hósdagur 5. januar 1995síða 13

Nr. 3 — 5. JANUAR 1995 Nr. 3- 5. JANUAR 1995 .føindøbladlG PP ——— an, sum beinir fyri Ójavn- anum ímillum teir ikki skrå- settu og livibreydsbøndur nar, soleiðis at MVGIð kann leggjast omaná prísin har tað eigur at verða, vildi eg góð tíkið eina MVG skipan Brúkaraskattur Øll, sum vita eitt sindur um slíkt, vita, at ein slíka skipan er ætlað at avloysa part av ti persónliga skattinum hjá borgarunum soleiðis, at tann, sum brúkar, rindar, (brúk- araskattur). Hetta eru flest øll samd um skuldi verið ein góð skipan, men aftur hesa- ferð hava teir føroysku pol itikaramir dumpað so dygg!- liga Betur keypiorka Fyri at nøkur meining skal verða í skuldi tann personligt skatturin verið lækkaður í mun til tað, sum landskassin fær inn við MVG. Sum nú er er MVGið ein steinur omanå tær mongu byrdamar, sum eru lagdar omanå vinnurekandi Orsøkin er, at í flestu før um er ógjørligt at leggja hendan brukaraskatt oman å prisin, og úrslitið er. at ter. sum liva sum vinnurekandi, mugu rinda ein eykaskatt og missa harvið stóran part av inntøku síni. sum átti at farið til konsolidering ella løn Ein óheppin skipan Sum sølan og framleiðslan av seyða- og neytakjóti er skipað í dag he ur vinnan somuleiðis víst á. at her er MVG -skipanin = ógvuliga óheppin. Sum øll vita eru nógvir smáir framleiðarar sum hava hesa vinnu aftrat aðrari inntøku og koma so statt ikki undir skipanina Hetta ger eina ólíka prís- kapping Svart arbeiði Ein avleiðing av slíkum er. at øll, sum síggja sær ein møguleika, royna at fáa sær okkurt „uttan um“ (sokallað svart arbeiði. Hetta ber við sær at tað verður bara meir at rinda fyri tann, sum eftir er og ikki vil ella kann ganga uttan um landsins lógir. Tað eru hóast alt nógvir før- oyingar eftir, sum ikki vilja fara av vegnum, tá teir møta einum hundi, men heldur vilja rinda tað teimum er álagt Millumliðið manglar Tann nýggi landsstýrismað- urin, sum eg má viðganga at eg hevði álit á, hevur nú á fíggjarlógini tveitt eina millión til hesar svangu MVG-gjaldarar. Líkasum fyri at fáa frið fyri hasum grenjunum. Ongan góðan Nei, landbúnaðurin hevur ongan í landsins styn, sum hvørki hevur áhuga enn minni skil fyri hesi vinnu Seydakjøtstudningur Føroyskt seydakjøt hevur ongantíð fingið studning og tí haldi eg tað verða eina skammiliga gerð av mynd ugleikunum. fyrst at áleggja okursskatt fyri síðani at rinda „endurgjald“ sum studning til hesa vinnugrein sum hóast alt hevur klárað seg síðani Føroyar, (Fároyar) var til utt- an studning Hvat kann tað annað verða enn vánaligur javnað- areftirlits-politikkur. Hetta er somuleiðis ímóti ellum politikki í dag: at veita meira studning pr. eind, tá øll onn- ur berjast ímóti at taka slíkar studningar av. Tú ein stóran... Ella hvussu, skal hendan milliónin býtast? Eg havi fleiri ferðir roynt Búnaðardepilin í Kollafirði er ein frálíkur karmur um framtíðar landbúnaðin at fáa at vita, hver, ið skal umsita hesa milliónina (tað kostar óivað ein fjórðing av henni), og hver, ið skal fáa hana, eftir hvørji skipan og nær. Men tað er eingin, hvørki politikari, stjóri ella fulltrúi í landsstýrinum, sum enn hevur kunnað svarað mær hesum spurning! Geva við einari og taka við hinari Hetta vísir bert, hvussu tilvildarligt alt er og undir- byggir pástand mín um, hvussu trupult tað er at til- rættaleggja nakað fyri fram- tíðina. Politikkur anno 1994 Við hesum fær vinnan aftur eina konto á fíggjarlógini at berjast um á hverjum ári. Og komandi ár tá nýggir politikarar verða í lands- stýrinum, tá verður hendan milliónin, ótvað við fleiri, ript undan aftur og so liggur alt aftur í skelja son Jú hetta er politikkurin í Føroyum anno 1994 Tómar tunnur Eg eri sera forharmaður um, at eg havi mist alt álitið, sum fíðindablaðið eg hevði á tí nýggja lovandi landsstýrismanninum. Tað er óivað so, sum eg meini hann sjálvur onkuntíð hevur sagt. tá hann sat hinumegin borðið, at tómar tunnur buldra mest Ella kanska tað var tak- tikkur frá restini av sam gonguni, at seta Óla í landsstýrið fyri at fáa ar- beiðsfrið Fyri at seta prikkin yvir HO síga teir nú, at vit fáa nýggja landsstýrismann ul várs Sláturvirkið Utyvir tann smáídnaðin sum vit sjálvandi skulu varðverta er stórur tørvur á einum slátuvirki Á mp gg Á 2 PA Hetta er hvørki meir ella minni sjálvsagt enn, at vit í dag hava eitt mjólkavirki Ein og hver kann hugsa sær støðuna, um hvør fram leiðari í sínum lagi seldi sína mjólk beinleiðis til brúkaran Heimafletting Hervið er ikki sagt, at vit skulu tvinga alt kjet ígjøgnum eitt slíkt lið, men fyri at halda marknaðin og fyri at skapa møguleikar fyri útflutningi krevst eitt slíkt virki. EU Filet og NZ Kjógv Her eru aftur boð eftir fram leiðsluráðnum. Tí, sum stød- an er á marknaðinum í dag. er so at siga vónleyst at kappast. Vit innflyta bert tann partin av krovinum, sum vit júst hava brúk fyri ein og fyri ein prís sum hverki føroyski framleið- arin, enn minni tann framleiðarin, sum sjálvur hevur framleitt hesa veruna kann kappast við. Orsøkin er studningsskipanir og Ov- urframleiðsla, sum skeigla prísleguna SAN: Biligur matur Tann vanlig: brúkarin sigur sjálvandi. at hetta er jú bara ein góð stóða. og at teir før oysku bóndurnir eru púra høpisleysir og framleiða alt ov dýrt. Fyri ein part hevur hann rætt. um vit bert hugsa um okkara egnu búkar og dagin í dag. Hartil vil tað óivað altíð verða dýrari at fram- leiða ein litur av mjólk í Føroyum í mun til em litur framleiddur í einum nsa fjóst í Hálandi Hvat vilja vit føroyingum Her kemur aftur stødan, at vit, mugu taka eina avgerð um, hvat vit vilja. Vilja vit rinda eitt sindur meir fyri veruna og miðja ímóti at gerast sjálvbjargið fólk, ella skulu vit dúva uppá inn flutning av vánaligum bí ligum verum og øll flyta í stórbýargkir og klippa hvørjum øðrum? Eitt veit eg. at tá hetta er hent, fara prísirnir upp á tað „normala“ og tá hava vit brotið alt nið ur, sum er bygt upp Allur bati.. Eitt sláturvirki nýtist ikki at kosta so nógv, at tað ikki fer at beta um støðuna, sum hon er í dag. Á hesum økinum mugu vit sanna, at allur bati betur Stødan hjá bóndrunum við neytum er høpisleys. Garðarnir eru ikki inn- rættaðir til slakt og veran verður alt ov 6jøvn í góðsku. Hartil er tað eitt stórt arbeiði at selja vørurnar, og útboðið kemur alt út á marknaðin um somu tíð, nevniliga um heystarnar, tí eingin garður hevur møguleikar at kola kjøt Útboð og eftirspurningur Hetta hevur aftur við sær at útboðið hesa tíðina verður alt ov stórt bæði av seyða og neytakjøti. Prísunn verð ur alt ov lágur og kappingin um kundarnar óvanliga hørð Úrslitið er at ikki nógmikið kemur burturúr Alt í sama pott Alt kjøt verður selt eftir somu fortreyt soleiðis. at ein sum leggur seg eftir góðsku ikki fær goldið hana Ótryggur marknaður Tann ótryggleiki sum valdar innan kjøtframleidslu ger eisini, at garðar ið hava møguleikar at framleiða kjøt ikki hætta sær undir hetta ti marknaðurin er alt ov ótryggur Tann eina milliónin Eg meti sum áður sagt ikki, at tað er rætti vegurin at ganga, hetta at smyrja onkra milliónina aftrat teimum, sum eru fyri síðani at halda, at alt lagar seg Nei, tað skal meira kon struktivur politikkur til fyri at muna. Tí er mítt uppskot, at tann eina milliónin sum bleiv smurd afturat blokk inum til landbúnaðin grein 17898-343013 undir lógar viðgerðini, átti at verið latin óskerd sum íløgustuðul til sláturvirkið. Fyri alt Óli, tað hevði givið meir enn eitt arbeidsplåss, um rætt verður atborið Hver spard króna er vunnin Egin framleiðsla er spardur innflutningur Royndarsteðin Nú verður hon kalla almenn- ar royndir á fíggjarlógini 80aru projekt Tad vóru heldur stórar am bitiónir teir menn hevdu. sum bygdu nýggju Roynd arstødna í 1986. Í dag kunnu vit, sum so nógva aðrastaðni í Førovum, siga, at hetta var 13 heldur stórt tak at taka í mun til okkara tørv og ráð. Men eitt gott er við hesum og tað er, at støðin íkki kann flytast av landinum, soleiðis uttan víðari og plaseringin sum búnaðardepil kundi neyvan verið betur Almennar royndir Tað hevur ikki verið tað stóra vit hava hoyrt ella sæð til støðina og eftir mínum tykki er avstandurin ímillum bóndan og støðina alt ov stórur. Men óivað hevur tað verið strævid og eitt stórt tak at byggja og velja upp úr nýggjum. Trupult hevur kanska verið at finna tíð til nógv stórvegis royndarar- beiði og planlegging av framtíðar búnaðinum Spariknivurin Nú hendi tað, at so gott sum øll jåttanin til støðina bleiv skerd burtur soleiðis, at øll starvsfólkini máttu sigast upp. Harvid stóð hetta stóra anleggið tómt við fullum fjósi av mjólkíkúm. sum kappaðust við hinar mjólka framleiðararnar fyri at skaffa eitt sindur av eyka inntøku Fjós til leigu Il fíegjarlógaruppskouð 1993 bleiv skotið upp at landsstýrið skuldi staðina ut, soleiðis at hon ikki skuldi kosta landskass anum pening Hetta helt landbúnaðurin ikki verða rætt og heitti á landsstýrið at leiga støðina til Búnaðardepilin leiga Er ein kúgv, íkki ein kúgv? Í løtuni fer ein roynd fram í fjósinum hjá Búnaðar deplinum. sum skal skráseta ymisk data um íslendskar kýr í mun tl tær, sum vit kalla vanligar NRF kýr Menn eru ójavnir á máli um hvert hendan royndin fer at geva føroyingum nakað. men nú hon er her verður spennandi at síggja, hvat úrslit kemur burturúr Almennar royndir hava fingið góðan stuðul frá Vestnorden Fondinum til royndina Búnaðardepilin Búnaðardepilin, hvat er tað? Landsstýrið samtykti eitt upplegg, sum fekk sín neista á eini búnaðarviku á Viðar- eiði. Grundsjónarmiðið er at savna allar „kreftirnar“ innan landbúnaðin á einum staði fyri síðani betur at kunna gera gang av teimum. Tann, sum hevur eitt sindur av innliti í hesi við- urskifti, veit, at hesi feløg og stovnar talan er um, hava sitid hver í sínum horni og skylda uppá hvønn annan, heldur enn at arbeiða saman. Hornasteinurin Møguleikan beyðst og nú er so grundarlagið lagt og eftir er bara at bróta upp um arm- ar og fara til verka Framhald á síðu 14