leygardagur 2. september 1995síða 10

10 Sjónarmið Nr. 167 — 2. SEPTEMBER 1995 Sirkus SEV Minkandi elnýtsla — vaksandi vinningur Spekulatiónir við lánsbróvum I blødunum fyn o.u tveimum månadum síð an: greiddi SEV -stjónn frá at síðani 1991/92 hevði elnýtslan í Feroy um verið stødugt mink andi. Men hóast stóra aft urgongd í selum, var ikki neyðugt hjá SEV at hækka elprísirnar, tí SEV megnaði at »rational: sera« raksturin samsvar andi (0. u. Så árliga Just hvussu orðin: fullu minnist eg ikki, men hetta var so innihaldið í ti frágreiðing. hann gav kkum elnýtarum Hetta fekk meg at hugsa: Nú má onkur í umboðsneyndini vakna 'g spyrja SEV -stjóran >Hví í hummalsins navni byrjaði tú ikki at »ratio nalisera« rakstunn longu fyri 13 árum síðani, tá tú varð settur stjóri? Við S% »rationaliserings vinningi« árliga síðani tá høvdu elprisirnir bert verið uml. helmingin av tí teir er Men ne: Tvørtur ímóti frættist um eitt rakstrarvvirskot tey sein astu árini uppá ulsamans „anska o.u. 40-50 mu kr.. og at SEV er farið at »spekulera« í útlendsk um lånsbrøvum fyri ein part av hesum peningi Tad gjørdu okkara bankar sum kunnugt eis imi í »gullårunum«, og í lag frætta vit, at spekula tónir í lånsbrøvum er týdningarmesta inntøku keldan hjá Feroya Banka. Gloymt er eyð sýnt tað ovurstóra mill: ntapid, okkara bankar høvdu fyrst í 90 unum úst vegna tílíkar spekulatidnir (m.a. vi svenskum lånsbrøvum Men soleiðis er tað nú einaferð bankaverðin er skrúvað saman, og tað mugu vit helst liva við hóast tað eru borgararnir andinum, ið í dag eiga bankan n “ % Rætt skal vera rætt SEV hevur eisini sett ein lítlan) part av vinningin um í føroysk lånsbrøv og einki ringt sagt um tað men hóma vit ikki við hesum eina roynd hjá SEV at skapa størr væl vild hjá landsstýnnum nú ætlanin er at nýta all an vinningin til framhald andi útbygging av vatn kun: (Eiði 3) í staðin fyri at lækka elprísirnar? Vónandi eru okkara landsstýnsmenn her | greiðir yvir, at sama | hverja áskoðan stjóri. | stýrið ella umbodsnevnd SEV's hevur til henda spurning. so hevur lands | stýrið sambært galdandi lóg rætt ul (skyldu!) at áseta/regulera elprisir nar. Landsstýrið kann so statt eisini forða SEV at nýta vinningin bæði til pappírsspekulatónir og ovurdýrar útbyggingar ætlanir Nógv minnast órvað Í stóru ósemjuna fyri 10 árum síðani um vatn | orkuútbyggingina í Eyst uroynni millum SEV (tvs. Højgaard & Schultz P. A. Pedersen í Keyp mannahavn) og fremsta sakkunnleikan í Feroy um. Víst verður her m.a á tað álit, ið Sten Balle, Magnus Danielsen, Olåv us Danielsen og Bogi Hansen gjørdu fyri lands stynå Í neynda áliti varð víst á, at fyri sama kostnað vildu vit fáa millum 30 og 50% meiri orku við at leggja vatngoymsluna í 300-350 metra hædd, enn við at byggja Eiðis vatn upp til 149 m at nýta | ul vatngoymslu (Eiði-| + Eiði-3 verkætlanin) Ongar nýtligar avfalls måtngar vóru tekar omanfyri Loranstødina (170 m), so nevndi orku vinningumn uppá 30 til SO% var grundaður á ein mettan avfallsvøkstur uppá åvikavist 5 og 40% fyri hverjar 100 m, ið fand var upp Landsstýrið fekk hand að umbidna álitið | februar 1986 og longu góðar tvær vikur seinni (19. febr.) handaði SEV (tvs. áframt Højgaard og Schultz/P. A. Pedersen) landsstýrinum eitt >mót ålit«, har harðliga varð funnist at føroyska' ál inum í síni heild og fremst av øllum at metta avfallsvøkstnnum pr 100 m hæddarligu. Hin vegin Fig. 5. lsolyetkom over den estimerede årsnedbør 1961-90 for den centrale og nordlige | del af Færøerne. Ækvidistancen for isohyeierne er 1000 mm, mens den for ! højdekurverne er 200 m. og ikki óvæntað mettu ráðgevarar SEV's sínar egnu verkætlanir at skara framúr, men teir viðgingu tó at føroyska verkætlanin vildi geva meiri orku, tó hægst 15 20%, sum sagt verður í »métåliuunum«. Hesin lith orkuvinningur var tó alt ov lítil ul at kunna víga upp mót øllum fyri munum við at gera Eiðis vatn ul goymslubrunn Úrslitið av ósemjuni kenna vit øll: Stórsigur fyn Højgaard og Schultz og vakra Eiðisvatn degra derað til eina vatn goymslu Eitt kom tó burturúr ósemjum: Avfalls- og frárenslmátarar vórðu settir upp víða hvar í landinum — eisini uppi í fjøllunum 2.-4. aug. í fjør varð hildin stór norðurlendsk hydrologisk ráðstevna í Havn (»Nordic Hydro logical Conference 1994«) har eisini úrslitum frá nýggju føroysku av fallsmåtingunum vóru vidgjørd. Í úrskurðinum her kunnu vit lesa »Nedbørsmålingerne fra det eksisterende stationsnet på Færøer ne afspejler kun i be skedent omfang de meget store nedbørs vanationer. Det beror primært på, at måle punkterne kun repræ senterer et ganske lille område som følge af terrænets store varia tion. For det andet er næsten alle stationer placeret tæt på kysten hvor nedbørsmængd ene er så sammenlignet med det indre af øerne Tilsamen er disse for hold med ul at give et skævt billede af den nedbørfordeling, som de seneste nedbør- analyser nå har af- sløret (min undirstrik ing). Nedbøren på Fær øerne har således hidtil været mere eller mindre ensbetydende med nedbørmængder målt í Tórshavn, Akra berg og Mykines, dvs en årsnedbør på 800 1300 mm. Analyser i forbindelse med NHP projektet »Nedbørens vanationer på Færøer ne« har nu vist, at der over store deler af Streymoy og Eysturoy falder ganske store nedbørsmængder. Så ledes får områder, der befinder sig over 300 m's højde, hvilket vil sige næsten halvdelen af øernes areal, mere end 3.000 mm om året, og i de højest beligg ende områder i 6-800 m's højde er nedbøren større end 4.000 mm/ Sjá mynd Hetta merkir stutt sagt, at føroyski' sakkunn leikin so sanniliga heyði grein í sínum mál: Í mun til Eiði-1 + Eiði-3 ætlan- ina verður orkuvinning- urin minst 406-50% hægri við at hava samli- tunnlarnar/goymslu- brunnin í uml. 350 m hædd. Tí má eisini øll vatn orkuverkætlanin í Eystur oynni endurskoðast úr enda í annan, áðrenn nek ur útbygging verður sett í verk. At fara undir Eiði-3 verkætlanina nú, so sum SEV-stjórin og orkumála ráðharrin, Eilif Samuel sen, mæla til, er beinleið- is fávitska. Ikki bert mis nýta vit tøka vatnorkutil feingið, men vit koma at gera okkum so dyggiliga til skammar fyri efur- komarar okkara Tollaksmessu dagur 1984 Legungið er sent heim, tí nyval er útskrivað til 10 jan. 1985. Men beint áð renn ungið fór heim, varð samtykt (løgtingsmål nr 33/1984) at heita á SEV um at bíða við vatnorku útbyggingini í 3 mánaðir, meðan ein av løgtingin um sett 6-mannanevnd kannaði málið Einsamallur(?) úti í Tinganesi situr Eilif Samuelsen — nú í veru leikanum > fyrrverandi < orkumálaráðharri — við einum brævi frá nevndar formanninum í SEV, Ivani Johannesen, í hond imi, har SEV heitir á landsstýrið um at veita SEV loyvi at taka upp neyðug lån til útbygging av Eiði- 1, kostnaðarmett til 208 mió. kr SEV er í fíggjarligari kreppustødu, tí arbeiðini eru í veruleikanum byrj að, og Højgaard á Schultz streingja á — teir hava longu lagt út stórar m:6. upphæddir fyri SEV Hinvegin vil legungið sum nevnt at málið verð ur útsett í triggjar mánað ir Kennir Eil:f Samuelsen seg kroystan millum | partamenn sín Ivan Jo hannesen og løtingid, og hugsar hann um, at hann Í kanska als ikki hevur heimild at jåtta umsókn im frá SEV. so sum stød an er? Hvat Eilif Samuelsen >