fríggjadagur 3. mars 1995síða 17

Nr. 44 — 3. MARS 1995 Eingin framtíð í Sudan við ongum mannarættindum Fyri lýsing tann 30. juni 1989 stongdu sudanskar herdeildir undir leiðslu av brigadugeneralinum Omar Hassan Ahmad al-Bashir floevøllin tóku forseta borgina og hernaðarstøðina og settu upp veggirðingar í øllum Kartoum, 1ð er uðsstaður í Sudan Efur fáum tímum vóru leiðandi politukarar fast settir. undantaksstøda lýst, grundlógin sett úr gildi og politiskir flokkar og fakte løg upployst. Nýggju leið ararnir lýstu fylkingina, ið teir nevndu National Salva tion Revolution Command Council, at stjørna landin um Soleiðisendaði eitt try ára skeið við fleirflokkaðan demokratiskari skipan í Sudan, ið er størsta landið í Afrika og eitt av heimsins fátækastu londum. Hesi try árini høvdu verið sera Ó trygg, tå tað ræður um mannarætundini sam stundis sum landið er sund urskilt. Politiska frælsið varð í hevuðsheitum virt norðanfyri, men manna rætundini vóru illa farin í syðra Sudan og i ør um økjum, har sum stjórnin og vápaða andstødurørslan Sudan People's Liberation Army (SPLA) kríggjaðust øgiliga sinåmillum Tá hemaðarstjórnin tók valdið, broyttust brotimi á mannarætundini so nógv, sum sudanska søgan einki vert um at siga Síðar 30. juní 1989 hava í roynd og veru allir partar av høv scra sudanesiska almenningin a EGYI ' LIBYA í CHA i CENTRAL AFRICAN REPUBLIC ZAR meer —— — um i øllum landinum upp livad áhaldandi og grov brot á mannarætundini, ið eru framd av eim stjórn, sum ber seg at sum um hon ikki hevur ábyrgd av hesum Stjórnin hevur fyn at:broyta sær almennar hon skilir sett stovnar so sum íslamska lóg. Hetta hevur ávirkað fólkið í norðara Sudan. Kúgan er amboðið at fáa efurlit. Pohuskir fangar í túsundatali, mangir teirra eru samvitskufangar, eru handuknir. Píning er vanlig og ofta deydilig. Politiskir fangar eru fongslaðir eftir følskum rættarmålum, og mangir fangar, bædi polit iskir og kriminellir, eru av rættaðir Fleiri hundrað fólk, sum eru dæmd fyri kriminellar brotsgerðir, eru bødils flongd. Eitt ókent tal av fólki er í rætunum dømt at missa bæði føtur og hendur, síðani stjórnin setu í gildi eina revsigrein, ið byggir á teirra tulking av sharr a (is lamisk lóg) Kríggið verður ført bæði harðliga og náðileyst av oll um pørtum. Trygdardeildir nar hava vitandi og við vilja lopið á almenningin, dripið noytt tey at fara frá síni jørð rænt og oyðilagt møgulcik an hjá fólki at fáa sær mat í munnin. Fólk í tåsundatali eru dømd ul deyða og av rættað uttanrættarliga ella eru »horvin« SPLA hevur vitandi og við vilja lopið á og dripið vanlig fólk, hevur skapt ein hugburð av harðskapi og við at heyndarhuga seta KENTA tíðindablaðið samfelagini upp hvert móu øðrum. I 1991 fór SPLA í tviningar - Mainstream og United. Eitt beiskt, oyðandi kríggj teirra millum var ein av fylgjunum SPLA-leiðslan hevur ver ið náðileys í sínum royndum at varðveita stødu sina Høgtstandandi andstøding ar innan rørsluna eru fast setur ella eru vorðnir av rættaðir. Fangar, sum SPLA hevur havt, eru vorðnir píndir, onkuntid ul deyða Báðar deildimar innan SPLA hava stutt og greitt avrættað hermenn hjá hvørjum øðrum, tí teir hava hver í sínum lagi verið ill tonktir fyri at stuðla kapp ingarneytunum Kríggið hevur skapt eina katastrofu vid ómetaligum menniskjaligum umkostn ingum, tí allir flokkar so eyðsýniliga bróta manna rætuindini og mannarætt indalógir og meginreglur, tå um kríggjræður. Vitandi og viljað álop á almenningin bæði frá stjórnardeildum og uppreisrarbólkum hava elvtulema humanitera van lukku í stridsøk junum Hernaðarstjórnin = hevur roynt at vísa aftur ákærun um um brot á mannarætt ndini við at ákæra atfinn ararnar fyri at hava hug at mótmæla og at háða Íslam Hesin boðskapur ger sær dælt av trúnni og lívsvirð unum hjá ti muslimska meirilutanum i Sudan og hjá muslimum í øØdrum londum. Hetta ger stjórnin til tess at visa atfinningun um atur og fyri at vinna stuðul fá almenninginum Tveir triðingar av teimum 26 millidnunum, sum búgva í Sudan, er muslimar, men í landinum eru aðrar truarrørslur og mong ólík fólkaslag. Umleið 400 mål eru talað har. Arabiskt er tað vanliga málið bæði sunnan og norðanfyri og er móður málið hjá nógvum í tí norð ara parunum. Meginpartur in av teimum norðan yri eru muslimar, summur teirra síga, at teir eru ættaðir frá arabum Í sunnara parunum, sum fevnir um landsluurmnar Bahr al-Ghazal, ovara Nilá og Equatoria, er sundur lyndið millum tråarrørslur og følkasløg uppaftur stórri enn norðanfyri. Størstu bólkarnir eru Dinka og Nuer, men harumframt eru onnur fólkaslag. Megin parturin av tí útbúna fólk inum sunnan fyri tekur und ir: við kristindóminum summi teirra eru muslimsk og nógv fólk í landbúnaðar økjunum halda seg ul sína egnu åtninadarligu sið venju Mynstrið, tá tað snýr seg um brot á mannarætundini í Sudan, er týðuligt, sjálvt um nakrar individuellar frá greiðingar eru torførar at sannprógva í einum so é metaliga stórum landi, ein um landi, sum hevur so stórar munir millum ættar bólkar og er so fátækt. $0 at siga oll í Sudan eru í vanda- 17 bólkinu, sama uin tey búgva í krigsøkjum ella í økjum, sum ikki eru so nógv ávirk að av krigsatgerdunum Eitthvort brot ger poliusku støduna enn floktari og økir um hatrið Í grundini er framtíðin i Sudan trevtad av, at manna rættindini verða vird. Er henda virdingin íkki ul staðar, eru lítlar vónir um at byggja upp sínámillum álit, sum er neyðugt ul tess at loysa allar politisku trupul leikarnar, Sudan hevur JA! 225 kr /årstj. (haldarar i Føroyum) 425 kr /årstj. (haldarar í Danmark) I 340 kr. (haldarar i Danmark, 5 bl. i senn) I Til ber altid at gerast haldari og goldid verður bert fyri blødini, id eftir eru av ársfjórðinginum Navn. Bústaður Bygd/byur Eg gerist haldari av Tidinda- bladnum Sosialinum og fåid blaðið 5 ferðir um vikuna. Kannað postverkinum Ókeypis Sosialurin rindar postgjaldið Tíðindablaðið SOSIALURIN Postboks 76, FR-110 Tórshavn