fríggjadagur 20. januar 1995síða 17

Nr. 14 — 20. JANUAR 1995 Er BP nog »grønt« British Petroleum hevur tøknifrødina at vinna olju úr djúpa Atlantshavi, men spurn- tíðindablaðið 55“ || ingurin er nú, um BP kann hava tamarhald á einum oljuleka í slíkum umhvørvi Aberdeen 18. januar 1995 Tann greni liturin í búmerk inum hjá BP er ikki úlvild- arligur. Eins og Shell roynir BP at reindyrka sítt um- hvørvisvinarliga umdømi Demi um hetta eru peninga- gávur til vælgerandi enda- mál, fremjan av umhugsni fyri umhvørvinum í skúl um, fíggjan av lesandi á hægri lærustovnum og 15 ár eru lidin sidani BP var vid til at skapa bestu trygdar vidurskifti fyri tangaskip i heiminum — hetta var í Sul- lom Voe í Hetlandi. Óvart kemur tí á, at BP nú er fyri skotum vegna um- hvørvismål. Visundamenn frå Herriot-Watt University i Edinburgh seta spurnar- tekin vid fyrstu meungarnar hjá BP um dálkingarvandar frá nýggja Foinaven-økin- um fyrsta oljugkið, ið verður ment í atlantiska út- jaðaranum 160 kilometrar vestan fyri Hetland. 23 ár eru liðin síðan olja varð funnin vestarumegin Hetland, men velduga Clair-gkið lá ov djúpt, veðr- ið var ov ringt og olju- goymslumar lógu ov spjaddar til at nakað kundi vinnast ur teimum við tøknifrødini, ið var ul at taka i sjeytiårunum. Nu hava verkfrødingamir hjá BP ognað sær betur kunn leika Stórar peninga upphæddir Væl meiri enn ein milli ard krónur eru nýttar í sels miskum kanningum og leit ingarvirksemi annars ul at finna nýggju oljugoymsl urnar. Foinaven-øk10, ið er í midalstødd, væntast at vera bert eit av mongum Mongdirnar av gassi og olju í atlantiska útjaðaranum eru kanska ikki eins stórar og tær í Norðsjónum, tó er framvegis talan um so mik- ið, at góð grund er fyri spenninginum á skrivstov- uni hjá BP Exploration í Aberdeen. Tá eitt oljufelag hevur nýtt nógvan pening at finna olju, er bert natúrligt at royna at fáa oljuna upp skjótast gjørligt. Vanliga leita oljufeløgini saman í samstarv at figgja kostnaðin av at leggja rør ul lands Trupulleikin vid Foinaven- økinum er tann, at enn er ikki nóg nógv olja funnin nærhendis, og økid er í sær sjálvum ikki nóg stórt at tað er lønandi at:leggja rør til Sullom Voe ella Flotta å Orknoyggjum Dypid á leiðini vid Forn aven-økid er uppímóui 500 metrum. Risastónr bor pallar, so sum Forues og Cormorant, ið standa á beinum á havbotninum, kunnu ikki nýtast. Tøkni fræðin í oljuídnaðinum er tó so mikið framkomin, at Birgir Christiansen fjarstýrdar skipanir kunnu frá havbotninum pumpa ol} una gjøgnum slangur ul vatnskorpuna, har et tangaskip tekur ímóti Tangaskipini, ið liggja bundin til havbotnin, virka sum goymslur, til eitt annað tangaskip kemur og lastar 60.000 tons av olju upp á tíggju tímar at flyta ul lands Soleiðis ætlar BP, at menningin av Foinaven skal fara fram, tå byrjad verdur av ålvara å vårid næsta år. Bretski orkumåla ráðharrin Tim Eggar sigur, at:tað er í lagi við honum, so leingi sum vinnumálaráðið fær vissu um, at BP er ført fyri at klára møguligar lek- ar Ivasamt Kanningin hjå Hernot Watt setur spurnartekin vid, um BP í veruleikanum er ført fyri at seta eina vernd- arskipan í verk. Fiskimenn, alarar, ferðavinnufólk og djóraverndarfólk í Hedandi og á Orknoyggjum ræðast alsamt mein fylgjurnar av einum oljuleka frå Foinav- en, Í 1993 vóru 193 lekar frá boðaðir í Norðsjónum. Or- saka av at oljan er somikið tunn, sást líuð og einki aftur til oljuna á landi. Sjálvt tey 85.000 tonsini av løttu rá oljuni år Gullfaks-økinum frå tangaskipinum >Braer< spjaddust á natúrligan hátt upp á nakrar fáar mánaðir Aðrar fyritreytir Oljan úr Foinaven er tjukn enn olja úr Norðsjón- um og bert 10% av oljuni dampa burtur vegna kalda veðrið. Harafturat fara vindur og alda at blanda olj- una saman í ein velling, ið kemisk upploysingarevni bert fåa bilbukt vid ein fimtapart av. Ein verndarskipan skal greitt siga, hvar oljufelagið ætlar sær at goyma reiðskap og kemisk evni at reinsa upp eftir ein leka. BP sigur, at:tað mesta verður goymt í Aberdeen og Dundee í Skotlandi og i Southampton i Onglandi. Sjålvt um reid- skapurin varð goymdur i Sullom Voe, so hevdi tað tíkið eitt døgn, áður enn reiðskapurin var á staðnum Í stuttu summarmánað unum er møguleiki fyrr, at verndarskipanin hjá BP gongur sum hon skal, men tá vetraródnir leika, kann tað gerast sera torført. Sem astu mánaðirnir hava verið ringir ul veður á leiðunum kring Hetland og hetta fekk tangaskipið »Mimosa« at kenna í síðstu viku, tá ein brotasjógvur skaddi bóg vin nakað. Tílíkir brotasjógvar eru vanligir á leiðini, ti djuphavsstreymar frá Ame ríku vera noyddir upp ul vatnskorpuna, tá teir koma at landgrunninum. Tá ill veður er og tað rekur móu ættini, gerst sera ringt at meta um aldu Seinasta sjónvarpslýsing- in hjá BP er einki umhildin í Hetlandi. Lýsingin ber boð um, at BP hevur vunnið olju úr stórri dýpum enn vestan- fyri Hetland og at BP eisini hevur vunnið olju á leiðum, har veðrið er næstan líka ringt. Hetlendingar halda spottandi fyri, at BP ikki hevur megnað bæði í senn. Skuldi tað ringasta hent, at olja lekur frá Foinaven, so vil vanligasta ættin reka olj- una til Hetlands upp å tveir dagar. Hvørki Orknoyggj- ar, Nordurskotland, He- bridumar ella Føroyar eru tryggar heldur. Tå »Exxon Valdez« før å land i Alaska, gjørdi lekin størsta skadan meiri enn 500 kilometrar burturi, triggjar vikur efur at skipið var farið á land Oljuvinnan er givin at navngeva nýggj oljugkið eftir fugli, so sum Eider, Kittiwake og Tern, ið merkja ávíkavist æða, rita og tema. Minni sannlikt er at siggja fjøll smurd i olju å sjónvarpsskíggjanum Alt hetta merkir, at BP hevur trupulleikar við tru- virði sínum, tí eingin vert hvat henda kann, um eim brotasjógvur ger um seg ella um skip stoyla saman 17 14. Matiné'in í Havnar kirkju aði flest verk vera við, at tey vóru eins nógv sum Bachog Hánd Leygardagin 21. jan. kl 11.30 verður ársins fyrsta = tónleikalata í Havnar kirkju. Tað eru triggir musikklærarar i Norðoya Musikkskúla, sum hava stovnað Norð oya Blásitrio. Í bólkin um eru Fióna Parker á waldhorni, Daniel Rye á klarinett og Thomas Anderssohn á floytu. Tey leggja fyri við trimum gomlum, før- oyskum legum, sum Fiona hevur lagt til rætt is. Thomas Morley (1558 -1603) var eingilskt tónaskald, organistur í St. Pauls kirkju. Gitin er hann fyri sínar Madri- galir, sum eru verðsligar yrkingar, ofta kærleiks yrkingar. Morleys madrigalir eru enn á døgum høgt í metum og verða sungnar av kórum víða hvar Norðoya Blásitno spælir triggjar av hesum madngalum leygar dagin Telemann (1681 1767) sigst vera tað onkur vil el skrivadu ulsamans. Norðoya Blásitrio fer at spæla eina trio, eitt slag av konsert fyri Uu} instrument. Matiné-in endar við nýggjari tónum av George Gershwin, sum doyði í 1937. Gershwin hevði framúr góð evni at gera løg, sum øll kundu murra. Tá hann í 1924 bleiv biðin um at gera eitt symfoniskt jazz-verk, var hann ikki seinur og skrivaði tað upp á 10 dagar. Við verkinum, sum fekk navnið »Rhap- sody in Blue«, var Ger- shwin vorðin heims- kendur. Burtur úr eimi skaldsøgu »Porgy«, sum umrødur liv negaranna i USA, skapti hann opera- ina »Porgy and Bess«, sum varð frumframførd í 1935. Norðoya Blåsitrio spælir 2 av løgunum úr hesi opera Tønleikaløtan í Havn- ar kirkju leygardagin byrjar stundisliga kl tónaskaldið, sum skriv 11.30 | hn