mikudagur 3. mai 1995síða 13

Nr. 83 — 3. MAI 1995 Okkara partur liggur ikki eftir - Nú má tíðin verða komin, at ábótur verða framdar, sum lætta um tær alt ov stóru byrðar, sum verkamannafjøldin í dag knógv- ar undir. segði Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeiðs- mannafelag, í 1. mai rødu síni Eg skal vegna Havnar Ar- beiðsmannafelag bjóða tykkum øllum at vera væl- komin til hetta |. maí dags- haldið á Vaglinum í dag Tøkk ul tykkum, sum hava játtað at flyta fram réðu og eina serstaka tøkk til tykkum í Havnar Horn- orkestri, sum altíð eru fús til atsetatykkara serliga dám á dagin Rødararnir í ár verða Jó- annes Eidesgaard, lands stýrismaður, Óli Jacobsen, landsstýrismaður, Petur Skeel Skarðsá, arbeiðs- maður, og eg sjálvur Ég skal sum sagt fyrst loyva mær at:siga nøkur orð Aftur í ár er høvi hjá verkafólki um allan heim at fylkjast fyri at halda altjóða arbeiðaradagin, 1. mai A einum slíkum degi nýta kvinnur og menn heyið til at siga júst sína hugsan um tey viðurskifti, sum eyðkenna samtíðina í tí samfelagi, tey eru sett at virka í Sprotun úr einum rætt sintum hugsjónarligum neista birtist fyri 80 árum síðan her á landi stríð verka mannsins fyri betri korum og einum meira rættvísum býti av samfelagsins virð- um Og tá tú sum fakfelags- formaður í dag lítur at stød- uni í føroyska samfelag- num, nú vit skriva Í. maí 1995, mást tú ásanna, at strid verkamannsins ikki er minni viðkomandi í dag, enn fyri 80 árum síðan, tí stríðið fyri vanliga uppi- haldinum í gerandisdeg- num hjá føroysku verka- fjøldini hevur ongantíð ver- ið meira herskið enn júst í hesum døgum. Dag og dagliga verða vit mint á ta syndarligu støðu, vit sum samfelag eru í, við at hoyra um tey alt ov mongu, sum verða noydd at stinga í sekkin og flyta burtur frá húsi og heimi. Bara teir fyrstu tríggjar mánaðirnar í ár hava ikki færri enn 202 fólk mynstrað av skútuni Føroyum Hesi, eins og alt ov mong áðrenn tey, vórðu noydd at ásanna, at ikk: var førning urin nóg mikið til at standa í móti hvassa sverði samtíð arinnar við At byrðarnar alsamt verða tyngri, jú færi vit verða um at bera tær, tykist ikki at elva til nakað sam vitskubit hjá okkara fólka valdu umboðum Vit kunnu av réttum spyrja, hvussu vanligi før- oyingurin skal kunna megna at halda fram, tá hes- in viku eftir viku, mánað eftir mánað onki annað hevur at síggja fram til, enn eina tóma lønarkonto og eina ørgrynnu av trupul- leikum, sum hann ikki dugir at síggja sær nakran møgu- leika at vinna á Tey, sum út frå givnum lyftum frá bæði politikarum og kønum bankafólki tóku avgerð um at seta føtur undir egið borð, rinda nú fyri hús síni, ikki bara eina- ferð, men fleiri ferðir Og ikki minni vert er at leggja sær í geyma, at hetta eru fólk í bestu árum, sum flyta heiman og fleir av hesum fyri kanska ongantíð at venda heim aftur á klett arnar Køn fólk innan peninga heimin hava fleiri enn eina ferð sagt okkum, at vit við figgjarorku okkara ongan møguleika hava fyri at gjalda alla okkara uttan landsskuld aftur, og tó sær út til at politikararnir heldur enn at viðurkenna sær henda veruleika, ikki aftra seg við at:leggja avgjøld oman á avgjøld á lønina hjá fólki, tí skatta- og avgjalds trýstið er nú so stórt, at sjálvt í londum, sum vit knnu meta okkum saman við, hevur valla nakar so lítið eftir av tí løn, hann hev- ur arbeitt fyri, sum Palleba og Marsanna hava eftir her áhesum klettum, og tað tyk- ist sum um tey ráðandi held- ur enn at byggja upp aftur tað álit, sum av réttum átti at veriðtað, sum gav fólkinum áræðið og vónina um fram- burð, — vilja bróta niður tað sindrið av sjálvsáliti, sum enn er eftir í okkum Ja, vildi ein verið for- gjørdur, kundi ein freistast at hildið, at tann politikkur, sum stungin verður út í kortið, júst hevur til enda- máls at fáa so mong sum til- ber at flyta. Tí við hesum høga skatta- og avgjalds- trýsti gera okkara politikar- ar veruliga lívið trupult hjá fólki. So trupult, at í mongum føri verður sjálvur grund- vellurin undir lívsáskoðan vanliga føroyingsins lagdur í skeljasor av einum kev andi hjálparloysi, sum tey kenna av at verða noydd frá tí húsi og heimi, tey vóru góð við Tí sjón gongur fyri søgn Tað, sum fer fram í okkara samfelag í dag, er onki minni enn ein mergsúgving av teimum, sum longu frammanundan onki hava at lata av Alt hetta vita tey, sum buktina og báðar endarnar hava, og ein freistast at spyrja seg sjálvan, hvat tað er, verkamannafjøldin skal vænta av hesum fólkum, ti hesi hava nú tosad um sanering og sethúsaloysn í so langa tíð, at tú satt at siga ert heilavaskaður av øllum hesum, og sum finnur í talvi verður verkamannafjøldin í Føroyum offrað í einum margháttligum leiki, sum telvdur verður í skýmaskot- um, bert við tí eina enda- máli at tey, sum telva, kunnu lata tíðina arbeiða fyri seg til egið gagns og fyrimunar Eg kann í hesum saman hangi ikki lata vera við at nevna kenda sjónleikin »Heygadrangur«, sum við landskendum leikarum fyri fullum húsum varð sýndur í fleiri mánaðir niðri á par nassinum á Hotel Hafnia Her kundi tann, sum fylgdi vid gongdim í leikin um og heyði kunnað seg við handritið, síggja. hvussu menn, — sum við beráddum huga høvdu lagt so stórar og kravmilar byrðar á herðar Pallebas og Marsannu, so at tey í dag aka á knøunum sýna leikkynstur stød Og tå seinastu partur av hesum margháttliga leiki var leiktur og tjaldid fyri seinastu ferð varð dngið fyri, kundu nakrir av teim um, ið leikt høvdu í einum sjålvsøknum — rus: lata champagnupropparnar gjella. — Tíhetta hevði verið ikki eiti á leikur, her høvdu leikarar fingið hægri sam- sýning fyri sín leiklut, enn fleiri av mætastu sjónleikar- um úti í víðu verð Men frá áhoyrarunum hoyrdust eingi hurrá róp, ongir lógvabrestir Tí eftir sat vanligi føroy- ingurin við einum ringum smakki í munninum og eini kenslu av at hesin leikur als ikki svaraði til handritið Tí sjálvt um ein skuldi hildið, at:tað í einum demo- kratiskum samfelag við grundlógini var ein sjálv- sagdur lutur, at rættvísi móti øllum borgarum land- sins varð sett í hásætið, av- dúkaði sjónleikunn á par- nassinum meira enn nakað annað hjálparloysið hjá ti vanliga førcyinginum, tá tað snýr seg um revsiverd viðurskifti, sum verða framd, — ikki, sum tað hevur verið ført fram móti land sins stýri, — men mót: fólk inum sjálvum Og so væl komu fleiri av leikarunum frá síni leikskrá, at teir eru farnir undir at framføra ein nýggjan leik, sum kallast »Skålafjall«. Og hvussu endin á hesum leiki verður er neyvan torført at gita sær til Sokallaða bankamålid hevur eisini nú í rúma tíð elvt til rættuligt kjak millum manna her á landi Vit eru lumpaðir fyri eina á høgum milhardaupphædd, siga okkara klóku politikarar Hesi, sum altíð vístu betur enn nakar annar, hvat tænt tí føroyska samfelagnum best og sum ti ongantíð vildu lurta eftir ráðum frá teirri ráðgevandi nevndini fyri Føroyar, sum ferð eftir ferð kom við ávaringum. Ja, hesi somu, sum hava staðið við róðrið og kollsiglt ta føroysku skútuna, halda nú saman hendur og siga: góða mamma, tað vóru ikki vit Tað vóru danir við Richard Mikkelsen og Den Danske Bank á odda, sum hava á byrgdina Onki trúgv: eg, at tað er neyðugt at fara langt út um landgrunnin fyri at staðfesta nakra ábyrgd av tí skila- loysi, sum elvt hevur til ta vanlukku stóðu, sum í dag valdar her á landi Og teir kunnu kanna bankamálið út í æsir so nógv teimum lystir. Tað einasta, Palleba og Marsanna fáa burtur úr ollum hesum, er at tað verða tey, sum koma at gjalda rokningina fyri kann ingina Fyri gott og væl tveimum árum síðan ásannaðu land sins myndugleikar enn eina- ferð, at skuldu teir tálma út reiðslur landskassans varð neyðugt við enn strangar! ultøkum Í hesum sambandi vóru teir rørand: samdir um at fara inn og broyta lógina um fritid við løn. Og hóast øll fakfeløg í landinum mót mæltu hesi skerjing av lóg arbundna rætt lentakar anna, varð við lóg ásett at stytta frítíðina við 4 døgum og at lækka frítíðarprosent ið ulsvarandi Nú samráðingarnar mill um fakfeløgini hjá alment løntum og landsstýrið í ár vóru loknar, varð gjørt kunnugt fyri øllum landsins borgarum, at landsstýrið við sáttmála uttan um frí tíðarlógina gav teimum al- ment løntu nakrar eyka frí- dagar Fyri mær kunnu tey kalla hesar fridagar tað tey vilja, men í mínari verð hevur so landsins stýri (uttan va eftir teirra egna tykki sera hegn- isliga) uttan fyri lógina latið einum løntakarab6lk fingið fridagar aftur, sum vid lóg vórðu fráuknir okkum øll- um í 1993, ongin ivi um tað Eg dug! illa at síggja ann- aðenn at landsstýrið og tey, sum aftan fyri tað standa, við hesi semju hava verið við til at framt eitt vanbýti móti einum parti av løntak arafjøldini Ti hvat vid verkamann- inum? Hvat við teimum, sum dagliga stríðast á tí pri- vata arbeiðsmarknaðinum? Havatey ikki somu rættindi til fritid vid løn, sum aðrir samfelagsbólkar í landin- um? Ég spyrji bara Havnar Arbeiðsmannafe- lag segði ikki upp sáttmálan við arbeiðsgevararnar í ár Tað var tó ikki tí at arbeiðs- maðurin og arbeiðskvinn- an, sum í dag eru ringast fyri í samfelagnum, ikki høvdu eina lønarhækking uppi- borna. Tf tad høvdu tey so ruddiliga Men hetta varð gjørt út frá tí viðurkenning, at samfe lagið alt er í eini svárari bú- skaparligari kreppu og valla hevur nakar upp gjøgnum tíðina sýnt stórri ábyrgd fyri samfelagnum og teimum fyritreytum, sum í samtíðini eru, enn júst arbeiðsmaður in og arbeiðskvinnan Meneitter vist, at skal tað framvegis vera soleiðis statt her á landi, at tey at ganga undan skulu hava tað í huganum, at sektin á hvat annar fær, bara eg kann sum eiga nøra mær, ja, so verður seinur dagur, áðrenn vit sum tjóð aftur kunnu lyfta hevur hátt Eg haldi, at øll kunnu taka undir við mær, tá eg sigi, at nú mátti tann tíðin verið komin, at vit tóku í egnan barm og ásannaðu, at tad er í tókum tíma, at åbøtur verða framdar, sum lætta um tær alt ov tungu byrðar, sum Á verkamannafjøldin knógvar undir Her býr gott verkafólk í einum góðum landi At gera tað gott hjá teim um at liva og virka í, átti al tíð at ligið frammarlaga í huganum hjá teimum, sum skapa skulu karmarnar und í dag ir trivnaði og framburði fólksins At ivast í luttøku okkara kann ikk: verda nøkur und anførsla, ti vit hava ul allar tíðir próvað, at okkara part ur liggur ikki eftir, og uttan okkara luttøku var als onki samfelag til Við tekk til tykkum, sum lýddu á ynski eg framhald- andi góðan 1. mai og eitt gott summar Takk fyri! Karl Johansen Tey vælumtóktu lágprísdekkini eru aft- ur á goymslu í flest ollum støddum, bæði vulkaniserað og nýggj. Verða monterað ókeyps. P/F PIRATDEILIR Tlf. 11655 Frá Billardfelag Fuglafjarðar Aðalfundur verður hóskvoldið 18.05., kl. 19 í holum felagsins NEVNDIN kl. Á 16-18.T1. 10645. Barna- og ungdómstelefonin hjá Barnabata/Reyða Krossi svarar månadeg frá