týsdagur 3. januar 1995síða 5

ø tiðindabiaor Nr Heimastýrisskipanin kann ikki brúkast Bispur gjørdi politisku stóðuna millum Føroyar og Danmark upp í donskum bløðum á nýggjárinum. Bæði mentanarliga og búskaparliga hevur heimastýrisskipanin verið góð fyri Føroyar - inntil lagnudagin 6. oktober 1992. Síðani er ein so álvarsom ålitiskreppa ikomin, at skipanin má avtakast, heldur hann gjørd: poliuskan donsku blødunum I dende og Folkeblad við Bispur status í Kristeligt irslok Og hansara niðursteður eru áhugaverdar Í fyrra parunum av grein greiður hann frá ti sambandinum søgungaå llum Førovar og Dan mark Og hann heldur hetta samband hava gagnað Førovum Hann visir å, at tydning nn av danskan mentan hevur verið stórur - og har afturat er mentanarliga á virkanin úr eðrum londum komin gjøgnum Danmark Og danska málið førovskan úttalu skilst av bæði normonnum og svi um, ger wd møguligt at ferðast í og samstarva við hini nordurlondini Buskapurin Eisini innan tað búskapar iga hevur ríkisfelags skapunn gagnad okkum heldur bispur Hann vísir á, at Danmark hevur røkt førovsk áhuga mál í altjóða høpi, og at vit hava kunnad brukt danskar utbugvingarstovnar og danskan serkunnleika Men hann leggur afturat at Danmark eisini hevur havt fynmunir av Fyr tað fyrsta tí meginparturin av okkara innflutningin fer igjøgnum Danmark, og at Ld. ein fjórðingur av yvir monnunum á danska han dilsflotanum hava verið lørovingar sum í sinar 6. okt. 1992 Men hesi góðu og harmon- isku viðurskifuni fingu ein bråan enda, tå føroyski buskapurin kollapsaði 6 oktober 1992 »Endnu en gang blev det afsløret, hvor svært det er at dele et ansvar«, skrivar Hans J. Joensen Hann heldur at tað sum er hent síðani 6. oktober 1992 hevur avdúkað so grund leggjandi veikleikar við rikisfelagsskapinum, at tað má metast at vera óhugs andi, at stórar broytingar ikki fara at henda Sum dømi nevnir hann, at meginparturin av føroyska fólkinum helt tað vera givið, at rikisfelagsskapur in tryggjadi tann einsíðuga føroyska búskapin. Og so hendir tað kortini, at vit fara á húsagang Og hann heldur ongan iva vera um, at tað var sami ríkisfelagsskapur sum gjør di, at Føroyar kundu seta seg í so stóra skuld kreditorarnir hevydu ikki veitt lán, roknaðu teir ikki við, at Danmark stóð sum garantur fyri tey Rikisfelagsskapurin ein ófyrimunur Hans. J. Joensen tekur undir við sjónarmiðinum um, at tað eru føroyingar sum skulu rinda lånini aftur Men hann heldur líuð um Eliaskirkjan, vesterbrotorv 49 Moøti er hvert leygarkvøld kl. 19.00. Bussarnir 6, 16, 28 og 41 steðga nærindis. Nærri fæst at vita å tif. 031-242268 ella 031- 578999. at danir, fyri at hjålpa okkum, veita okkum onnur lán við so hørðum politisk um treytum, at tey eru um at avfólka landið Hann heldur tað vera rætt, at vit ikki kundu fingið hesi lán aðrastaðni enn úr Dan mark - men orsøkin er, at vit eru í rikisfelagsskapi vid Danmark Tað hevur jú eydnast meiri skuldarbundnum lon- dum enn Føroyum at:fingið lán, sum síðani fyri ein part eru avskrivad. Hví skuldu Føroyar verði verri viðfar- nar av altjóða samfelagnum enn hesi lond, vóru vit ikki í ríkisfelagsskapi við Dan- mark? spyr hann Álitiskreppa Bispur tekur síðani fram eitt sera aktuelt mál: Banka bjargingarnar »Det er umådelig svært u indse, hvorfor færøske kattevdere også skulle betale redningen af den lanskejede bank sigur hann, og leggur síðani hetta stturat i hør , gta Delrakit som endda meget sandsyn- ledende dan ske embedsmænd og politikere at akteombylning ul al FÁ Ki IM GÁTU fÆFOSKI lands s{yrt ville nedlør« u de færøske skatteydere kom ul at heiale den nødvendige kapualulforsel til banken på en millard kroner, nu den ikke mere var på danske hænder mens færøske embeds mænd og politikere ikke vidste det Det er derfor svært at holde spørgsmålet tilbage. hvorfor vennerne i Danmark ikke gjorte deres færøske venner opmærk- som på disse forhold Det siger sig selv, at det bliver ikke let í fremuiden at samarbejde med denne viden, og det bliver meget svært efter dette at gen „1-3. JANUAR 1995 skahe der nødvendive tillid mit rr Fit Heimastyrid spælt fallit Hans J. Joensen heldur, at fylgjurnar av ti, sum hent er, verða, at heimastyrisskip- anin, soleiðis sum vit kenna hana, hoyrir fortíðini til Hann heldur at tad fer at verða trupult hjá føroying um at gloyma ta viðferð, vit í hesum árum fáa frá don skum politikarum og per tum av donsku pressuni. Men hann vónar, at tad fer at cydnast at endurskapa so mikið av áliuð, at ríkið kann varðveitast - eitt nú við eini personalunión S-S- Hans J. Joensen: Eg vildi upp- lýsa danir Tað ber ikki til, at alt samband og alt tos millum Føroyar og Danmark snýr seg um búskaparlig viðurskifti. Tað er neyðugt at minna á, at tað er so nógv annað, sum eisini knýtir hesi londini saman. Tað er eisini neyðugt at siga dónum frá, hvat fóroyingar halda um tað, sum hendir í hesum árum Fyri einum árið síðani - í jólaprædikuni í 1993, gjørd: Hans J. Jænsen hvassar viðmerkingar ul eitt aktuelt, »verdsligt« mál: Tann mun, gjørdur varð á Fossbank anum og hinum bankunum í Føroyum Og nú hevur hann so aftur markerað síni rætuliga kollveltandi politisku sjónarmið Hevur føroya hægsti kirkjuligi myndugleiki fingið sær tað til sið at koma við úlíkum sjónarmiðum við árslok? - Nei, tað er ikki sum bispur, eg havi skrivad hasa greinina, sigur hann. Tað er bara sum privatpersónur - Men tað tú sigur verður kortini altíð seu í samband við bispaembætið. og í donskum bløðum stendur eisini, at tað er Hans Jacob Joensen, biskop for Fær- øerne, sum hevur skrivad - Tad er nakad, blødini hava lagt afturat. Eg havi bara sett mitt egna navn undir Hans Jacob Joensen hel- dur seg hava fullan rætt at gera vart við síni privatu sjónarmið, líka væl sum einhver annar borgari - Tað ber ikki til at eg skal hava munnkurv, ti eg eri bispur. Tað eg sigi sum bispur sig! eg av prædiku stólinum. Tá umboði eg kirkjuna. Tá eg úttali meg sum privatmadur, umboði eg bara meg sjálvan Neyðugt við orðaskifti Spurdur hví hann hevur skrvað greinina, sigur Hans. J. Joensen, at:tað er fyri at kunna vanliga danan um føroysk sjónarmið, og fyri at royna at fåa í lag eitt ordaskifu um hesi vidur- skift Alt ordaskifu millum Føroyar og Danmark í løt- uni, snýr seg um búskap. Eg haldi tað vera neyðugt at minna á, at tað er so nógv annað, sum knýtir og hevur knýtt hesi bæði londini saman. Byggja vit bert á búskapin, er skjótt til, at vit fáa misálit hver á annan Hans J. Joensen vísir á, at misálitið longu er sera stórt, og nevnir sum dømi orða skifuð á ungið um vinnu- lívsgrunnin - Ein líul formulering í avtaluni fekk beinanvegin tingmenn at illteinkja danir at hava duldar ætlanir. Hetta ber ikki til. Vit kumnu ikki halda fram at samstarva á henda hátt. Og ú er neyð- ugt at minna á, at tað er annað enn búskapur, sum knýur hesi bæði londini saman Og tað er serliga neyð- ugt, nú vit eru í einum aldu- dali búskapariga Bankasamanleggingin Tingið fer skjótt at sam- tykkja at heita á donsku stjórnina um at:seta kanning í verk av bankasamanlegg ingim og partabrævabýl num. Endamálið cr at gera greitt, hvert alt fór regluliga fram ella ikki Júst hetta aktuella mál tekur Hans J. Joensen fram í greinini. Og hann sigur tað vera »meget sandsynligt« at danir duldu okkurt fyri før- oyingum. Er hetta ikki við til at skapa meira misálit? - Nei. Eg haldi tað er at gera dønum greitt, hvat før- oyingar hugsa og halda Flestu føroyingar halda tað jú vera sannlíkt, at okkurt varð dult fyri okkum. - Heldur tú ikki at tað kann vera óheppið at seta fram gitingar um eitt mål, "sum tingid arbeiðir við í løtuni? - Hetta varð skrivað, áðr enn fólkaflokkurin legði sítt uppskot fram, sigur Hans. J Joensen 5. se