mikudagur 8. mars 1995síða 6

6 fíðindablaðið 5 581) ef Nr. 47 - 8. MARS 1995 Turid Debes Hentze, leidari i Javnstødunevndini: Kvinnur skulu råda sær sjålvum — Eitt ávíst positivt sjålvsøkni skal kanska til, fyri at fáa kvinnuna at hugsa um, hvat er best fyri hana persónliga at gera, sigur Turið Debes Hentze Í dag er altjóða kvinnudag ur, sum seinastu nógvu árini hevur verið hildin í Feroy um. Í hesum sambandi hava vit tosað við Tund Debes Hentze, leiðari í Javnstødu neyndini Tund Debes Hentze, ad vokatur, skal standa á odda í arbeiðinum at fáa javn- staðulógina at virka innan karmarnar í lógini Tund Debes Hentze hev ur eisini gjørt seg galdandi tå tosað hevur verið um kvinnumál. Hon var við til at stovna Kvinnuhúsið, og hevur eisini arbeitt á stovn við ráð og leiðbeining á sinum eki Ov nógvir "menn" Tunð Debes Hentze vil ikki st formaður í Javn nit Hóast maður merkir kjað, og sostt er hert ið fyri bæði kyr so Er Ov nógv "maður" heft at heiti "nst av, at menn hava staðið fyn øllum í samfel agnum, sigur Tunð Debes Hentze Har sum konufólk van liga gera seg galdandi stendur ikki "maður". Ar beiðir ein maður sum vaski kona, so siga vit jú ikki vaskimadur? Ein uppgåva hjå Javn stødunevndin: er at fáa greiðu á heinum mað ur/kona. Her er tað fyrst og fremst almennir stovnar, sum eiga at fylgja ráðunum frå javnstødunevndini Eitt nú var lýsing í bløðunum um dagarnar, har SvF lysu eftir fyristøðu manni. Har átti sjálvsagt at staðið fyristaðufólk, heldur Turið Debes Hentze. Tað eru teir almennu stovnarnir, sum eiga at ganga á odda tå talan er um starvsheiu og kynsbyu. Lógin er ætlað teimum, og ti mugu Vit krevja, at almennir stoynar fylgja javnstæðulógini, hó- ast hon eisini er ætlað øllum ødrum stovnum og virkjum í landinum, sigur Tund De- bes Hentze Fyrsta uppgåvan hjá Javnstødunevndini verður at kanna kynsbýti á arbeiðs plåssum, gera kanningar og skipa fyri eini verkætlan fyri arbeiðið, sigur Turið Debes Hentze Nevndin kann tilmæla og ráðgeva - Her verður hugsað um almenna umsiting Ld., har vit fara skráseta, hvussu ar beiðið er býtt upp millum kynini, hvussu arbeiðs viðurskifuni eru, og hvat kundi verið gjørt ødrvisi, um neyðugt - Javnstødunevndin skal hava eygum vid, at login verdur hildin, og at mis munur ikki verður gjørdur, vegna kyn Fólk kunnu senda klagur ul Javnstødunevndina, og eisini kann nevndin sjálv taka mál upp ul viðgerðar, um hon heldur tað vera neyðugt Annars kann Javn stødunevndin ráðgeva ella gera ulmæli ul almennar stovnar og myndugleikar Ein týðandi uppgáva er eisini at:síggja ul, at nevndir og ráð, sum landsstýrið set ir, verður sett so javnt mill um kynini, sum ul ber Javnstóðulógin virkar á arbeiðsmarknaðinum, men eisini innan skúlaverkið, eitt nú tá setanir fara fram ella tá talan er um at senda fólk ul efurútbúgvingar Hædd skal takast fyrr, at menn og kvinnur fáa somu møguleikar Útbúgving stóran týdning fyri kvinnumar Hvussu heldur tú um steðurnar eru hjá ungum kvinnum i dag, í mun tær hjá eldra ættarliðinum Tað er ein spurningur um tíðina vit liva í, og hverji mát vit seta okkum. Ungar kvinnur hava helst somu umstødur, sum tær eldru høvdu, tó at tidin vit liva í er ein onnur enn hjá eldra ættariðnum, sigur Tund Debes Hentze - Tað er eitt framstig, at kvinnur í dag hava fingið útbúgving. og kunnu klára seg fíggjarliga. - Um tær eru lukkuligar, veit eg ikki, men tað, at tær eru førar fyri at klára seg sjálvar, gevur teimum sjålvsvirding, og tað hevur nakað at týða fyri kvinnuna í dag - Hervið er ikki sagt, at eldra ættraliðið av kvinnum ikki eiga sjålvsvirding. Tær høvdu sína tid, og sína virð- ing í ti, sum var teirra upp gáva, men virðini eru ødr vísi í dag - Í dag verður alt í sam- felagnum peningaliga stýrt, og tað hevur við sær, at vit bert seta virðini eftir, um vit eru fíggjarliga óheft - Tað, at kvinnan í dag vil vera peningaliga óheft, og kann ávirka sína lívsstaðu, hevur nógv at síga í dag Aður vóru kvinnurnar oftast eisini Gheftar á tann hátt, at tær høvdu sína upp- gávu í familjuni, og maður- m hevði sínar uttan fyri heimið. Kvinnan var bara ikki við, har avgerðirnar vóru uknar Kvinnustríðið verður ongantíð liðugt Tað eru tær í dag, sigur Tun& Debes Hentze. Hon heldur ikki, at kvinnumál sum soleiðis eru avoldað, ella at vit á nakrar hátt koma so langt, at íkki er neyðugt við kvinnustríði. Turið Debes Hentze held- ur, at kvinnur mugu til allar tíðir arbeiða fyri kvinnu- málum, tí eingin annar ger tað fyri okkum Hettaer ikki bert mál, sum vit skulu berjast fyri eina tíð, og sum síðani vera loyst eina ferð med alla Tað at nakrar kvinnur koma í fremstu rød í sam- felagnum, ger ongan mun fyri tær mongu, sum fram vegis eru í somu stóðu sum áður, sigur Tund Debes Hentze - Vit skulu ikki lata okk Turid Debes Hentze, leiðari í Javnstødu- neyndini: - Kvinnur mugu til allar tíðir arbeiðafyri kvinnumålum, ti eingin annar ger tað fyri okkum um lokka av, at nakrar kvinnur sleppa framat. Tær eru komnar gjøgnum nálar- eygað og hava skapt sær virðing millum mannna - Tær kvinnur, sum eru komnar longur fram enn aðrar, siga ofta, at tær ikki merkja ul kvinnukúgan Tær verða virdar fyri tað, sum tær standa fyri Tað er fyri sovítt rætt, men hesar kvinnur gloyma, attær hava arbeitt seg fram í samfelgnum, og ti verða javnsettar við mannfólkini - Samstundis eru hópin av kvinnum, sum ikki hava sett seg í virði á sama hátt, og ti mugu tær framkomnu ikki gloyma at vera solidariskar við hinar, sum ikki hava rokkið hesum máli Ongin hevur bíðið meg selt eitt skip - Tú hevur sjálv mann- fólkayrki sum advokatur Merkir tú kvinnukúgan í tínum starvi? - Nú eri eg 45 ára gomul, og havi gjørt mínar royndir gjøgnum árini. Í dag fellur tað mær lættari at arbeiða á jøvnum føu vid menn. Og kortini Eingin madur er komin til min, og hevur biðið meg Ld. selt eitt skip fyri seg Tad er greitt, at har hevur leiklutur mín sum konufólk og advokatur avgjørt ein týðandi lut í metningini hjá monnum um, hvat eitt konufólk dugur ella ikki í sínum yrki. Samstundis taka teir yngru mannligu advokatamir tað sum eina sjálvfylgju, at teir verða uknir fram um eitt konufólk í sama yrki Nú er tað at virka sum advokatur ein blandaður handil í Føroyum, og nógv ar ymiskar uppgávur eru at taka upp um dagarnar. Koma kvinnnur til kvinnuligan advokat, tá tær skulu skiljast. og koma menn eisini til tín í slíkum erindum? - Tað er so ymiskt. Eitt nú viljakvinnur fegnar tosa við kvinnur um slík mál, men tá tað kemur til tað peninga liga, so meta kvinnur seg ofta eftir, hvønn advokat maðurin hevur. Tá vilja nógvar konur fáa sær løg- frødiligan hjálp frá einum manni. Tað er fyri sovitt einki at síga til, tí viteru heft av teimum fordómum, sum siga, at menn duga betur Kvinnur eru ofta bangnar fyri, at eg ikki kann syfta málinum, um mótparturin hjá mær er ein maður, sigur Tund Debes Hentze Hon sigur, at tað eisini er komið fyri, at ein maður er vistur ul hennara í skilnað D