fríggjadagur 25. juli 2003síða 6

10 Nr. 139 - 25. juli 2003 Nr. 139 - 25. juli 2003 11 Eitt er at vera moralskur. Eitt annað er at vera dupult- moralskur. Føroyingar hava sum heild ein góðan moral, sum botnar í góðari siðvenju og kristiligum støði. Men harafturat eru føroyingar dupult-moraskir, verður vanliga sagt. Ja, heimsmeistarar í dupultmorali, siga summi. Eitt dømi um dupult-moral føroyinga kom aftur til sjóndar nú um dagarnar. Í síðstu viku kunnaðu tveir studenta- skúlalærarar um ein hvann-snaps, sum teir hava arbeitt við í fleiri ár. Tey, sum hava roynt henda snapsin, lata væl at honum. Hann hevur ein góðan og rundan smakk. Men teir báðir, Jógvan Dahl og Finnur Lútzen, hava ikki lov at gera snapsin. Teir hava søkt áður, og teir hava søkt aftur nú, men Vinnumálaráðið hevur vent tummilin niður eftir. Teir fáa ikki loyvi at gera snapsin, og tað merkir, at føroyingar kunnu hvørki drekka ella bjóða ein føroyskan snaps. Í grundini er slettis ikki talan um nakra grundframleiðslu. Tað, Jógvan og Finnur hava søkt um, er at sleppa at innflyta ráevni, reint spritt, og síðani lata hvonn ella onnur evni "trekkja" í sprittinum. Úr hesum fáa vit so hvann- snapsin. Og hetta er ikki annað, enn tað sum nógv gera. Fólk keypa okkurt snapsaslag, sum ikki er so herskið, t.d. Brøndum, og lata kryddurtir av ymsum slag trekkja í snapsinum eina viku ella tvær, og so fært tú ein snaps, ella ein "bitter", sum tær líkar. Alt hetta kunnu vit innflyta og keypa. Ja, Rúsdrekkasøla Landsins selir 100.000 tals litrar av vodka, snapsi, gin, whisky, konjakki, likøri, víni o.s.fr. um árið - ikki minst í hesum døgum - men vit kunnu ikki sjálvi gera ella framala ein føroyskan snaps, so vit høvdu okkurt føroyskt at bjóða. Tað sama var við ølinum. Vi kundu "bestilla" danskt og annað útlendskt øl, men vit kundu ikki bryggja førosykt øl, fyrrenn lóggávan varð broytt í 1980, tá Føroya Bjór og Restorffs Bryggjarí fingu lov at bryggja føroyskt øl. Í dag er tað ein sjálvfylgja, men áðrenn lóggávan varð broytt, hoyrdust nógvar dómadagsprædikur. Tá var alt í lagi, at vit "bestiltu" øll, men ikki at vit bryggj- aðu. Ídag er alt í lagi, at vit keypa útlendskt brennivín, men vit skulu bara ikki gera tað sjálvi! Hetta er dupult- moralur í besta føroyska stílinum! Ja, eitt tjóðareyðkenni, ja, samleiki føroyinga. Tá eru grannarnir fyri vestan frægari. Íslendingar gera fleiri søg av brennivíni og kendast man "Svartideyði" - Brennivín - vera, og ikki er teir føroyingar fáir, sum í hesum døgum keypa sær eina fløsku av "Svartadeyða", nú vit fara at halda tjóðarhátíð okkara og minnast deyða Ólav Heilaga. Skoytast skal uppí, at hóast alt var tað áhugavert at síggja Dimmaætting ígjár, sum hevur skatta dýpið millum løgtingslimirnar. Kanningin vísir, at ein meiriluti vendir dupultmoralinum bakið, og heldur, at tað skal vera lov at gera ein føroyskan snaps. So kanska kunnu vit skeinkja ein føroyskan snaps á ólavsøku næsta ár! DAGSINS MEINING Sosialurin Dupultmoralur í góðum føroyskum stíli Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Hans Birgir Hansen Upplýsing: Endamál okk- ara er at virka fyri um- hvørvisligum og nærdemo- kratiskum politikki við at seta fólk í uppskoti til Før- oya Løgting! Vistfrøði og umhvørvi Tey grønu vilja steðga teirri vaksandi dálkingini og eitr- anini av matvørum og um- hvørvi. Hetta skal gerast við munagóðum forboði móti dálking og eitran av umhvørvinum og í fram- haldi við einum fíggjar- politikki, ið virkar soleiðis, at tað lønar seg at vera um- hvørvisvinarlig og halda fast um vistfrøðiligu javn- vágina í náttúruni. Tey grønu vilja virka fyri einum samfelag, ið bjóðar lívsvirði fram um verandi samfelagsins miðsavnan av støðugum matriellum vøkstri og støðugt vaksandi nýtslu. Vit eru ikki ímóti tøkniligum framburði, men skal trivnaðurin hjá menn- iskjum ikki gerast gjald fyri hendan. Spjaðing og fólkavald Tey grønu ganga ímóti miðsavnan av valdi innan framleiðsluna. Vit vilja spjaða framleiðsluna, so at sjálvbjargni verður um landið. Vit ganga inn fyri demokratiið, innanfyri fyri- tøkur, t.d. samtøkur og fyritøkur har starvsfólki eigur part, men ganga ímóti fíggjarligum »demokratii«, ið verður stýrt av óviðkom- andi leiðslum ella grunn- um. Tey grønu ynskja at vaksandi skrivstovuveldið og miðsavnaða stýringin, við valdsdeplum og ser- frøðingarveldið, verður broytt til eitt spjatt nær- demokrati. Vit hava yvirlit yvir, at avgerðir verða, í størsta mun, tiknar á stað- num. Málini viðvíkja, t.d. tí kunnu vit ikki taka undir við EEC, soleiðis sum tað er skipað í løtuni. Tey grønu ynkja, at hvørt menniskja, í mesta mun, umsitur tilveru sína. Vit standa fyri frælsi, einans avmarkað av frælsisrætti annara. Tískil ynskja vit heldur ikki at áleggja øðrum menniskjum eina samfelagsskipan, ið gongur ímóti ynskjum teirra. Sosial trygd Tey grønu virka fyri, at øll- um verður tryggja líkinda góðir livimøguleikar, tað snýr seg um bústað, heilsu, útbúgving og arbeiði. Men verandi almannaveldið er skrivstovuveldið, fløkt og serstakliga kostnaðarmikið at umsita. Almannaskipan- in eigur tískil at verða skamtað soleiðis, at ein og hvør, ið av eini ella aðrari orsøk er vorðin arbeiðs- leysur, verður trygjaður eina skattafría minstuløn. Hendan minstalønin eigur annars, í mest møguligan mun at vera tillutað øllum borgarum. Hendan minstu- lønin skal kunna lívbjarga einum menniskja, men skal tó vera møguleiki hansara, ið ynskir so, at vaksa um livifót sín við at átaka sær starv. PRESSEMEDDELELSE P. Skovgaard oberstløjtnant Presseofficer • Forsvarschefen besøger Færøernes Kommando den 25. - 27. juli 2003. • Formålet hermed er at aflægge tjenestesteds- besøg, der vil være gene- ral Helsøs første besøg på Færøerne som for- svarschef. • Ud over at besigtige in- stallationerne i Mjørka- dal og på Sornfelli, er der planlagt sejlads med in- spektionsskibet Hvid- bjørnen. • Forsvarschefens program omfatter besøg i Kirkju- bøur og på Loran-station- en ved Eiðe, samt - hvis vejret tillader - på Myki- nes. • General Helsø er 55 år og har gjort tjeneste i For- svaret siden 1968. Han tiltrådte i 2002 stillingen som forsvarschef, der er Forsvarsministerens mili- tære rådgiver, med an- svar for Forsvarets orga- nisation, uddannelse og anvendelse. Forsvars- chefen er ansvarlig for ca. 93% af forsvarsbud- gettet, som er på ca. 18 mia. kr. • Forsvarschefen og hans ledsagere fortsætter til Grønland efter besøget på Færøerne. Verjuovastin á vitjan Tey grønu í Føroyum TÍÐINDASKRIV Sunnudagin 27. juli: Opið kl. 14 – 18 . Fernisering 15 – 17 við tveimum listafólkum, Niels Salmony, 59 ár, úr Trongis- vági, sjálvlærdur, hevur oljumálningar í stovuni og norðmaðurin Bjørn Ler- berg, sum er útbúgvin inn- an listsøgu, hevur kalt glas, raku og pit-fire á 1. hædd. Hansara tema eru: fuglur, fjøll og fiskur. Føroyahúsið bjóðar sneisabitar og vín. Eisini verður tónleikur. Mánadagin 28.juli, Ólav- søkuaftan: Opið kl. 14–01. Kl. 14–21: Matsøla við føroyskum viðskera, ný- bakaðum pannikøkum, vaflum o.a. Kl. 15–17.30 Vit lýða á kappróðrarsendingina o.a. Kl. 18: Ólavsøkan sett og felagssangur. Virgar Dals- gaard heldur røðuna Kl. 20.30–01: Kafékvøld og dansur. Ian Onghamar og Lítli Jóhan, Jóhan Danielsen spæla til kafé- kvøldið og dansin. Eisini verður farið upp á gólv. Týsdagin 29.juli, Ólav- søkudag: Opið kl. 14–23. Kl. 17.00 Ólavsøkuguds- tænasta í Elaskirkjuni. Bergur Jacobsen prædikar Kl. 18–20: Ólavsøku- buffet: Leskiligt sjálv- tøkuborð við fleiri rættum, saltum og øðrum + kaffi og smákøkur fyri 100 kr. Kl. 20–23: Hugnakvøld við felagssangi, tónleiki. Páll Sólstein spælir klaver og Bergur Jacobsen spælir klarinett. Martin Fjallstein heldur „midnáttarrøðuna" uml. Kl. 21.30 Øll eru vælkomin og øll- um ynskja vit góða ólav- søku!!! Ólavsøkan í Føroyahúsinum Kjartan Stakksund Nú tað aftur stundar til ólavsøku, eru vit mong sum leggja leiðina til Havnar fyri at halda ólavsøku, og sum øllum kunnugt, er tað ymiskt, sum ólavsøkan verður hildin. Men øll vita vit, hví vit halda hesa tjóð- arhátíð. Ólavur hin heilagi, sum fall á Stiklastøðum hin 29. juli ár 1030, bert tríati- fimm ára gamal, hevjaði krossmerkið hátt okkara millum. Tí eigur ólavsøkan at verða hildin við spekt og sóma, og við virðing fyri tí sum heilagt er. Sum áður nomið við, er tað ógvuliga ymiskt, hvat vit leggja mest dent á undir ólavsøkuhaldinum. Hjá mongum í landið okkara er tað ítrótturin, sum fær eitt sera stórt pláss í lívinum, og er tað eisini ítrótturin sum í ólavsøkuskránni hev- ur rúmar ræsir. Tað er ógvu- liga vakurt at síggja ein stóran part av okkara ítróttarungdómi koma í stórari skrúðgongu og í sín- um litføgru eyðkennisbún- um, inn á tinghúsvøllin, har tey standa við spekt og sóma og lýða á tá ólavsøk- an verður sett. Spenningur- in er stórur ímillum tey, nú tey standa fyri stórum avbjóðingum. Tí er tað sera umráðandi at íðka ítrótt við røttum ítróttaranda. Guds orðs boðan Sum mangar ferðir nevnt áður, so kemur nógv fremmandafólk at vitja oyggjar okkara á sumri, og mong av hesum fremm- andafólkum vilja uppliva ólavsøkuhald okkara. Tí er tað ógvuliga umráðandi, at vit, sum eru við til ólav- søkuhaldi, vísa spekt og sóma og eisini hava virðing fyri tí sum heilagt er. Á hesi stóru tjóðarstevnu okkara er tíðanbetur Guds orð ein fastur táttur í ólavsøku- skránni báðar dagarnar. Latum okkum takka Gudi fyri, at tað eru menniskju sum vilja, eins og Ólavur hin heilagi, hevja kross- merki hátt millum fólk okk- ara, eisini á hesi stóru stevnu. Tað er tí umráðandi at vit, sum eiga Jesus í hjørtum okkara, sameint biðja Gud um hansara ríku signing yvir gudstænastum og møtum hesar dagar, so- leiðis at Heilagi Andin fær loyvið at tala til okkara fólk undir Guds orðs boðan bæði innan- og uttandura. Ólavsøkumorgun uppliva vit at síggja skrúðgongu úr tinghúsinum og oman í dómkirkjuna (Havnar kirkju). Hetta ber okkum prógv um, at hann, sum øllum valdar, vil sigan fólk okkar, bæði gerandis og heilagt. Hetta, at teir polit- isku myndugleikarnir sam- an við kirkjuligu myndug- leikunum, fara úr tinghús- inum og saman traðka kirkjugøtuna, ber okkum boð um at kristindómurin hevur djúpar røtur í fólki okkara. Men hóast tað, so er og verður tað altíð ein persónlig avgerð ímillum Gud og tað einstaka menn- iskja. Vit mega í øllum førum taka eina persónliga avgerð yvirfyri lagnu okk- ara í ævinleikanum; annað- hvørt eru vit frelst ella liva vit burtur frá Gudi og mega glatast í allar ævir. Tá lívið her er at enda komið, er náðitíðin farin og allur møguleiki fyri frelsu er farin; men Gud fái lov og tøkk fyri, at enn í dag stendur náðihurðin opin fyri einum og hvørjum, sum vil koma til Guds ígjøgnum Jesu fullgjørda verk á Golgata. Eisini ger hesin møguleiki seg gald- andi á ólavsøku, við tað, at tað eru menniskju, sum eru Guds kallið lýðin og vilja bera hendan glaða boðskap út á ólavsøku, bæði innan- og uttandura. Gud signi ein og hvønn til at steðga á og lýða á tað, sum Harrans vitnir hava at bera fram um Guds kærleika við Jesusi Kristi, eisini hesa ólavsøku. Eg vil hervið enda við einum ólavsøkusangi, sum eg havi yrkt til ólavsøkuna 2003. Góða ólavsøku øll somul. 1. Vit á ólavsøku koma saman, hitta kenningar og vinir við; møtast vit í álvara og gaman, menna vilja góðan gamlan sið. Tað er okkum øllum mikil gleði, at vit saman hugna okkum her; Gud alvaldi gevur okkum megi, :,: so tað spekt og sóma við sær ber. :,: 2. Merkið veittrar hátt á Áarvegnum, ber oss boð um ólavsøku her; Ólavur, hann fall á hesum degnum, heiti halgimenni hann jú ber. Latum okkum aldri navn hans gloyma, tí hann krossin hevja vildi hátt; navn hans vilja vit í hjarta goyma, :,: tí hann vildi semju, vildi sátt. :,: 3. Ólavsøkan er vár tjóðarstevna, ung og gomul ganga lið um lið; eftir Áarvegnum, sum vit nevna, mong sum vit her vilja kennast við; spáka sær ein túr í Havnar býi, vilja njóta lívið her og nú, gloyma alt tað tunga strev og stríði, :,: byggja millum ættir várar brú. :,: 4. Ólavsøkuaftan er tann dagur, tá ið ólavsøkan verður sett; mangur maður er tá sera glaður, og um veðurvánir verður mett. Kappróður og annað er á skránni, sum jú hoyrir hesi stevnu til; misjøvn eru líkindir á vágni, :,: tað má verða sum tað verða vil. :,: 5. Eitt vit ongantíð her mega gloyma, at Guds orð, tað hevur allan mátt; latum okkum tí í hjarta goyma, alt sum orð Guds ber oss inn um gátt. Frelsutilboð gott her til oss ljóðar, Jesus elskar okkum stór og smá; syndarum hann fyrigeving bjóðar, :,: frið í hjarta kunnu vit her fá. :,: Ólavsøkan – tjóðarhátíð okkara Ólavsøkusangur Lag: Føroyingar, sum her nú koma saman Føroysku kvæðaløg- ini koma nú út í bók. Á samkomu í Norður- landahúsinum í kvøld verður bók við kvæðaløgunum løgd fram BÓKAÚTGÁVA Nú koma eisini kvæðaløg okkara út í bók, eins og vit í áravís hava havt sjálv kvæðini á prenti. Tað er Marianna Klau- sen, sum hevur savnað før- oysku kvæðaløgini í eina stóra bók. Ikki færri enn 735 síður við nótum. Tróndur Patursson hevur prýtt permuna, og forlagið Stiðin gevur út. Tað eru fimm ár síðan, Marianna Klausen fór undir at savna føroysku kvæða- løgini. Hon hevur brúkt upptøkur, sum hon hevur fingið frá Útvarpi Føroya, Sjónvarpi Føroya, Fróð- skaparsetrinum, privatfólki og eini rúgvu av øðrum keldum. Tapð er stórarbeiði, Marianna Klausen nú leggur úr hondum. Yvir 2.000 upptøkur hevur hon funnið fram, og varð hvør einasta av hesum skrivað niður við hond, áðrenn farið varð undir at finna fram til, hvørjar vóru so líkar, at ikki var neyðugt at taka allar við í bókina. Útgevararnir vænta, at hendan útgávan kann vera við til at økja áhugan fyri føroyska dansinum. Tí nú ber til eisini at læra seg løgini eftir bók. Alt fleiri føroyingar duga at lesa nótar, og soleiðis kunnu teir eisini brúka hesi løgini. Samkoman í Norður- landahúsinum, har bókin verður løgd fram verður í kvøld klokkan 19.30. ej Stígum fast eftir nótum C M Y K 11 10