mikudagur 5. juli 1995síða 17

ET Nr. 125 — 5. JULI 1995 tíðindablaðið Í 17 So kom tað, sum øll hava væntað: Hesuferð 200 mill. kr. til fiskavirking og 100 mill. til Faroe Seafood Eingin er serliga bilsin, tí hetta hevur gud og hvor maður væntað fór at koma líka so vist sum amen í kirkjuni. Kann verða at okkara politikkarar eru bilsnir og kanska banka og fíggingargrunnar við, men Palleba og Marsanna hava bert bíðað, tey hava so øll sum ein vitað, at tað aldrin fer at spyrjast nakað lønsemi burtur úr at fiska við einari avoldadari teknologi ,so dýr at hon aldrin hevur megnað at fiska fyri rentur og tað hav av olju henni tørvar!! | FØROYINGAR HALDA FRAM AT VIÐ ENDURTAKANDI SØGUSKRIVING: FISKIVINNAN AKKUMULERAR HALL -ella ger hon nú eisini tað fyri allar teir, sum í smálutum fonglast við at reka hesa vinnu? Hevur Fiskamarknadur Føroya eitt hall? Hevur Skipasmidjan Føroyar eitt hall? Hevur Færøernes Realkreditinstitut eitt hall? Hevur Skipafelagið Føroyar eitt hall? - og hvussu vid Tryggingarsambandinum ella Tórshavnar Skipa smiðju, hevur hon eitt hall? - og er hetta tá tað, sum felagið hevur innistandandi í bankanum, sum tað ljóðar frá, einar 75 mill. kr.? Hevur trolvirkid Vónin eitt hall? Rapp Hydema, Hydraulic Brattvaag, J.K Joensen ella Oilwind - er eisini galið har? Hvat við heilseluni hjá Poul Hansen? Hevur Havsbrun eitt hall? Hevur Olaf Olsen eitt hall? Hava okkara lands Olaf Olsenar, allir eitt hall? Hevur Jógvan Ingvard Olsen. Ditlev Eldevig, ella Otto í Viganum, Ath P Dam, Niels Sørensen, Bjarti Mohr, og allur hinir teir navnleysu, óneyndu bossarnir innan føroyska fiskivinnu, hava hesir allir eitt hall? Og hvat við Fiskirannsóknarstovuni, Heilsufrødiligu Starvs stovu, Tollmynduglerk anum, Fiskivinnuumsit ingini, Ivan Johannesen Skattadeildini, Jóanes Ejdesgaard, Henrik Old? Shell, Statoil, Oljufelagið Feroyar? hall? ELLA ER TAÐ EINANS FISKIVINNAN.IÐ HEVUR EITT HALL, (hendan sum við stytri og stytri millumbili skal hava hava tey eitt skattafíggjaðar saneringar) MEÐAN ALT ANNAÐ KOYRIR VIÐ EINUM DUNDRANDI YVIR- SKOTT? - er tað soleiðis tað hongur saman? - er hetta ikki júst tað, sum tað ferð eftir ferð er víst á, sum verandi ein sjålvfylgjulig av leiðing. av at halda fram, at reka fiskivinnu, so sum føroyingar nú einaferð hava valt at gera hettar? Skal hetta tískil ikk: verða so? Og vita teir, ið stíla | fyri borgum ikki, at hetta framhaldandi vil verða so, | og at:tað vil blíva við at | verða so, líka so leingi teir | framhaldandi ótarnaðir fáa loyvi at fiska við einari avoldadan fiskivinnu teknologi, ið kostar so nógv, at hon klárar ikki at gjalda fyri rentur og tað hav av olju hon slúkar? BYGNAÐARNEYNDIN OG HENNAR GÓÐA SAMVITSKA Hver var tað, ið myndaði hesa ólukkunevnd, og hver var tað, sum setti hesa nevnd?? Hetta eiga vit at leggja okkum í geyma, tí í somu letu vit kenna nøvnini á teimum persónum, ið settu hesa nevndina er gjørligt nærri at hyggja efur motivunum ið liggja til grur:d fyri tí vanlagnu hetta arma land og tess fólk er tvangstýrt Í at finna seg i' | Hver er tað, ið vildi hvat, og hví? Er hettar einkultverur - ella | er hetta felagsskapir av monnum? Hvønn og hverjar interessur umboða hesir menn? Og um tað eru felagsskapir, havt slag av felagsskapi er tað tá talan ' Eru hetta okkara poliusku myndugleikar? Ella eru hetta kapitalinteressurnar í fiskivinnum, ið hava stýrt okkum út á bláman ? - ella eru hettar hesir religiøsu felagsskapirnir, ið hava funnið saman í tænastu um kapitalsins? - ella er hettar samnansettir politiskt/- religigsir felagsskapir? | Hverji eru motivini og | hví? Hverjar áskoðanir gera seg galdandi blant ymisku aktørarnar í hesum | sera grugguta spæli? | Hvat er tað, sum fjalir seg aftan fyri setningin, ið hevur koyrt føroyska samfelagið av knóranum? Hvat er tað, sum fekk okkara "bestu høvd” til at kapitulera? Hvat var tað, ið førdi til, at okkara best skúlaðu høvd, valdu at bera seg at, sum Pilatus å sinni Ta ferðina teir í felag gjørdu av við lívsgrundar lag føroyinga, tá teir á læraraskúlanum í Tórs havn almannakunngjørdu setningin, ið boðaði frå, at | teir høvdu latið seg | kroysta úr felagsskapinum av lívfreðingum til ævigar tíðir! Ta ferðina teir mistu teirra livfrødiliga intigritet, tå teir móti betri vitandi ikki rørdu hond frá síðu til tess at bjarga vistfrødiliga grundarlagnum í føroyskum sj6økt og góvu skarvin yvir mótvegis teim kreftum, sum við skipadari tyning vøru í holt við at gera enda á okkum øllum Tad einasta, ið eftir stendur, er SETNINGURIN, id granskarar fara at kanna á allar hugsandi mátar Hvussu bar tað til, at livfrødingar kundu taka stødu fyri týning av grundarlagnum fyri lívi? Hvussu og hvat vóru tað fyri umstødur, ið kundu fáa professionellar vísindamenn at:frásiga sær sína vísindaligu bakgrund tá teir valdu ikki atgrípa. | inn í samband við skipaðu tyningina av vistfrødiliga grundarlagnum á teim føroysku veiðumiðjunum, | ta ferðina teir bóru fram hin víðagitna setningin við teim ræðuligu konsekven sunum "Tað er eingin saklig argumentation, ið talar fyri tí neyðuga at skifta | flotan út...“ AV MINNI TYDNINGI ER SJALVSAGDA HALLID - LIVID HARAFTURIMOTI ER ANNADHVØRT ÆVIGT ELLA MIST! At hesir livfrødingar eisini og umframt og í sama viðfangi eisini gjørdu av, at hetta samfelagið skal John Smith skrivar slag av "toftegaardskum yvirslagsberokningum, ið liggja til grund fyri øllum disposiuónum, ið tiknar vera innan føroyska fiskivinnu í hesum døgum Hendan so sera arroganta elimineringin av teim einastu reluvantu para metrunum, tá ræður um lønsemi, prógvar, at talan er um eitt slag av vinstrahondsarbeiði ella enn verri: Manupulatión (yvirberandi negligerandi) til fyrimunar fyri nakrar serintcressur. Tað er stórt sæð (undir hevuðsbólkinum fiskivinnuteknologi) bert triggir parametrar, ið hava avgerandi týdning fyri dragast við eitt hallgevandi vinnulív er so sín sak. Men líka so leingi eingin finnur út av at brovta avgerð lívfraðinganna, so skal hetta fólkið, sum her býr. finna seg í einum vinnulívi, ið einans kann framleiða fíggjarligt hall ella undirskot'' Hetta er sjálvandi keðiugt, men tað er sum sagt av minni týdningi heldur enn hin konsekvensin: At missa lívsgrundarlagið "med alla". Annað er so tað paradoksala, at kanningar av motiveringini fyri hesi ólukku, ið framd varð, órva fara at avdúka, at nettup strembanin eftir lønsem: í vinnum hevur Í talt meira heldur enn vistfrødiliga gongdin í føroyskum havøki. Nettup orðingin, ið førdi til, at flotin kundi halda fram óbroyttur, avdukar, at fremsta motiveringin fyri avgerðum livfrødinganna var lansemið í fiskivinnuni! Hendan samantvinnanin av áhugamálum hevur oyðilagt sikti við tí 510 logiskt vísindaliga stovni num, ið skuldi taka hond um okkara lívsgrundalag Umframt at:flyta seg um fakgrensur, so er eisini ein syndug samantvinnan av vísindaligum og ikki vísindaligum data, løgd ti grund fyri avgerðum av katastrofalum slag At meta efur urshitunum (jarðskjáltakendar saner ingar), sær ikki mætar út enn, at:tað kundi verið eitt lønsemi: Tað er MUNUR- IN í orkukostnaði, reið- skapskostnaði og kapital kostnaði, fyri hver sína fiskiveiðuteknologi! Tað eru eingi onnur stød tað er gjørligt at finna nakað, ið munar! - tí var hetta eitt brotsverk, ið framt varð, tá bygnaðar nevndin setti definitivan stoppara fyri einari gongd, tann positiva vegin, við orðinum: ” Tað er eingin saklig argumentatión, ið talar fyri at broyta flotan“ TIKNIR VIÐ NØSINI NETTUP TI TEIR ERU FRØDINGAR Hesir ólukku frødingar eru dngnir uppá tråd, tá teir fingust at gera seg klókar á einum eki teir ikk: høvdu nakað skil fyri Teir gjørdust serkønir í økonom og í teknologi og brutu við sinar livfrødiligu og akademisku tradition ir! Teir gjørdi eitt ikki fyrigeviligt vísindaligt mistak, tá teir kendu sær førlerka at kunna vaða um fakgrensur og við stødi í sínu akademiska "allround útbúgving" hildu seg til at gambla við ivaleyst utifråkomandi økonomisk um data, id heldur ikk: vóru fingin ul vega sam bært akademisk/visinda ligum hættum! Eitt er hvat hetta hevur kostað í reinum peningi. hitt er so eitt samfelag í upploysing. og so eru tað teir niðurfiskaðu stovnarnir. Men so legið Í tað enn kann tykjast, enn røkist ikki fyri nakrar broyting! Vit sanera framvegis og næsta samráðingarrunda sigst blíva í septembur FR NAKAD AT GERA? Í sendireðini Náttúran og Vit sigur "mótparturin“ hjá Johan Mortensen útvarps manni, í einari sending soleiðis frá, meðan teir standa og líta oman yvir Fuglafjørð nú rópa teir tað byur, men talið er vist farið niður um aftur nú, so vit siga bara bygd!" Sera væl lýsir nettup henda gongdin tað, sum fer fram í føroyska samfelagnum í dag: "Afturgóngd á øllum ekjum! - Yvir tað heila, so gongur tað niður á bakka, rættiliga ómerkiligt fer alt aftur í mammu sína.“ Spakuliga ella skjótt, sum einum lystir, er blóðrenslið í samfelagnum um at steð- ga! Eingin tekur til tey stóru orðini, tað er sum eitt slag av smædni hevur múlabundið føroyingin Ikki tí hann ikki veit, heilt nágreinliga hvat, ið bagir men tí tað er farið í søguna, hetta har tað longur hevur nakran tydning, hvat landsins íbúgvar kenna á sær, siga og tala, tað er yvurstaðið og ein hin fjalda orsøkin, er vitanin hin vanligi føroyingurin hevur um ta valdstøku av ná- turugrundarlagi tjóðarinnar, ið okkara bestu heilar hava sett í verk. Tey vita eisini at hetta, ið tað alment verður boðað frá, bert eru tómar frasur, sama ger, alt er bert orðaskvaldur - ikki eftirfarandi slutur! At hetta hevur kunna latið seg gjørt er ivaleyst ein avleiðing av. at okkara fremsta universitet er skiparaskúlin í Havn, ið efurhondini man hava mannað flestu neyndar-og nevndarformannssessir og stjórastólar og so av at hava valt poltukkarar við einum IQ á sibbastød;' Sum orðatakið sigur: "Men Herren mildner luften for | de klippede taar framhaldandi eitt gott saneringsár og emt gott summar