týsdagur 21. november 1995síða 17

Nr. 223 — 21. NOVEMBER 1995 tíðindablaðið 3 ella ein samkyntan I Frak land: vórðu samkynt brend á báli fram til 1760 Kirkjan og við henni somu leiðis samfelagið hava gert alt fyri at skugva okkum samkynt burtur, og tí eru vit ikki at finna í seguni Henda steða helt fram til síðstu eld Hetta er enn tydiligan enn tann mangland: søgan um kvinnur. Fyri at orsøkin ikki mátti nevnast í dómsbókun um og dómunum, sum kort- ini vórðu demdir, varð brots gerðin, nevniliga tað at vera og serliga liva sum samkynt nevnd -tann navnleysa brotsgerðin - Seinri eru vit komin í seg una uttan at ynskja tað; men í dag verður aftur alt gert fyri at gloyma tað burtur Tad, eg hugsi um, er seinni veraldarhardag kyntu saman við kommunistum, asosialum brotsfólkum, Jehova Vitn um, flóttafólki og sigoynar um vordu sett í konsentra við åvikavist hosareydum, gulum, reyðum svørtum, grønum, violettum, blåum og brunum trikantum í bringuni, sum vórðu nýttir sum mál hjá fangaverðunum tå vit sam jødum sjonslegur Samkynt í fangalegunum Av teimum mongu sam kyntu, kanska ein kvart million, sum vórðu sett í leg urnar, komu bert få livandi itaftur. Mótvegis hinum fangunum, sum eisini komu livand: utaftur, hava bert fáir samkyntir fangar skrivað um hetta, tí teir vórðu kortini ikk: góðtiknir sum fullgóð menniskju, tá tey sluppu út aftur, og tessvegna fingu tey heldur ikk: nakra figgjarliga mir. Skammiligt fyri sam felagið og serliga Týskland' Vit vóru eisini óynskt sum luttakarar á minningarhaldi num í Týsklandi á 50 ára egnum fyri krigslok Annars nýta vit í dag við hvert tann ljósareyða trí kantin sum okkara tekin og eisini sum tekin um, at vit enn eru útsett fyri samfelags ligum trýsti. Tey seinru árini eru vit farin at nyta æiaboga I »kkara frælsis tekin Hvussu litil ansur er givin hesum bólki, sæst eisini á tann hátt, at næstan eingir munnisvarðar eru reistir Fyri fáum árum síðan varð ein minnisvarði reistur í Hollandi, men tað var av okk um sjálvum. Tað er gieðiligt, at hann hevur fingið loyvi at verða standandi Ein fangi úr eini kon sentrasjónslegu í Sachsen- hausen, Heinz Hegfr úr Eysturríki, hevur skrivað í 1973 um hesi ræðuligu ár Men tað bar honum ikki til, fyrr enn aftan á okkara upp- reistur í New York í 1969 móti mismuni (diskrimina sjón), sum byrjaði á einari barr fyri samkynt, nevnd Stone Wall. Hesin uppreistur hevur síðan ført við sær, at vit samkyntu fingu okkara egna samleika (identitet sum vit virðismeta hegt. Síð an hava vit framhaldandi barst fyri okkara rætti, og nu eisini í Feroyum Vit eru eisini komin í søg ina í USA. Nógv eldri minn ast ivaleyst McCarthy-tíðar skeiðið USA, har øll vórðu illtonkt at vera ímóti SÅ, sum til dømis komm inistar sum og samkynt, vórðu ystrað, mistu sítt arbeiði og vórðu sett í fongsul H 1 Í sambandi við frigeringina byrjanini av síðstu iufrígeringina frá av uttum í øld og kvin: byrjanini í hesi eld gjørdist tað alsamt lættari eisini hjá samkyntum. Hetta gjørdist serliga týðiligt undir og aftan á ungdómsuppreisturin í 1960'unum og 70'unum Síðan hava nógvir bólkar fyri samkynt, serliga Gay Liberation frontar í ymsum londum og eisini tey eldru feløgini sum t.d. -Forbundet af 1948 for bøsser og lesbis- ke- arbeitt nógv og við góð um úrsliti fyri okkum her í Danmerk, Noreg, Sveríki Finnlandi og eisini Íslandi men ikki í Førovum enn Sum úrslit av hesum arbeiði kann eg nevna Ikki loyvt at gera mismun Tað er ikki longur ólógligt it vera samkyntur Lágaldurin fyri kynsligt samlív er eins fyri hin- og samkynt, nevniliga 15 ár Tað er ikki loyvt at gera mismun á samkyntum al ment í samfelagnum, sum „tá td. fólk skulu starv Vit hava fingið eina lóg í Danmerk, Noreg og Sve ríki um og tí rætt til skrá sett samlív av samkyntum, sum gevur okkum næstan somu rættarligu stødu sum setast hinkyntum við teirra hjúnabandi Enn kunnu vit tó ikk: ættleiða, men tað skal nokk koma Arbeitt verður fyri tí eisini Tað eru vit so sanniliga eisini fer fyri Men tað ber so ikki til enn Vit kunnu i Danmørk, Noreg og Sveríki, ið hvussu so er í sterri býum liva sum vanlig fólk Hvat siga tey kristnu og hví? Hví ynskir kirkjan ikki og við henni eisini aðrir trúarbólk ar og serliga leiðarar tess, at vit skulu fáa somu rættindi sum tey flestu, nevniliga tey hinkyntu? Hverjum eru tey bangin fyri? Er tað ræðslan fyri okkum, ella at okkurt av samkyntum lyndi eisini kann vera í tetmum normalu? Eru tey bangin fyri sínum egna hjúnabandi? Um so er, hví? Fyri summi, serliga tey við fordómum, sum tey sjálv kalla trúgv ella vitan, er svar ið einfalt. Tað stendur í Bibl: uni. Tað hava tey hoyrt og kanska viðhvert eisini lisið um uttan umtanka. Vanliga kenna tey eingi samkynt, als ikki sum vinfólk, men við hvert hava tey sæð onkran ella onkra, sum tey hava hoyrt eru samkynt. Men at tosa við tey og vera saman við teimum, tað hætta tey sær ikki. Hesi fólk hava tí mátt og megi yvir mongum og eru ti før fyri at stýra fjøldini bæði innan sinar egnu trúarbólkar og eisini uttanfyri. Tíanverri hava tey eisini havt vald til at fáa okkum samkyntu til at boyggja okkum fyri teirra omenniskjansligu fordómum so vit eisini hava tagt í øldir vent hin vangan til og mett at kanska vóru vit eitt sindur onormal og eitt sindur sjúk Best var at tiga. Men tíðin er farin frá hesum uttanlands Nú vilja vit føroysku sam kyntu eisini svara aftur í Fer ovum, men samstundis gera samfelagnum greitt, at vit vilja liva í friði saman við og í ti, um so er, at vit fáa somu rættindi. Fyri at fáa tað, er tað neyðugt at hava nakrar gir til hjálpar Hesi somu fólk, sum eg her hav: tosað um, siga seg vera talsfólk fyri tey flestu Tað er lætt at skilja, hvi tey skilja sí tvåillyga ímullum tey hunkyntu sum verandi tey kristnu, tey frísku, tey naturligu, tey við góðum hugsanum, kenslum og gerðum mótvegis okkum samkyntu sum verandi ímóti kristnari trúgv, sjúk, ónatúr lig og hava vånaligar og per versar hugsanir, kenslur og gera ógerðir. Sálarliga og samfelagsliga er hetta ein kendur háttur at stýra fólki við, at finna minnilutar, at gera teir til syndabukkar Tala er silvur - men tøgn gull Tað er eisini lætt at skilja, at tey, sum bert lurta eftir sín- um leiðarum uttan at spyrja, hví og hvussu tey eru komin til sínar áskoðanir, at tey ikki vilja verja tey fáu, nevniliga tey samkyntu. Hetta gera tey fyri at sleppa at vera trygg í sínum bólki og ikki skula misteinkjast fyri at hoyra til tann syndafulla bólkin. Tað er nógv lættari fyri tey at tiga. Hjá teimum er »tala silvur, men tegn guli-, men tað er tað ikki fyri okkum, tí hjá okkum er øvugt. Tøgn er eingin vernd, men ein hóttan móti okkara samleika og okk ara meguleika at vera frí menniskju Eg veit væl, at tað finnast nógv, eisini poolitikarar og prestar, sum eru ósamdir við hesar fordómar mótvegis okkum, men vit hoyra tían verri bert so sjáldan til teirra Í sambandi við møguligt kjak i Feroyum fáa hesi nú høvi til at luttaka í kjakinum, og vón andi fara tey at luttaka, ann ars kunnu vit ikki rokna við broyting Tað, ið SPG, presturin í Fuglafirði Peter OK Olof son, læknin Jenis av Rana og teirra líkar byggja sínar for dómar á, er ivaleyst 1. Fyrsta Mósebók 19,1-25 2. Triðja Mósebók 18,22 og 20,13 3. Paulusar bræv til verjar 1,24-27, 4 Paulusar bræv til korint manna 6,9 og 5. Paulusar bræv til Timote usar 1,10, rom sum eg vil koma nærr inn á seinri Eg undrist á, at teirra fatan av tí kristnu lærun: við so týðandi boðum um næstrakærleika, har tað stendur Tu skalt elska næsta tín sum sjálvan teg Tú mást ikki bera rangan vitnisburð um næsta tin« (ur Moselog), -Demið ikki, at tit ikki skulu verða demd, og tí at við ti démi, tit døma, skulu tit verða demd- (Matteus 7, 1 og 2) og annars við Jesusar kærleiksboðum sum heild hvussu ber tað til, at tey leggja eftir tí ónda, tí nega tiva í Bíbliuni? Hví síggja tey flisina í eyga næstanna, men ikki plankan í sínum egna? Hvussu ber til at kasta stein tá man sjálvur býr í glarhúsi? Framhald: | Í | Almannakkin komin Almanakkin hjá Føroya Forngripafelag er komin út Eins og undanfarnu árini mynd fyri hvenn mánað við frágreiðing á før oyskum, donskum og ensk um máli Ur innihaldinum nevnast Næsta ár eru liðin 50 år síðan Føroya Forngripa felag læt løgtinginum gripa- savnið, ið var grundstuð ulin, tå ið Føroya Forn mihnissavn varð stovnað i 1952 Ravmagnsverkið í Botni verður 75 ár næsta år 27. juni næsta ár eru 50 år liðin, síðan fyrsta Tjaldrið hjæ Skipafelagnum Føroy er em kann um fór á land á Mjóvanes g sakk Føroya Skipara- og igatarfelag er elsta fakfelag í landinur erður ár í 1996 Føroya rngripatelag verður 80 ár 24. september Grundarst nurin til Meinigheitsnúsið Havn varð lagdur 5. juli 1896 Gamla krkjan i Fugla firði varð tygd fyri 125 ár um síðan Ein mynd er av Eiðis damminim í Koltri. Elisa beth í Koltn hevur greitt frå at verf-Jir hennara, gamli Niclas fór undir at gera skip ul ab'sasynirnar, Niclas og Kristian. Niclas, maður helt fram vid ar g yjørdi atløgu umyndin å ålman teimum seksæringunum sum Víkingaskipahellin í Roskilde hevur lauð smíða Aftast í almanakkanum greiðir Tita Vinther frå ti stóra arbeiðinum i, var fyrst at granska er av sum tal og sid an veva og tøva vaðmalið Limirnir i Føroya Forn gripafelag fáa ålmanakkan sendandi. Almanakkin fæst annars í bokasølunum fyri 50 krónur Andreas Petersen, landsstýrismaður: So otrygt er tað neyvan a LS - Eg havi nokkso ilt við at skilja, at starvsfólkini á Landssjúkra- | húsinum skulu kenna seg so ótrygg, tí ongar uppsagnir hótta, sigur Andreas Petersen, landsstýrismaður í heilsumálum Sóstalunn hevði leygar dagin samrødu við Tórunn Patursson forkvinnu Í Sjúkrasy strafelag Førova g hon segði m.a. at starvsfólkin = á Lands sjúkrahúsinum kenna seg ótrygg, tí tey ongantíð fáa nakað at vita um ætlaðar broytingar Andreas Petersen, lands stýrismaður í heilsumálum hevur ilt við at skilja, hví starvsfólkini á Lands sjúkrahúsinum skulu kenna seg so MryggE just nu Landssjúkrahúsið fær milliónir krónur fíggjarætlanini triggjar meira d næsta år. Tað er eitt líuð nur munni enn lønar hækkanin, men tað kann ikk: Kallast nøkur skerjing Klaksvíkar td. hålva adru million krón Sjukrahús fær ur minni enn 1 #1 havi spurt meg fyri g havi fingið at vita, á ur eru um at siga upp í hópatali. Stødan minnir ikki um 1992, tá tær nogvu uppsagnirnar vóru igur Andreas Peterser Vit mugu ikki gloyma 8 at vit brúka 345 mió. krónur d, og upphæddin hevur verið tann sama í trý år. I 1 cilsuverkl lun Ul folkatalid brúka vit meira til heilsuverkið enn Danmark Vit hava ikki so ógvusligar sparingar verða ar í heilsuverkinum í vøriki, og verður sum nu sjålvt í ti ri væl eftir at halda útreiðslunum til heilsuverkið niðri Andreas Petersen Hann verða gjørt burtur úr, hverja ansað heldur í so nógv ferð onkur broyting stendur fyri at gera á Landssjúkra um. Og br