fríggjadagur 1. august 2003síða 10

18 Nr. 142 - 1. august 2003 Nr. 142 - 1. august 2003 19 Ein mentanarpoli- tikkur, har allir føroyingar lyfta í felag, var høvuðsboð- skapurin, tá Birgir Kruse setti ólavsøk- una 2003. Hann dvøldi við orðini “at ganga niðaná” og samanbar mentanina við fleirpartasamráð- ingar, har allir við- komandi partar kunnu geva sítt ískoyti ÓLAVSØKAN 2003 Tekstur: Ingi Rasmussen Myndir: Jens Kr. Vang Vit mugu lyfta mentanina fram í einum føroyskum veruleika undir opnum himni. Vit mugu sleppa ímyndini av mentan sum bleyt virði og hugnamentan og seta mentanina í fremstu røð ájavnt við øll onnur virkisøki og høvuðstættir í samfelagi okkara. Hesi orð vóru kjarnin í røðuni hjá Birgir Kruse, sum setti ólavsøkuna 2003. Í hesum sambandi tók hann orðini hjá formann- inum í Havnar arbeiðs- mannafelagi til sín, sum undir drúgva verkfallinum fyrr í ár nevndi hugtakið trípartasamráðingar. “Í hesum ljósi er greitt, at mentanarhugtakið má støvast av og lyftast fram í ljósið og gerast annað enn hugnamentan, har grund- sjónarmiðið er “alt av náði”. Náði teirra penga- sterku. At listafólkið og mentanararbeiðarin skal verða fátækur sum kirkju- rottan og í besta føri liva av teim tilvildarligu molum, sum – alt av náði – falla av ríkmannaborði ein sjáld- saman góðveðursdag. Skal mentanin fylgja við, meðan vit sum tjóð enn ganga niðaná, so skal hon síggjast í fremstu skildrum, mentanin,” segði Birgir Kruse. Hann leitaði víða. Um- vegis Robbie Williams, Baden Powel, Grundtvig og Martin Joensen kom hann til, at føroyingar framvegis ganga niðaná mentanarliga. Gongan niðaná er tolin, segði hann, og uppgáva føroyinga er at gera orðini hjá skaldinum, ið segði at “Saman at standa, var ei okkum givið” til einkis. “At skapa eitt mantra, ið frá morgunstundini sigur, at samanhald gevur styrki, at mentanin er fleiritráðað, og listin hevur rætt í framtíðar spádómum og forsjónum. At listin er lygnin, ið lærir okkum sannleikan og ikki neyðin, ið lærir naknu kvinnuna at spinna. Eingin lygn er størri enn hon,” segði Birgir Kruse. Tað var í hesum ljósi, at nýggja føroyska mentanar- hugtakið “fleirpartasam- ráðingar” skal síggjast. “Mentanin er ein møgu- leiki. Mikil, múgvandi og mennandi – um fleirparta- samráðingar gerast ein veruleiki í definitiónini av eini egnari mentan, og hvussu hon skal útinnast og umsitast. Skapandi fólkið er bert EIN partur. Uttan vinnulív gerst tað ein fátækslig gonga niðaná. Uttan skila- góða alemenna fyrisiting, prinsipp og stuðulsmøgu- leikar, fáa vit upp í stivl- arnar longu innan fyrstu steinpirruna, og mentanin gerst ein marra hjá margi- naliseraðum masokistum, burturi í óbygdum. Og miðlarnir, í okkara fráboðaðu gongu niðaná, eru eisini partar í hesi hugsaðu fleirpartasamráð- ingum. Miðlarnir hava í kunningar- og vitanarsam- felagnum eina uppgávu av teim heilt sjáldsomu. Í okk- ara dagliga strevi og tosi er ein hending ikki ein hend- ing, fyrr enn hon er staðfest í miðlunum. Tástaðni gerst hon almenn og viðkomandi fyri alt landið. Og hvat gera vit, tá søgan ongantíð kemur? Tá tað fullkomna holrúmið, reint vaacum, er tað einasta vit uppliva í dagsins fjølmiðlaðu gongu niðaná? Hvat er til ráða at taka, tá eingin ungur og núlivandi rithøvundur hoyrist ella sæst í loftsins halgu miðl- um? Listafólk, ið sum fá, kunnu gera ein snøggan tvørskurð av okkara sam- felagi? Ella hvat siga vit við okkara hundraðtals ungu tónleikarar, sum kring landið hava “too much life, running through their veins”, men ikki hava so frægt sum eitt spælistað, og tí mugu spæla upp á innan- tanngittara í ongamanna- landi? Ella myndlistafólkini, sum ikki hava kliva at halla høvur og tíansheldur pensil á? Hvat siga vit við tey, meðan vit ganga niðaná?”, spurdi Birgir Kruse, sum helt fyri, at ólavsøkan átti at verið eitt høvi, ein ment- anarligur hugsanardagur, har hesi træðrir vórðu knýttir saman í fleirparta- samráðingum. Hann vísti á, at í nýggja heiminum hevur vinnan sýnt listini so stóran áhuga, at hon gerst ein av fremstu íløgum og listasøvn gerast tempul at vitja. Listin er vorðin sjálvsagdur partur av vinnulívinum, har tað almenna eisini er við – fyrst og fremst við at gera tað áhugavert hjá øllum pørtum. “Ein inerti er í gongd, sum enntá fær meinings- skapandi miðlarnar at vera við og vísa aktivan áhuga fyri mentan og list.« Við orðunum hjá Martini Joensen heilsaði hann ung- dóminum, sum skal flyta okkum niðaná. “Millum fjalla standa vit stinn í brekkuni, og kunnu frá hondum, ið sleptu, upp- aftur geva hesi orð til ung- dómin, ið eigur vegin og viljan at ganga seinasta strekkið – niðaná: Ábyrgd- in á tínum herðum, gáva frá okkum til tín, byrða, ið tung er at bera, ber hana betur enn vit«, endaði Birgir Kruse ársins ólav- søkurøðu. Meðan vit ganga niðaná Birgir Kruse hugleiddi um mentanina, tá hann setti ólavsøkuna 2003 C M Y K 19 18