyvi, tá kon- an hevur átt. Maðurin skal eisini nýta hetta tíðarskeið- ið til veruliga at taka sær av barninum, annars fellur far- loyvið burtur. Tað er ikki soleiðis, at kvinnan kann fáa ein eyka mánaða frí, um maðurin ikki brúkar sítt far- loyvi. Madurin eisini umsorgan - Henda skipan er gjørd, tí samfelagið ásannar, hvussu umráðandi tað er fyri páp- an, at hann beinanvegin fær tætt tilknýti til sítt barn, og hervið eisini kennir stórri á- byrgd og umsorgan fyri barninum frá byrjan. Tað verður eisini gjørt fyri at gera mannin til ein meira sosialan persón, og fyri at broyta mynstrið sum ræður, at maðurin vinnur peningin til lívsins uppihald og ko- nan hevur alt umsorgarar- beiðið og ábyrgd av fam- iljuni heima. - Hetta haldi eg vera eina góða skipan, sum vit sakt- ans kundu brúkt í Føroyum, sigur Hanna Joensen. - Í nøkur ár hevur verið tosað um at stovna ein far- loyvisgrunn til barnakon- ur. Hví hevur Javnstødu- neyndin ikki gjórt nakað við henda spurningin? Tað verður arbeitt við málinum í nevndini, men vit eru bert ikki komin á mál, men hvussu vit so enn venda og snara hesum spurningi, so kunnu vit ikki tvinga arbeiðsgevarar at seta konufólk í starv. Hanna Joensen, formaður í Javnstødunevndini: Okkara arheiði eins virðismikið og tað hjá monnum — Kvinnur hava ikki allar dagar havt virðing fyri sínum útiar- beiði. Tær hava mangan havt tað sum hjáputl, sum tær kundu gevast við, um tær ikki tímdu. Kunnu vit fáa kvinnur at skilja, at arbeiði og ábyrgd er eins virðismiklir lutir hjá kvinnum og monnum, so er nógv vunnið, sigur Hanna Joensen Kvinnan kann kosta meir enn maðurin - Sum nú er, fáa kvinnur í barnsburðaraldri ikki í ar- beiði, tí tað kostar arbeiðs- gevaranum nógvan pening, um hon verður við barn. - Nógvar kvinnur hava eisini mist arbeiði, júst tí tær hava verið við barn, og tí arbeiðsgevarin nýtir onka umbering at siga hana úr starvi, fyri at sleppa undan at gjalda henni løn í far- loyvistíðini. - Tað er hóast alt færri út- reiðslur av at seta ein mann í starv, og tað sigi eg heldur ikki arbeiðsgevaran ringan fyri, sigur Hanna Joensen. - Um vit nú venda hesum málinum við, so kunnu vit siga, at børnini koma sam- felagnum til góðar, og tí hevði verið rættast, um vit øll rindaðu til slíkar barns- burðargrunn, um skatta- skipaninan. - Við slíkari skipan frí- tóku vit bæði kvinnu og ar- beiðsgevaran fyri ampan av, at seta ungar kvinnur í starv, sigur Hanna Joensen. - Umframt tað, so høvdu vit eisini fingið blandað ar- beiðspláss. Royndir aðra- staðni hava vist, at fólk trívast betur á arbeiðspláss- um, har bæði menn og kvinnur arbeiða. - Nú vilja fólk flest halda, at vit gjalda nóg mikið um skattaskipanina, men sum nú ljóðar, so eru ætlanir um skattalætta. Tað er kanska í so seint at stovna slíkan grunn, men eg haldi kortini, attíðin núer komin, tá vit gll mugu latangkur oyru, til ein barnburðargrunn. Ein uppgáva hjá Javn- stødunevndini er at taka sær av kærumálum, har tað kann prógvast, at kvinnan hevur verið fyri misbýti, júst tí hon er kvinna. Fleiri slík kærumál eru komin, sum nevndin eftir lógini skal viðgerða. Eitt av hesum málum er kærumál frá fólkum í Fuglafirði, sum mótmæla, at Peter O.K. Olufsson, prestur, noktaði einum kvinnuligum presti at prædika í kirkjuni í Fuglafirði. - Javnstødunevndin tók málið upp. Í hesum føri sendu vit kæruna til Peter O.K. Olufsson, prest i Fuglafirði til ummælis, so sum vit eftir reglunum skulu gera, sigur Hanna Joensen. Prestur fór í blødini Presturin í Fuglafirði svar- aði ikki Javnastødunevnd- ini, men fór beinleiðis í blødini við málinum. - Eg fari ikki at viðgera javnstóðulógina ella eitt kærumål í bløðunum, so hansara svar stendur ósvar- að, sigur Hanna Joensen. - Her vil eg tó viðmerkja, at eftir kirkjulógini er ikki loyvt at nokta kvinnuligum presti at prædika. Tí brýtur Peter O.K. Olufsson kirkju- lógina í hesum føri, men tað er annað mál, sigur Hanna Joensen. Hon heldur, at hetta málið skal viðgerast, áðrenn hon fer frá. - Hvat heldur tú er mest umráðandi at fáa fram í ljósmála frameftir, í sam- band við arbeiðið í javn- stødunevndini? Hanna Joensen, formaður í Javnstóðuneyndini: - Í grannalondum okkara verður nógv gjørt fyri at fáa mannin at taka lut heima. Í Noregi kunnu menn t.d. fáa farloyvi, tá konan hevur átt. Maðurin skal eisini nýta hetta tíðarskeiðið til veruliga at taka sær av barninum, annars fellur farloyvið burtur. Henda skipan er gjørd, ti samfelagið åsannar, hvussu umráðandi tað er fyri pápan, at hann fær tætt tilknýti til sit barn, og hervið eisini kennir stórri ábyrgd og umsorgan fyri tí frá byrjan - Tað er avgjørt at fáa konufólk at hava virðing fyri sínum arbeiði, og at fata hettasum tað, sum tær skulu liva av Arbeiði - ikki hjáputi - Kvinnur hava ikki allar dagar havt virðing fyri sí- um útiarbeiði. Tær hava mangan havt tað sum hjá- putl ella nakað, sum tær kundu gevast við, um tær ikki tímdu. - Ein broyting er tó farin fram seinastu árini, tí nú hevur tað týdning fyri fam- iljuna, at konan er í útivinnu og vinnur pening til heimið. - Tað er tí umráðandi, at kvinnur fáa tey størv, sum tær eru eins væl skikkaðar til sum menn. - Kanska vánaligu tíðir- nareisini fáa kvinnur at taka sína ábyrgd javnbjóðis ti, sum maðurin altíð hevur tikið sum sjålvsøgd rættindi - nevniliga, at arbeiðið og ábyrgderu virdismiklir lutir í gerandisdegnum. - Kunnu vit fáa hetta stað- fest, so er nógv vunnið, sig- ur Hanna Joensen. :D Med mar