leygardagur 18. februar 1995síða 2

Orðaskifti av stórum týdningi Oddagrein HETTA er ikki fyrstu ferð og heldur ikki sein- astu ferð, at vit brúka hetta pláss í blaðnum fyri at strika undir tann tydning, sum vit sum blað leggja í tað almenna orðaskifti. ORDASKIFTID er sjálvur grundarsteinurin und ir demokratiinum, men fyri at hann skal hava nakra meining, so má hesin møguleikin troyt ast. Fjølmidlarnir hava nógvar uppgåvur og ein tann mest týðandi er at vera karmurin um eitt livandi, breitt og sakligt orðaskifti um flest allar hugsandi spurningar. Í Føroyum fer hetta orðaskifti fram í bæði loftmiðlunum og í blød unum. Leita vit bert nøkur ár aftur í tíðina, so vóru nógv fleiri blød. Í dag er blaðheimurin nógv "skrumpaður inn”, og í havuðsheitum kann sigast, at her eru tvey DIØd, sum av ál vara kunnu sigast at hýsa ti almenna orða skiftinum. Eru tey nevnd, eru tey kend VIT hava so eftir førimuni roynt at liva upp til ta ábyrgð. Su ggur í at hýsa hesum ordakifti num. Ein partur av hesum orðaskifti eru dul nevnd lesarabrøv. Ýmsar meiningar eru um, hvussu rætt tað í heila tikið er at hýsa hesum sokalladu huldumannabrøvunum. Tað hevur so verið gjørt í blødunum, men vit loyva okkum at seta eitt stórt spurnartekin við, um hetta er rætta leiðin framhaldandi. Setir nútíðin og tað stæði, sum føroysk blaðskriving er komin á. ikki eisini heilt nýggj krøv til júst henda tåttin av blødunum, tvs. krav um at fólk seta sítt fulla navn undir brøv og greinar! byrgd. sum ÁL ir TAÐ er greitt, attað er torført frá degi til dags bråddliga at broyta henda sið ella 6sid, sum onkur vil nevna hann. Onkur ella mong halda kanska. at tað er ikki navnið á innsendara men innihaldið, sum er tað umráðandi. At við- urskiftini í Føroyum eru so små, at fólk megu hava loyvi til at sína sína hugsan, uttan at tey skulu leggja navn til. Vit duga væl at síggja, at tað eru viðurskifti, sum bæði tala fyri og ímóti hesum. Men hinvegin er eisini greitt, at tú fær ikki eina nóg serigsa og sakliga debat orðaskifti - um hver einstakur høvundur skal skriva undir dulnevni. Tað kundi tí verið áhugavert at fingið at vitað, hvat lesararnir halda um henda spurning. MEN orðaskifti er so nógv annað enn lesara brøv. Tað er ikki minst tey mongu sjónarmið og viðmerkingar, sum fólk við fullum navni undir senda blødunum. Uppgávan hjá bløðunum er m.a. at upplýsa um, hvat fyriferst í gerandis deginum og eisini at fara aftur um leiktjaldið Men blaðgreinar og samrødur skulu eisini medvirka og eggja til eitt livandi og breitt kjak Sosialurin vil fegin vera karmur um umrødda orðaskifti og fara vit enn einaferð at heita á okkara lesarar um at luttaka í ordakiftinum - og brúka blaðið til tað. Sssíalurin hjá AP Møller og Uhrenholt í Tinganesi? -Hesa seinastu tíðina hava vit hoyrt fleiri dómi um, at umboð fyri danskar stór- fyritøkur, saman við almennum, donskum embætismonnum sita og leggja til rættis ymiskar ráðagerðir mótvegis Føroyum og fóroyingum, uttan at føroyingar hava so mikið sum minsta ánilsi av hesum sigur Vilhelm Johannesen, tingmaður m.a. í fyri- spurningi til løgmann. Hann vil annars hava at vita, hvar umboð fyri AP Møller og Uhrenholt, nevndarformaður í Fyrispurningur til Edmund Joensen, løgmann Viðvíkjandi fundinum 23. januar 1995 við umboð fyn A.P. Mølkr 0.0. 23. januar hevdi løgmadur fund við umboð fyn donsku stórfyritskuna A.P. Møller flogfelagið Mærsk Air og Frank Uhrenholt, neyndar formann i Føroya Fiska sølu. Um erindi teirra i Før- oyum hevur løgmadur sagt, at teir vildu spyrja. um møguleiki er fyri at keypa føroyska flogfelagið At lantsflog. Vísandi ul niðan fyristandandi viðmerking ar, loyvi eg mær at spyrja løgmann, um donsku gest imir ikki høvdu onnur ør indi í Føroyum, og hvørji hesi vóru? Viðmerkingar: Mánadagin 23. januar vóru umboð fyri donsku stórt yri tøkuna A. P. Møller, danska flogfelagið Mærsk Air og nevndarformadunn i Før oya Fiskasølu, Frank Uhrenholt, á fundi við løg mann Aftan á fundin, sum varð hildin í Tinganesi, vildi ongin kunna fjølmiðlarnar um, hvat varð vidgjørt á hesum fundi, og enn minni fekst nakað at vita um hverjar niðurstøður fundur in var komin ul. Donsku gesurnir royndu at snúgva sær undan fjølmiðlafólkun um, og løgmadur vildi onki siga Allan týsdagin 24., miku dagin 25. og hósdagin 26 januar var tøgn. Teir, sum luttóku á fundinum, vildu onki siga. Hetta førdi ul, at ymiskar giungar tóku seg upp - giungar, sum gjørdu hendan loynifund enn meira áhugaverdan og forvitnis ligan, bæði hjá okkum løg tingsmonnum, fjølmiðlun um og almenninginum Gitt varð, at ønndini m.a vóru tey, at danska flogfe- lagið Mærsk Air var áhugað í at keypa føroyska flogfe- Eisini Atlantsflog varð gitt, at danska stórfyri tøkan hevði áhuga í at keypa partabrøvini i Føroya Banka, ið nú hevur ment seg rættiliga væl aftan á parta- lagið brævaumbyu, bankasam anlegging og stórar almenn ar peningainnspræningar Somuleiðis varð gilt, at fundurin eisini snúði seg um eina ætlan, sum fevndi um tveir stórar tyrlupallar og fýra stórar tyrlur, ið skulu standa ulbúnar 24 tímar um sændøgnå. Annar tyrlupallunn skuldi verða í Klaksvík og hin á Tvøroyri Tvær stórar tyrlur skuldu verða knýttar at pallinum í Klaksvík og tvær at:pallin um á Tveroyri. Seinnapart in hósdagin 26. januar helt javnadarflokkunn ung manningin og landsstyris- manningin regluligan floksfund. Á ti fundinum reisti eg spurningin um loynifundin 23. januar yvir fyri = landsstýrisumboðun um hjá javnaðarflokkinum Eg greiddi frá teimum git ingum, ið eg hevði hoyrt um hendan fund, og sum eru umrøddar frammanfyri Eg fataði svarið frá lands stynsumbodum javnaðar- floksins soleiðis, at løg- maður ógvuliga treydugt hevði givið landsstýrinum eina frágreiðing um fundin, men at hann síðani hevði lagt lok á málið í tilikan mun, at okkara landsstyris umboð ikk: hildu, at teir utt- an víðari kundu kunna ung manningina hjá javnaðar flokkinum um fundin Nú gjørdist málið uppaft ur meira margháttlgt og hugvekjandi. Sama kveld sendi eg tí eitt bræv ul Finn boga Arge, fíggjarneyndar- formann, har eg bað um, at figgjamevndin gjørhigt, og helst fyrraparun dagin efur boðsendi løg manni ul fundar i fíggjar neyndini, at greiða frå inni haldinum í teimum samráð ingum, sum høvdu verið mánadagin 23. januar Fíggjarneyndarformað unn gav mær ongantíð nakra uilsøgn um fund, men fyrrapartin fríggjadagin 27 januar fekk eg at vita frá Finnboga Arge, at løgmad ur i tíðindasendingini hjá útvarpinum sama dag fór at siga almenninginum, hvat fundunn hevði snúð seg um. Í tíðindasendingini hjá útvarpinum varð sagt frá løgmanni, at ørindini hjá donsku gestunum i Tinga nesi tann 23. januar, vóru em fynspurningur um møguleikan fyri at keypa Atlantsflog. Meira varð ikki sagt Hetta var eisini í wåd vid cina av teimum Umum gil ingunum, sum vóru frammi hesar dagarnar, og tí er or søk at halda, at okkurt eisini hevur verið í hinum báðum giungunu. Giungin um tyrlupallarnar og tyrlurnar ið skulu standa ulbunar i Klaksvík og á Tveroyri 24 tímar um samdøgnåd, verður eisim væl undirbygd við ymiskum hendingum, sum farnar eru fram seimasut gott og væl tvey árini I øllum teimum avtalum, sum eru gjørdar millum donsku ríkisstjórnina og føroyska heimastýrið hesi árini, verður skrivað og tos að um bygnaðarbroyungar Talan er um bygnaðarbroyt- ingar í fiskivinnuni, í skúla- verkinum, almannaverkinu og í heilsuverkinum. Á SK jOLiST Fiskasøluni gjørdi i Tinganesi herfyri. fiskivinnuøkinum fingu vit álitið frá bygnaðarne yndini og úrslitið av ti varð lógin um vinnuligan fiskiskap. Aftan á eitt av hesum sam- rådingarumførum, varð ein nevnd við donskum og før- oyskum serfrødingum sett vid ú endamáli at gera álit um føroyska heilsuverkið Tað var danska heilsu málaráðið, ið setu serfrød inganevndina, sum læt ålit frá sær í oktober 1993. Nið- urstødan í állunum var sam- bært »Model A«, at mid- savna so at sigå alt virk- semið á sjåkrahusøkinmum á einum sjúkrahúsi, nevni- liga landssjúkrahúsinum Har skuldi øll skurðvið gerðin fara fram. Tað sama varð sagt um heilivág, og sum rosinan í pylsuendan um skuldu allar barnakonur í Føroyum flytast ul Havnar fyri at fara á soppin Í danska uppskotinum ul avtalu undir samráðingun- um 12. oktober 1993 varð mælt til, at bygnaðarbroyt- ingar skuldu gerast í før oyska heilsuverkinum, og at hesar bygnaðarbroyung ar skuldu hava stødi í áliun- um frá »Rådgivnings- gruppen vedrørende sund hedsvæsenet på Færøerne« Í hesi avtalum var eisini ein låmøka frå danska ríkis- kassanum ul — føroyska landskassan. Talan var um L530.000.000 kr. Løg- ungsmálið um låntøkuna og avtalan millum ríkisstýrið og landsstýrið vórðu við gjørd í fíggjarneyndini Fíggjarnevndin skrivaði felagsálu í hesum báðum málum. Ein meimluu í fíggjarneyndini (Vilhelm Johannesen, Jóhannes Ell efsen, Jens Norðberg og Karl Heri Joensen) førir ma. hetta fram: »Annars ger meirilutin vart við og undirstrikar, at bygnadar broyungarnar á heilsuøkin um, ið verða umrøddar umd- ir punkt a í avtaluni, ikki verða gjørdar við stæði í ålit- umm frå »Rådgivnings- Framhald á síðu 23