leygardagur 6. januar 1996síða 15

Viðmerking til Hanus Andreassen: Lenin og kollveltingin Í eini grein hjá Hanusi Andreassen i Sostalinum 23. desember i fjør kunn ger hann tey stør tidindi, at kollveltingin i Russlandi í 1917. ikki var neyðug. Hesa nidurstødu hevur hann meira og minni fingið hirs að upp á pláss. eftir at hava lisið eina nýkomna Lenin evisøgu, skrivað av einum av hesum hópframleiddu populeru. angrandi. fyrr verandi talinistunum hesaferð undir fr amleiðs! kinum D tri Volk leika ! t 1 ål L] eið Kt i k ð kitt í stOVT + hetta er galdandi f k eltingår yvir! kanska frá Parsarakomn 1871 og framyvir hevur skuvovarorakhid ikki ttalað seg um enn. Og heldur ikk: hvert kollvelt ingin sum politiskt våpn er meira borðbar eitt nú yvir i í Caribia og Suduramerika ella kanska í teimum eyst aru asiatisku londunum har vit álíkavæl ikki skilja teirra mál og bara partvís Ella megu liga hevur Hanus Andreas sen sett fullkomið bann móti kollveltingum yvir hevur. Tað rokni eg tó ikki við. Minnist meg rætt, an befallaði hann í eini grein í Dimmalætting vestur heiminum til at leggja upp í kríggið í fyrr verandi Jugo slavia við vápnameg! At heimurin somuleiðis lá í kriggi í 1917 og at kriggj eisini hevur við pengar kapitalismu og imper ial ismu at gera, ja, eg busti dustid av hesum gomlu mishandladu orðum. sum á sinni flutu passioner að úr penninum hjá Lenin, tað sýnist ikki rættiliga at hava áhuga hjá Hanus Andreas sen. Ella man hann vera av teirri áskoðan, at Kerenski sum hann skírir profet møguliga kundi verið eitt bolverk móti imperialism uni, ella hoyrir slíkt orða val undir nýggja ameri kanska hugtakið uncorr ect ness? Í hvussu er, dugi eg at ímynda mær Kerenski á bonaðu gólvunum í Ver sailles høllunum, har hann millum hinar statsmennin ar hevði avgjørt framtíð Tysklands og tíverri eisini nærmastu framtíðina hjá Europa Sjálvandi hevur syndar liga segan hjá Sovjet eitt neyvt samband við kollv elt- ingina. Hon hevur eisini samband við kríggið Somuleidis er hon tengd at gamla zarveldinum og terra mentan beiska fåtækradøminum i landinum. Og ikki minst er tad orsakad av umstødun um hjå politisku andstød uni og sum Hanus Andreassen viðmerkir, m.a kostaði yngra bróðuri Len ins høvdid. Skuldi liv vera lagað andsteðuni, kravdi tað eina heilt serliga polit iska medferð. Í 1902 ella 3 leggur Lenin fram uppskot- ið til ein sentralt stýrdan politiskan flokk. Bara part vís kenna limirnir hvønn annan. Sjálvandi hevur flokkurin síni kendu andlit og sínar avisir, men í høv uðsheitum er talan um ein andlitsleysan flokk, sam- stundis sum hann virkar allastaðni. Í fakfeløgum, millum tey intellektuellu og í herinum. Politinjósnar ar- nir kunnu treingja inn gjøgnum dyrnar, men nøvnini, sum teir møguliga finna, er u villleiðandi. Boð- ini somuleiðis. Flokkurin er ein villiniborg, og onki kort finst yvir allar loynigongd- irnar Hvat profeturin Kerenski gjørdi tey árini, tá politiska andstødan í Ruslandi var undir jørdini, sat í fongsli ella var í útlegd, veit eg ikki Og eg veit heldur ikki, hvat eg sjálvur hevði gjørt, um eg um tað mundið búði í Sankta Petursborg ella í Moskva Vónandi hevði eg átt tað dirvid, ið eyðkendi mínar gomlu breður og systrar, og sum tey verið eitt loyniligt navn í flokkinum hjá Lenin Í ollum forum er tað ein merkiliga hugtakandi kensla at vera partur av ein- um veldugum felagsskapi Tey fyrstu kristnu áttu ta kensluna. Av meira iva- somum slag, men í sama anda, vóru krossriddararnir og loyniligu losjurnar, ið sprettu av teirra myrku greinum. Richard Wright skrivaði um hvussu nekarar yviri í USA heilsaðu hverj- um eðrum á ein hátt, sum bara teir sjálvir skiltu. Og nýggjársaftan hevði eg eina líknandi uppliving á einum vertshúsi á norður Sjæl- landi. Staddur millum kátar danir, ið bíðaðu eftir tí gylta klokkuslagnum, vóru bara tveir føroyingar til staðar Ég sjálvur, og so barrverð urin, ein rakleiddur blíður nólsoyingur. At biðja gott nýggjár á føroyskum eitt sovorðið kveld kendist næstan heilagt Men heystið 1917 hevdi kommunistaflokkur in fing ið fatur á valinum, og fram til fyrst í 20'unum var meira og minni borgarakríggj í landinum. Í hesum skeiði doyði Lenin. Ogeitt annað, sum somuleiðis doyði, var dreymurin um heimskoll veltingina. Í Finnlandi blivu einir 20.000 reyðgardistar dripnir. Kollveltingin í Ungarn undir Bela Kun miseydnadist. Og somu- leidis tyski uppreisturin. Sosialdemokratarnir, sum í 1912 blivu nasjonalir, tá teir f Rikisdegnum játtaðu sín stuðul til hernaðardubbing, vóru politiskt settir í skák- mát av sínum sviki. Langfreistaður politikkur, hvat er tað fyri nakað? Tað er sovorðið, man billar fólki inn. Tad er eitt spøkilsi, ið loypir yl í blóðið á segu- granskarum og á gleggum politikarum. Eg trúgvi ikki at tað er nógv meir a. ldé'in um heimskollveltingina hevði sítt upphav úr remb ingunum í Europa í 1848 70 ár seinni lá idé'in sum ein særdur hvalur strand aður uppi á meginlandin um. At fremja sosialismu í emum landi er ein turris lig avleiðing av heimskoll veltingini, sum miseydn adist ldé'in um sentrala polit iska leiðslu var altavger and; í andsteðuskeiðnum. Mer at pumpa ta skipanina upp til at vera sjálva syntesuna av ollum statskunsti, tå luktar tað sum Hamlet sáli tók til. At tyskir javnadar - menn vóru meira demo- kratiskt sinnadir enn aðrir sosialistar, eg fái ilt, tá fólk vartar upp við slíkum mesni. Teir vóru fortreytin fyri úrslitaríku nidurberj- ingini av týsku kollvelting- ini, teir vóru í parti vid her - yvirmanninum, sum í 1919 myrdi Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht. Eg kann leggja afturat, at hesin góði heryvirmaður bleiv dripin í Je MANN€S Nie Isen er ikki samdur við Hanusi Andreassen, rithøvunda rithøvundur sum í semasta Søsialinum fyri jól hugleiddi um eina nýggja bók um Stalin sum Dimitri Volk pgono nevur skrivad Kevpmarnt 1 13 í I Í VER kør í k k kk } r > na P k k > + K i rak € KK k pas et k iVE » eið 1 gr að 1 t De i eyði við Hlende þr ika endt { rinið u kin imperia in hjá Lenin hevå ður are " Få Y | tv einum meira vinsæl um manni vísa m.a. deyða dómarnir, hann undirskriv iði móti fólki, sum av ber ari neyð korn tey herðu árini kriggid stóð við Politiska niðurstaðan sum Lenin dró av misey dn aðu morðroyndini móti zarinum, ið kostaði beiggja hansara lívið, var at vraka dráp móti einstaklingum sum eina politiskt far andi leið. Ut frá hesum loyvi eg mær at gita, at tá italiskir kommunistar sum teir fyrstu í 1924 vístu á hver vandi fasisman var fyri londini i Europa, høvdu teirra grundgevingar uttan iva fingið eina eðr vísi og klókari viðgerð, sat Lenin við Komitern fundarborð ið, og ikki lá deyður í hesum forbannaða mausolænum, sum eftirkomarararnir prakkaðu upp á hann Men hetta er sjálvandi bara giting, á sama hátt sum Hanus Andreassen fæst vid at gita um kvinn- urnar i livinum hjå Lenin. Og framyvir fara fólk at gita vidari um mannin, brodera veldugar og eisini rædandi søgur um hansar a gerðir og eginleikar. Sum søguligan persón ber til at samanber a hann við Robespierre. Báð- ir brutu merk, og báðir slóðaðu fyr í nýggjum polit- iskum ráki. stjólu Jóanes Nielsen