leygardagur 9. desember 1995síða 20

— Koder sf N:. 237 — 9. DESEMBER 1995 tíðindablaðið MÁLTEIGURIN e >. Farvæl til foroyskt? Tá ið summir fer oyingar fara at snakka um mål, so slær tann automatiski sjålvstyr arin til beinanvegin: Mál, tað er nakað fornt, nakað gamalt, nakað deytt og niður griv- ið. og uppgávan er so at grava alt hetta uppaftur, og nútíðarorð skulu so víkja fyr í tí uppafturgrivna Hendan arkeologiska máláskoðanin er romantisk Ein realistisk og ger andislig målåskodan leggur dent á, at vit kunnu brúka málið - á skrivstovuni, í skúlanum, í arbeiði og veitslulagi Tad tykist vera torført at sameina hesar báðar mál áskoðanirnar. Tann málsligi arkeologurin vil ella dugir íkki at snakka um annað enn til dømis , hvussu onkur snælda kann hava itid í Mykinesi fyri 388 árum síðani Realisturin suffar og gremur seg, tí hann í sínum dagliga virki ikki sleppur at brúka málið til tað, sum mál skal brúkast til: at geva boð millum fólk. Hann veit ikki, hvat hann skal gera við ein miðfirraðan frymil í einum fer hyrntum samskapaðum skapi; hann forstendur ikki, hví íslendskt skal blandast upp í for oyskt, og tí freistast hann av tankanum um bar a at fara at skriva okkurt ann að mál, eingilskt ella danskt til dømis Hetta er longu hent Í Dimmalætting tann 19. oktober 1995 stendur eitt lesarabræv, har nevnd verða try dømir um, at før oyskt verður vrakað og danskt tíkið fr amum: a) Í rættinum hevur dómarin boðað frå, at -hann hevur gr undað dómin á danska lógar tekstin, ti for oyski lógarteksturin var »Oogreidur««; b) viðvíkjandi kommunuskuldini kunn ger Føroya Banki, at einans danski tekstur in er gald andi«; og c) landsstýrið ætlar at leggja uppskot fyr i tingið um lógarbroyting, »soleidis at ríkislógir, sum skulu hava gildi i Førovum, einans skulu samtykkjast, og kunngerast á donskum måli« Rasmus Rasmussen kundi skr iva um elektrisitet á foroyskum. Janus Djurhuus kundi umseta Sokrates til føroyskt. Martin Joensen kundi skr iva góðar romanir á føroyskum Men nú hevur »målrøktin« hesi seinastu 30-40 ár ini so ført til, at førovingar tlýggja frá sínum egna máli Hvussu ber hetta til? Tann 18. juli 1966 skrivaði Thorkild Hansen í sina dagbók: »Et storslået land, men í vore dage og i min kreds især omgivet af en mytologi, der grænser til det tåbelige. Jeg sidder i Sverris middalderhus, fugten driver ned ad væggene, lavt til loftet, knir kende træhængsler røgstue og alkove, det hele er her, ude i forstuen er der sågar arrangeret et opstilling med spinder ok og garn og uldpose. De ædle fortidsdyrkere har bare ikke tænkt på alle de møl, som kan udklækkes í en uldpose , som henligger í et tomt hus (...). Her er alt som det skal være efter den romantik, startet af forfattere, der elskede at knalde pandeskallen mod en dør karm (...). Gigtfeber og tuberkuløse, hostende koner og bør n med kronisk vitaminmangel, det var virkeligheden bag al deres romantiske tør verøg. En jammer og elendighed, som nu fikses op til næring for usikre, nervesvækkede og krise ramte velfærdspatienter. Jeg sidder og bliver voldsomt anti. Anti-almue. Anti-gammelliv. Anti-skierpekød. Anti kædedans. Anti-højskole. Anti-Martin A. Anti-fylde bøtteri. Anti-Glob. Anti-Ole. Anti-Sven Niels Finsen. Født i dette mør ke. Vidste hvad mørke var. Hyldede det ikke. Opfandt lyset. (Thorkild Hansen Øer) Teir málsligu arkeologarnir grava og granska i sinari kæru oldtid. Einki er so gott sum tað gamla Og sjálvsagt hugsa vit við virðing um okkar a forfedrar, sum noyddust at knossast uttan blokkstuðul. M en nútíðin er eisini til Og framtíðin kemur 6bidin. Tad er ikki gott fyr í tað sterkasta bindilidid millum fyrr og nú og komandi, at føroyskt nú verður vrakað av týðandi samfelagssto vn um, tí tað offisiella for oyska roynist óbrúkiligt Eitt óforstáiligt mál er myrkur. Hetta myrkrið verður ballað rundan um okkum av málsligum for tíðardyrkar um, sum trívast væl í romantiskum tor vroyki, har sum lágt er millum syllar nar, har sum nútíðin er til for treð og framtíðin óviðkomandi. Henda mytologiin nær kast tí tåpuliga, og tað hjålpir ikki upp á skilið at knalde pande skallen mod en dør karm n PS. Fin åheitan å umsetar ar av logartekstum og ødrum eksaktum og fakligum tekstum: B rúkið inter national og kend og vældefiner að orð og ikki heimagjør d spæliorð sum styggja fleir í og fleiri málbrúkarar burtur frå før oyskum AÐ) VUFR r v NORGE gere pr 1 I. i 7 | | | f———— jvøese | KONA | Í | Ge |søm få Í | Í | KROSSORDAGÅTA Loysnin frå seinastu viku Loysunarorðið: TALUFRÆLSIÐ > í “ L — a Vinnari: Anna E. Mikkelsen, undir Fossum 28, Klaksvík Hvenn leygardag verður krossorðagáta í blaðnum. Drigið verður millum røttu innsendu loysnirnar. Vinningurin er ein av niðanfyri nevndu bókum frá Førova Skúlabókagrunni. (Krossa av hverja tú best kundi hugsað tær) Fyri at verða við í drátunum um vinningin, má loysunar orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hósdagin. Vinn arin verður saman vid loystu gátuni kunngjørdur í blað num næsta leygardagin Sendið loysunarorðið ul: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs- havn — og viðmerkið >Krossorðagáta< á bjálvan Loysnunarorðið Navn Bústaður Bygd/býur Lesið fóroyskt — hugsið førovskt! Fuglar i Nordurhøvum Stjórnarskipanarmálið 1946 Spell at sólin kom upp Politiska sega Feroya 1814-1906 Føroyskir soppar Degurðabókin Segan um eplið Heimsatlas Mannakroppurin — og hvussu hann starvar Alfagurt ljóðar mín tunga (flega/ljóðband) DCCLDDLCDCDCDD Bøkur og annad tilfar — bæði innan og uttan skúlagátt. |/ FØROYA SKÚLABÓKAGRUNNUR