leygardagur 17. desember 1994síða 12

...... Síða 12 Nr. 242 — 17. DESEMBER 1994 — Tummas Arabo, fyrrverandi fiskimálaráðharri: Ber ótta fyri nýggjum Tíðindablaðið CH loynikroki norðanfyri -Ætlanin at geva landsstýrinum heimild at áseta landingarbann var skilagóð, og hon hevdi komið serliga væl við upp á longri sikt. Tá høvdu vit lættari kunnað forðað stórum útlendskum fiskiflotum at leggja á eitt nú norðhavssildina, sum einaferð fer at síggjast aftur í altjóða sjógvi. Landingarbann skuldi vera eitt av amboðunum at verja stovnarnar í Norðuratlantshavi móti skipum úr fjarskotnum londum. Hetta sigur Tummas Arabo, sum nú ber ótta fyri, at vit kunnu fáa eina nógv stórri loynikrók norðan fyri millum Føroyar, Island og Noreg. Og tað eru so okkara egnu menn, sum hava slóðað fyri hesum við at lata skip síni skráseta í øØrum londum og at leggjast á felags toskastovnin í Barentshavinum. Vit spurdu fyrst Tummas Arabo, hvørjar viðmerking hann hevur til mongu atfinningarnar frá einum av undangongumonnunum fyri loynikróksfiskiskapinum, Jórmundi Vágadal! Jørmund Vågadal rópar upp um Svalbardsáttmála og rættindi í Barentshavinum. Hvussu ætlar hann at fáa føroysk rættindi í Barents- havinum undir Látínameri- konskum flaggi spyr Tummas Arabo og heldur fram: -Skulu føroyingar seta sína vælferð upp á spæl fyri tað hesin maðurin, ið als ikki rindar skatt í Føroyum, fyritekur sær spyr Tummas Arabo, sum vísir á, at tað varð ein so hárfín javnvág í kvotunum í Barentshavi- num, tá hann varð í Tinga- nesi, at tað er stórt spell, at henda javnvág nú hevur flutt seg. Góð viðurskifti við russar Tummas Arabo dylur ikki fyri sínum ótta fyri ti, sum nú fer at henda. Hann heldur tað vera sera óheppið, at vit hava sett kíla í annars góðu viðurskiftini við russar. -Ég er bangin fyri, at har er ein kavabóltur farin á rull, sum bara verður stórri og stórri. Nú havi eg sjálvur havt nógv við russar at gera seinastu árini og kenni teir rættiliga væl. Teir eru rætt- iliga áfallandi. Eru teir góð- ir við teg, so eru teir góðir við teg. Men teir eru stoltir menn, so vendir tú teimum baki, so kemur tú at merkja tað. Vit vístu russum stóra vælvild nøkur ár herfyri við at lata teimum svartakjaft, tá eingin toskur varð til okkum í Barentshavinum. Hetta var ein vinatænasta, sum teir ikki gloymdu okkum. Men tað er greitt, at eitt goodwill kann eisini slitast upp sum nú tá vit ikki vildu lurta eftir teirra ávar- ingum. Tummas Arabo er vón- svikin av, at núverandi landsstýri ikki er hildið fram við somu kós sum tað undanfarna. Hevdi tað gjørt tað, høvdu vit frið á hesum Stóri Loynikrókurin, sum Tummas Arabo tosar um, er altjóða sjógvurin norðan fyri millum Føroyar, Ísland og Noreg. Mynd kalmar øki. Vit gera tó ikki annað enn at stridast antin móti ødrum ella innanhysis og vit tapa alla tíðina. Tað tænir ongum enda- máli at fara i kriggj hvorki við norðmenn ella russar. Eg havi sagt tað áður í Sosi- alinum og vil fegin end- urtaka tað: kanst tú ikki vinna eitt slíkt kriggj, so mást tú gera tær greitt frammanundan, um tú hev- ur ráð at tapa. Vit gjørdu rætt -Tað eru tey, sum í dag vilja geva tær alla skyldina fyri stóðuna, sum hevur tikid seg upp og leggja teg unair at hava givið norðmonum og russum lyfi um landingarbann? -Tað hava vit ikki gjørt. Tá norðmenn bóðu um at tosa við okkum um fiski- skapin í Loynikrókinum søgdu teir, at teir vildu ábyrgda okkum henda fiski- skap og gjørdu annars púra greitt, at kom tað hartil, at vit fóru at loyva hesum skipum at landa í Føroyum, so kundi tað henda, at teir fóru at móttrokna í kvot- unum. Hetta gjørdi eg vart við í Føroyum bæði fyri Reið- arafelagnum, bankunum, flakavirkjunum og. , og stóðan hjá øllum teimum var tann, at tað var rætt at halda ein lágan profil í hes- um máli. Tí skilir Tummas Arabo ikki, at formaðurin í Reið- arafelagnum nú skal hava eina heilt aðra stóðu. Kann vera EU sum er orsøkin -Eg veit ikki um tað er rætt, men tað fyrikemur mær sum um at tað kanska er ein ávís langtíðar politsk ætlan við hesi nýggju stødutak- anini í Føroyum. Allir teir, sum nú siga: latið okkum fáa kríggj við norðmenn, teir vilja allir sum ein inn í EU. -Men hví heldur tú at so nógvir nú leggja upp til at stríðast við norðmenn? -Sjálvandi tí, at teir vilja hava eina provokatión eyst- ureftir, tí so verður ein veg- ur, og hann er inn í EU. Hvørki sambandsflokkrin ellaJørmund Vågadag hava nakað ímóti, at Føroyar fara upp í EU - og kann ein træta við norðmenn hjálpa til, so að fínt hjá teimum. Tummas Arabo sigur, at tá vit koma út í næsta ár, tá fara vit at merkja avleið- inngarnar av ongan sátt- mála at hava við norðmenn. Í klemmu millum ís- lendingar og norðmenn Fyrrverandi fiskimålaråd- harrin er annars stórliga bangin fyri, at Føroyar skulu koma at liggja í klemmu millum íslend- ingar og norðmenn. -Íslendingar eru klókir. Nú lofta teir stóðuni. Teir krevja kvotu frå norðmonn- um og lata so norðmonnum nakað av fiski á teirra øki afturfyri. So skoyta teir upp í avtaluna, at allir hesir óregluligu 3-landsbátarnir sleppa ikki at landa í Is- landi. So standa vit eftir við eini avmarkaðari kvotu. T'í fyri tað fyrsta fara kanska eini 30.000 burtur av heildar- kvotuni, sum íslendingar fáa og fyri tað næsta hava vit longu mist 2000 tons ov nógv í russiskum sjógvi. Og eftir standa vit við Svartaper - vid Jørmund Vågadal og hansara monnum. Tå haldi eg skommin er fullkomin. -Tosar tå vid føroyingar i dag, so eru teir næstan allir sum ein í ødini inn á norðmenn! -Tað kann eg sjálvandi eisini vera. Men skal tú bara gera avtalur við fólk tær dámar, so verða fáar avtalur gjørdar. Hetta er ikki eitt mál, har kenslurnar skulu vera avgerandi. Tú hevur eina ábyrgd og skal verja fíggjarlig áhugmál. Tú hevur rætt og slætt ikki ráð tilsum hægsti myndugleiki í Tinganesi at rópa upp um, hver er ein lortendi og ikki. Tú verður noyddur at rokna út, hvar tú kanst finna eina javnavág. Er tað nakað, sum tú saknar í hesum landi, so er tað nettup stabiliteturin. |