mikudagur 3. mai 1995síða 7

Nr. 83 — 3. MAI 1995 Regin Jacobsen stjøri å Bakkafrost: Sildaarbeiði verður neyvan á hvørjum tanga tey fyrstu árini Um nótabátarnir so høvdu fingið tvær krónur fyri kilvid. so høvdu ikki siglt til tey ymisku plássini og landað sjattar. Teir missa ov nógva tíð á hendan hátt. Tað er nóg ringt at fáa ein sildabát, sum landar 500 tons á Fuglafirði at landa 200 tons hjá okkum. Virkini skulu verða so øgili ga stór, skulu tey kunna taka frá nótabátunum, sigur stjórin á Bakkafrost Stødast nordhavssildin føroyskum sjógvi, so skulu faroyingar ikki rokna við, at hendan fer at geva so ovur honds nógv arbeiðspláss tey fyrstu árini. Tíðin er nógv broytt, frá at garnaskipini komu til lands við smáum nøgdum og ul í dag, tå nótaskip efur eini løtu hava 1000 tons í lastini. Besta árið hjá føroyingum nak rantíð, tá vit arbeiddu sild til matnað var í 1967. Tá vóru góð 16.000 tons flutt av landinum Vit hava tosað við Regin Jacobsen, stjóra á Bakka frost. Bakkafrost er í dag einasta veruliga sildavirkið í landinum og menninir aftan fyri hetta virki eru teir, sum hava drúvastu roynd irnar í nyggjan tíð at virka sild til matna Er nakar møguleiki fyri idag, at sildin fer at geva eins nógv arbeiði á landi sum hon gjørdi í fimti og sekstiárunum ? Sildin fer neyvan at geva tey heilt nógvu ar beiðsplássini tey fyrstu árini. Tað eru tvær treytir, sum skulu uppfyllast fyri at síldin skal geva umfatandi arbeiði. Vit mugu hava møguleikan at taka móti stórum negdum fyri at:tað skal vera áhugavert hjá nótabátunum. kemur ein nótabátur av feltinum á Fuglafjørð við 500 tonsum Tad er nóg ringt at fáa hann at sigla av Fuglafirði og á Runavík við 200 tonsum Skuldi hann tildømis eisini latið 10 tons í Klaksvík, 20 tons á Sandi og eina minni nøgd onkra aðrastaðni, so hevði hann mist so nógva tíð, at sildakeyparar høvdu ikki fingið hann til hetta, um hann so lat tvær krónur fyri kiloið. Manningarnar á nótaskipinum hugsa ørvisi, tíðin sum gongur at sigla til tey ymisku plássini kann verða orsøk til at teir gerast ov seinir á feluð, sigur hann Hugsa vit okkum, at vit skulu byggja nýggj virkir kring landið, sum eitt nú kunnu taka móti 200 tons um ísenn, ella kanska um byggja flakavirkir, so skulu hesa kunna taka ímóti so stórari nøgd, at hetta neyv an gerst veruleiki tey fyrstu ánni. Menn mugu síggja um sildin verður støðug. áð renn ter tora aw vaga figgjarliga. Eg rokni vid, at síldin verður í Førovum eima tíð, áðrenn vinnan á landi rættuliga leggja seg efur at virka hana ul matna sigur Regin Jacobsen Sildavinnan er ein Vinna, sum er í stórari kapping. Hetta er ein bílig vera og talan er um stórar nøgdir á marknaðinum. Tað vil siga, at ein er noyddur at gera fløgur og verða vísur í at ein fær eina stóra nøgd igjøgnum. Vit á Bakkafrost eru í tí hepnu stæðu, at vit hava tað mesta her til at virka sild. Vit hava eisini kunna brúkt virkið til onnur endamál. Hevdi tað ikki verið, so hevði tað verið Ogjørligt at havt eitt so stórt apparat standandi klárt til sild, sigur Regin Jacobsen Dugir Wed til Hendan sildin sum nótabátarnir fáa nú er ikki tann sama sum vit hava virkað fyrr í ár. Hetta er tann rættuliga nordhavssildin Hon gýtir í norskum Bar entshavinum í februar og er nu á veg vesturefur at eta seg feita. Sildin er kalda rak í løtum. Eg havi hugt eftir sildini á Fuglafirði. Hon er long og kløn og full av reyðæti. Hon eitir fitina á seg rættuliga skjótt nú. Vit hava verið í samband við fleiri keyparar, sum vit hava selt sild til fyrr, men tað er ivasamt um tað ber ul at gera nakað við síldina til teir keypararnar. Teir keyp ararnir nýta síldina til gløs og ymisk konserves. Sildin hjæáteimum skal helst hava eitt ávíst fitunnihald og verða føst í tí. Tað er norð havssildin ikki, sigur Regin Jacobsen Um norðhavssildin kann brúkast at frysta til eystanlondini, tað veit eg ikki rættuliga at síga. Av tí at sildin etir so nóg nú, so hevur hon fullan maga og tá hon verður tikin uppúr sjón um so er skjótt at hol kemur á. Tá er hon sera ring at arbeiða. Í juli er hon uppá tað fertasta og síðan gevst hon at eta. Nú eri eg so ung ur, men mær er sagt, at i stldatíðimi fyrr teir at royna við gørnum frå ólavsekutíðini og út í okto ber. Hetta komst av, at :teir vistu, at tá kundi sildin brukast, sigur hann Koyrdu vit hesa sildina í tunnur, sum nótabátarnir nú fiska, so høvdu vit bert fingið skræpu burturúr tí aftur, sigur hann Ivamål er , um vit kunnu brúka sildina til matna nú Men vit fara at royna. Vit tóku royndir frá Finni Fríða mánadagin og vit havaroynt at flakaskorið hana, Tað ber ul, men úrtskan er låg, ti hon er so rak og fløkini hava sjálvandi eitt lágt fitiinni hald. Tey mugu nýtast til okkurt endamál, har fiti innihaldið skal vera lágt og tá plagdu so er spurningurin, hvønn pris kunnu vit fåa. Tad vita vit ikki enn. Men aftaná Olavsøku er munandi meira áhugavert at virka sildina til matna. Tá eru møguleikar at salta í tunnur, at heilfrysta og at skera til flak. Tá eru mesguleikar at gera fleiri ymiskar úrdráttir úr sildini, sigur Regin Jacobsen Vit saltaðu 150 tunnur av sild í februar mánað. Vit fingu hana frá Finni Fríða, sum seinastu trý ánni hevur roynt eftir sild um veturin hann royndi á Sandoyar bankanum. Hendan sildin varð avhøvdad. Tað var ein góð vera at selja, men hetta var eisini eitt annað slag av sild, sigur Regin Jacobsen justinus Nu kemur: >Maðurin ið slapp at fara« nýggjur, føroysur leikfilmur, sum Katrin Ottarsdóttir hevur skrivað og leikstjórnað Ein fagran sólskinsdag í fjør summar regnaði av heiðum himni í Vágsbotni i Havn og ein annan dag stóð Nóls oyar Páll knappliga har niðri og trenaði (at veraa standmynd), men var hor in líka knappliga dagin eft ir. Eitt, sum fólk í bili kanska serliga minnast frá seinasta sumri, er allar tær ferðirnar, tey ikki sluppu at koyra tann vegin, tey høvdu ætlað sær, tí onkur stóð mitt á vegnum við einum skelti í aðrari hondini og einum walkie-talkie í hinari og beindi bilar, prutl og bussar ymsar umvegir Orsøkin til alt hetta for stýrilsi — og meira afturat var eitt filmslið, sum gjørdi upptøkur til ein nýggjan, føroyskan leikfilm eftir Katrina Ottarsdóttur. Hesin filmur er nú liðugt kliptur Hann er uml. 60 minuttir til longdar og hevur heitið >Maðurin ið slapp at fara« Heimsfrumsýningin verður í Havn leygardagin 6. maí Segan Filmurin er í stuttum ein sorgblid og skemtilig nútíð arsøga um eini eldr hjún í Havn og tær neisur, ið kær leikans órannsakandi vegir vinna teimum. Tey hava hvað eitt langt og harmon iskt lív saman. Konan hevur hjúklað um mannin, og hann hevur aldri hugt at ødrum konufólki enn henni Men so kemur tann unga, »vælutgjørda« Maria upp í leikin Konan fær frænir av, at maðurin er farin at renna eftir konufólki, men hon gerst hvorki óð ella kedd Nei, hon heldur tverturí- móti, at hann bara skal sleppa at fara. Hann man fara at verða skjótur aftur í hennara trygga fangi Og rætt hevur hon, men søgan fær tó eina heilt 6 væntaða vend Leikarar og filmslid Leikararnir í filminum eru allir royndir sjónleikarar Maðurin, ið sleppur at fara, er Sverri Egholm. Konan, ið letur hann fara, er Adelborg Linklett, og tann unga dám an, ið hann sleppur at fara til, er svenska sjónleikar kvinnan Anneli Aeristos Andersson. Hinir leikarar nir í filminum eru Eyð Ma tras, Hilmar Joensen, Nora Bærentsen og Kári D. Pet ersen Myndirnar í filminum hevur Bøje Lomholdt tikið, ogklippari er Jens Bidstrup, ið eisini klipti Atlantic Khapsody á sinni. Teir før oyingar, ið hava starvast í filmsliðnum, eru Hans Pet- ur Hansen, myndatøku hjálparmaður, Jón McBirn ie og Bjarni Rubeksen, ljóð, Edward Fuglø, scenografi og búnar, Jákup Eið, sminka. Gjørt tónleik til filmin hevur Hedin Meitil, ið áður hevur gjørt tónleik til filmar hjá Katrini Framleiðsla og stuðul Skipað fyri upptøkunum og framleiðsluni annars hava Hanne Heyberg, Henrik Ip- sen, Poul Jákup Thomsen og Hugin Eide. Framleiðari er Herremagasinet Film á IV í Keypmannahavn Filmurin hevur kostað um! 2,5 mió. krónur at gera, og meginparturin av køstnad- inum er fíggjaður av yms um norðurlendskum films og sjónvarpsgrunnum og stovnum Føroyskir grunnar, stovn ar og onnur, 10 hava veitt figgjarligan stuðul, eru Norðurlandahúsið í Føroy um, Mentanargrunnur Før oya Legungs, Havnar Bio, Føroya Sparikassi, Jóla merkjagrunnurin, Sjónvarp Føroya, Fjølrit og Dansk- Færøsk Kulturfond Harumframt hava ein hópur av virkjum, stovnum og einstaklingum i Føroy um hjålpt og studlad films- gerðini á ymsan hátt Sýningar Frumsýningin av filminum >Maðurin ið slapp at fara« verður í Norðurlandahúsin- um leygardagin 6. mai Sýningin er almenn og at- gongumerki verða at fáa við dyrnar Frá og sunnudegnum 7 mai verður filmurin sýndur í Havnar Bio