hósdagur 14. desember 1995síða 11

Nr. 240 — 14. DESEMBER 1995 tíðindablaðið Tidindaskriv frå Føroya Skúlabókagrunni og høvundanum. »Føroya søga 2« komin I rov ør > Hans fessara ettir Jacob Debes pro er komin í bóka ndirheitið er Skattland og len”. Før Skulabokagrunnur fyri búðirnar. | A stendur utgavunm Hetta er annað bindið av søguverki, sum tilsamans verður í fimm bindum I hesum bindi er hav uðsdenturin lagdur á mið aldarsøguna: tó umskarast fråsøgnin í tidar- og hend ingarød, so at komið verð ur fram til um ár 1700 Førovsk stjórnar- viðurskifti Fyrsti partur hevur yvir skáftina „Stjórnarviður skifti“. Í honum verður fyrst frá tað var at vera eitt skattland í Noregs ríki. Í hesum parti greitt hvat verða eisini videjørdir og lýstir teir stovnar, sum hitt førovska gamlanr tíð virkaði innan samfelagið í fyri ár um ár, og sum til samans gjørdu Føroyar til eitt rættarsamfelag. Hvorj ir vóru lógarkarmarnir um hetta samfelag? Hvor var hjá umbodsstovni skipanin lóggávu lóms- og tørovinga. Førova Løg megi? Hvussu varð løgting endaði ingseta? Hvussu var ting haldið skipað? Hvat nevndarmenn og Hetta ber bókini gjølliga Mt, og hvussu ejórdu øgrættumenn / at lesa um í verður | teronir samt virkaðu. I he unbandi verður við staða løgmansstols mbæt valdu løgmann mil kongur tu! ro egnu ndi hann. Hvørpr hava verið løgmenn í Førovum hvørpr vøru teir | løgmenn, sum eftir 1555 búðu á Steig Greitt er frá uppruna og í Sandavági tvdningi sonnsknvaram bætisins og fútaembætis ins. Ein løgmaður úr Lamba tók sær úr Noregi liviækna, sum hann lantan við at landsskrivara var ein fekk hann til Sum svorin skrivari hann skrivari løgmans og løgtingsins, og hann førdi Tingbékina „Fáur harmar fúta deyða“, er gamalt tiltak. Í bókini verður lýstur upp runin til fútaembætið. Fút umboðsmaður lensharrans gera in var kongs ella Hann hevði ábyrgdina av kongsins og lensharrans inntekum av Føroyum, og hann var almennur ákæri Meðan allir politikarar og nærum allir embætismenn í øldir futin utlendingur voru førovingaår Var tó næstan altíð Løgmaður umbodadi førovingar, fút in umboðað: hitt fremm valdið i Løgmadur var futin skuldi syrgja fyri, at dómar hans anda Førovum landsins yvirdómari ara komu til útinningar Ein áhugaverdur søgu ligur spurningur er, hvat ið hendi teimum føroying um, ikki hildu tær sum sum reglur. samfelagið skuldi stýrast eftir. Tíðin var ikki mild. Kvinnur og menn vórðu húðflongd í Menn vórðu hongdir barnasøkum hålshøgdir og Bødilsøksin var ferð á lofti í I tvey hálvvaksin seinastu '06. tå ið háln systkin vórðu tikin av lívi Kvinnur druknaðar. Í teið tk) fyri blodskomn vórðu stóru handilstíðin árunum hildu ríkismynd ugleikarnir tó it hentar var at lata brotsmenn liva nytta tekst burtur úr Ein dag í kongsins høvuds so at teimum dømdi madur og stiftsbetalings maður 11 førovingar av landinum at arberda í jørn um i flotahavnim å Brem arhólmi i Keypmanna havn. Í trælarullunum á Bremarhólmi og í Stokk húsinum eru fleir føroy ingar at finna. Nakrir teirra eru at finna í bókini Men hóast alt fremmant ræði vóru Føroyar ongan tíð ein norskur ella dansk ur landslutur: Føroyar vóru altíð roknadar sum eitt „land“ undir Noregs krúnu — eisini tå ið Dan markar kongur bar hana Føroyingar vórðu altíð roknaðir sum eitt serstakt fólk norðmenn ella danir ongantíð sum t.d Lív og samskifti í midøld Annar partur eitur Liv og samskifti í midøld verður Í hon um frå, hvussu hitt førovska mið greitt aldarsamtfelagið livdi og virkaði rið sagt Fyrr hevur ve at Føroyar høvdu Her at tann hugs onga midaldarsøgu verdur vist anin ikki er bein Førovingar vóru bøndur leigulendingar,. hús kallar og Frá elstu tíðum vóru teir ov arbeiðskonur ersini fiskimenn, og hval ur og fuglur vóru tydandi tilverugrundar Renlar og klíggjasteinar prógva tann partar av lagnum tydning, seyðurin og ullin Alin virðiseind hevåi í búskapinum í vaðmali var eisint tå ið ungmannaløn in varð roknað. Ur Sevda brævinum og løgmans rødunum kunnu lesast stórir sostalir spenningar forboð verður sett fólki at setast i smábúgv. og løg maður gevur tingalmúg um strong bod um at fara beint til hús eftir og ikki at leggjast inn á tingslit garðar, bóndum til bága Hetta „avlopið“ av foroy ingum má hava roynt at lívbjargað sær. so frægt sum tað kundi Uttan iva høvdu førov ingar í midøld egna sigl ng. hóast hóttafall kom á við kuldanum í | inum, tá ið siglingin verð y (4 )-ar ur ein konglig skylda og ábyrgd. so sum ásett il erðnlendingarnir un u tíð. Men Førovar vøru kortini eitt sjålvstød ugt land undir Noreg krunu Við handilssambandin um settu ersini europerskir mentunarligir = streymar inn á Føroyar Enn standa eftir stórbær miðaldarminni — serliga í Kirkjubø og í Húsavík Tann hústrúin í Húsavík, sum kend er úr skrivadum skjølum, hevur ikki verið ein og hvor. Svartadeyða- vanlukkan kann vera ein partur av frágreiðingini um tað nógva jarðargóðs, sum hon var komin til A Sandi hava ikki færri enn seks kirkjur verið á sama staði, og hin stóri myntfundurin (42 myntir) er prógv um samband við umheimin aftur í elstu tíð Føroya kirkja Ein týðandi samfelags stovnur var Foroya kirkja Í triðja parti verður tann amtelagsliga skipanin av krisundóminum videjørd kirkjuskipanir Yvir landinum vóru tvey vald: tað veraldliga og tað kirkjuliga eitt av teimum 10 biskups sjálv og Førovar vóru dømunum undir erkisetr mum í Niðarósi. Biskup arnir eru kendir, og elæm an hevur staðið av Erlendi biskupi, síðan hann varð kendur. Men hvor var hesin Erlendur, sum læt Múrin byggja. og sum kom so nógv í strid við førovingar, at teir gjørdu uppreistur. og at hann í veruleikanum varð av sagdur og tikin heimaftur til Noregs Minnini um ema kirkjuliga stórtíð eru "nn sjónsk í Kirkjubø, har hin gok katcdralurin nn strembar móti I ar konfiskation tignina burt Kh il Handilsvidurskifti Í partinum .,Handilsvidur skifti fram til 1662" er viðgjørdur Magnus samband Var hann góður ella ringur, so gloymdu førovingar hann ongantid aftur sum tann, ið royndi at halda út lendskum ófriðarkroppum burtur frá hjálparleysum føroyingum. 15 hvussu er gjørdist hann ein imynd hjá nógvum føroyingum, tá ið teir fóru at hugsa um tjóðskaparliga sjálvsvirð ing. Rovini av honum liggja enn í teirri tolnu jútsku moldini. Við Skan sanum á Stangarnesi gjørdi hann fyrstu roynd ina at fáa føroyingum eina landverju. Søgan um sjó garpin Magnus er ein soga um stórleika og fall — frá Heinason op hansara vid Førovar at vera per sonligt kálbróðir kong hansara fall undir bødil oksim á Slotstorg inum Ki ypmannahavn cin lapran vetrarmorgur Í P ] SKU Gablatidin Fimti o vCcinasti partur ber vvirskriftina Giabla tíðin“. Hetta tíðarskeið. tå ið Ferovar vóru vnar burtur í len til ein týskar mann, sum hevði gjørt seg t ul kongsins trugvast: 1 og rikasta tænara, hevur altid staðið í hugaheimi førov tað landsins søgu Inga, sum rningastå Men 1600 árini vóru ein ring og hørð tíð eisini aðrastaðni i Europa verður I ann spurningur viðgjørdur. hvussu stóra åbvred Gabíarnir hava av Í rúligt er, at tíðin við kuldavetrum fiskalovsi kriggjum og ist í donskum sjálvir kundu støduni sjálv fellisårum sundum var verri enn Fríðrikur von Gabel. Før góvust tó ikki á ry stod á OVINgar hendur. hóast nóg Bókin e um myndum. fleir í litum Nógv er tekstunum til myndirnar Stríkumyndir og r prydd við nógv gjørt burtur úr „al talupp setingar geva yvirlit yvir avis evni, serliga tann bú skaparliga partin Bó fyr tyrt try tey fyrstu mentalisti og leitorð verða í 3. bindi ind? útvávu og eftir æt kemur ut komandi år. Tað tið Af staddar og fæst fyri 280 KONU VITIUT op til høvur | TVINGSILSSØLA Hosdagin 11. januar 1996, kl. 11.20 á domaraskriv C. Pløyensgøtu 1,100 Tórshavn, hildir tvingsilssøla yvir matr. nr. 1464 c, íbúð 31, á Berjabrekku 149, Tórs- havn. Ogninerein eigaraíbúð veghædd, 346 mt støddar. Gangur, badi rúm, køkur/stova vid sovikróki. Uthus 4,5 mé ti støddar. Byggiår: 1988 Tvingsilssølan er um- biðin av Niels Winther Poulsen, advokati, Fr. Petersensgøtu 9, Tórs- havn, tlf. 11145 (j. nr. 950754), sum kann geva > Im nærr gerast við, um ynski er at síggja ognina Søluuppgerå kann um biðjast hjá nevnda advo- avtala kanr kat! ella hyggjast igjøg Á DA Y r ri ry num á Vómaraskrvstov uni Føroya Futarættur, tann 11. des. 1995 / HALLO | VÁGAR Vit koma | skjótt við | | JóLasioinr | | | Vinarliga bí- | leggið áðrenn | leygard. 17/12. Stór og feit íslandssild | Bein xg skr æðufr | salt- og kryddsildaflok | | Í TIf. 12355 (kl. 10—15) NÝTT BAND Tíðarflóð — Selva & Bergmenn kemur skjótt